فرایند اشغال یک سرزمین (بخش بیست و‌ ششم)

على صادقى
مهاتما گاندی در سال های 1922، 1930، 1933، 1942 دستگیر شد، اما در زندان نیز دست از مقاومت برنداشت و با اعتصاب غذا به اعتراضات خود شکل تازه ای داد. یکی از اقدامات او در مبارزه با استعمار انگلستان، راه پیمایی از دهلی تا سواحل جنوبی هند بود. در این مسیر سیصد کیلومتری هزاران نفر او را همراهی کردند. مردم شهرهای مختلف نیز از آنها استقبال پرشوری انجام دادند.
گاندی معتقد بود: «من برای برقراری قانون اساسی ای تلاش خواهم کرد که هند را از بندگی و بنده نوازی رهایی بخشد... برای ساختن هند تلاش خواهم کرد که همه ناداران حس کنند که کشور متعلق به خودشان است و در ساختن آن، هر یک نقشی داشته اند. هندی که تمامی ملیت های آن در هماهنگی کامل با هم زندگی کنند. در چنین هندی جایی برای نفرین نجس وجود ندارد. زنان از همان حقوقی برخوردارند که مردان. از آنجا که ما با همه دنیا صلح خواهیم کرد، نه استثمار خواهیم کرد و نه استثمار می شویم.»
گاندی به مبارزات خود جنبه های اقتصادی و اجتماعی نیز داد. در جنبه های اقتصادی او مدرن سازی را نفی نمی کرد، اما به مدرن سازی ای اعتقاد داشت که از درون خود جامعه برخاسته بود. او گفته بود: «من نمی خواهم به دور خانه ام دیوار بکشم و پنجره هایم را بپوشانم. من دوست دارم تمامی فرهنگ های جهان با آزادی کامل به خانه ام بوزند، اما نمی گذارم زیر پایم را سست کنند. من نمی خواهم در خانه های دیگران مثل یک برده و گدا زندگی کنم.»
گاندی اعتقاد داشت به جای تولید انبوه صنعتی باید به تولید توده ها توجه کرد. او در اقتصاد به مرکزیت زدایی می اندیشید و می گفت: «هر جامعه ای باید خود احتیاجات خود را رفع کند. اقدام گاندی در تحریم کالاهای انگلیسی، بازار بزرگی را از انگلستان گرفت. او دستور داد تا صدهزار چرخ ریسندگی تهیه شود. حتی خود او لباسی را بر تن کرد که به دست خودش بافته شده بود و از شیر بزی خورد که خود پرورش داده بود.»
در حیطه اجتماعی نیز گاندی پیشگام روش جدیدی برای اتحاد جامعه هزارپاره هند بود. او برنامه ای سازنده برای ساختن یک ملت واحد داشت. او همگام با احترام به سنت های گروه های هندی بر رفع اختلافات آنها کوشید. هر چند که تلاش او با جنبش های تجزیه طلبانه ای که منجر به سه پاره شدن شبه قاره شد، در ظاهر بسیار موفق نبود، اما توانست بر مشکلات آنها فائق آید. او عدم همکاری با غرب را به دلیل ضدیت با غربی ها نمی دانست، بلکه معتقد بود: «اصل عدم همکاری نه علیه مشرق زمین، بلکه علیه تمدن مادی و علیه نتایج آن یعنی استثمار ضعفا وضع شده است. بنابراین جز با اشتباهات غربی ها سرجنگ نداریم. هند قبل از آنکه مردن را به بشریت بیاموزد باید راه زیستن را فراگیرد.»
«مهاتما گاندی» حتی پس از اعلام استقلال هند نیز حاضر به قبول هیچ مقامی در حکومت هند نشد و رهبری کنگره را نیز به «جواهر لعل نهرو» واگذار کرد، اما همچنان به تلاش برای استقلال، آزادی و وحدت ملی در هند ادامه دارد.