بازگشت به گرداب سازش

رضا اشرفى
تشکیلات خودگردان در اواخر تابستان سال 2010 به این نتیجه روشن رسید که مذاکرات صلح با رژیم صهیونیستی راه به جایی نمی برد. بنابراین در همان زمان مذاکرات را قطع کرد. طی این مدت تشکیلات خودگردان همه تلاش خود را برای رأی موافق سازمان ملل به منظور به رسمیت شناختن فلسطین انجام داد؛ رویکردی که از ابتدا مشخص بود راه به جایی نمی برد، اما برای بی نتیجه بودن مذاکرات با صهیونیست ها دو دلیل عمده وجود دارد که یکی به مسائل داخلی و دیگری به مسائل بیرونی مرتبط است. در سطح داخلی، عموم مردم فلسطین با توجه به اینکه هیچ اعتمادی به مقامات رژیم صهیونیستی ندارند، از مذاکرات صلح حمایت نمی کنند. دلیل آن نیز این است که رژیم صهیونیستی به خاطر برنامه های بلندمدت و نگاه کلانی که به این سرزمین دارد به هیچ وجه شرایط تشکیلات خودگردان را برای صلح نخواهد پذیرفت. طرحی که در تل آویو روی میز است به دنبال تسخیر کل سرزمین فلسطین و پایتخت اعلام کردن بیت المقدس به عنوان مرکز سیاسی این رژیم است. روند تاریخی و بلعیدن بخش های وسیعی از سرزمین های فلسطینی ها از سال 1948 نیز همین مسئله را نشان می دهد. از سوی دیگر بسیاری از گروه های فعال فلسطینی نه تنها نسبت به مذاکرات صلح خوش بین نیستند، بلکه آن را مخالف منافع مردم فلسطین می دانند که در رأس آنها گروه حماس قرار دارد. این گروه ها از پایگاه اجتماعی و حمایت مردمی برخوردار بوده و همه تلاش های خود را معطوف به مقاومت و آزادسازی سرزمین های فلسطینی می کنند. به همین علت است که مقامات رژیم صهیونیستی همواره علیه این گروه ها تبلیغ و فعالیت کرده و با آن ضدیت دارند. گروه مقاومت که بدنه اصلی فلسطین را تشکیل می دهد اعتقاد دارد که همه فلسطین متعلق به همه فلسطینیان است. اما جدای از اینکه تشکیلات خودگردان در مذاکرات صلح به دنبال حداقل ها است در خارج و بیرون از مرزهای فلسطین که معمولاً سعی دارد تشکیلات خودگردان را با خود موافق کند، آمریکا و همچنین رژیم صهیونیستی قرار دارند که همواره چوب لای چرخ مذاکرات می گذارند. اگر چه کشورهای اروپایی و آمریکایی در ظاهر از روند شکل گیری مذاکرات حمایت می کنند، اما در باطن با آن مشکل دارند. بنابراین تمایل به تثبیت و به نتیجه رسیدن این مذاکرات ندارند.
دلیل عمده آن نیز این است که بر اساس تفکرات فتح و تشکیلات خودگردان، اگر مذاکرات به نتیجه برسد به لحاظ حقوقی، حداقل هایی نصیب فلسطین خواهد شد. این در حالی است که آمریکا و رژیم صهیونیستی حتی به این حداقل ها نیز راضی نبوده و در پی معلق ماندن وضعیت سیاسی - حقوقی فلسطین هستند. از این رو است که واشنگتن و تل آویو به شدت مخالف به رسمیت شناختن فلسطین در سازمان ملل به عنوان کشوری مستقل بوده اند. این در حالی است که گروه مقاومت بیش از اعلام استقلال فلسطین در سازمان ملل و در اختیار گرفتن حداقل های حقوقی و سیاسی برای آن، به دنبال روشن شدن مسائل داخلی و آشتی ملی در بین تمام گروه های سیاسی فلسطین است؛ رویکردی که باعث شده تشکیلات خودگردان دچار سردرگمی شود، زیرا از یک سو به دنبال آشتی ملی و بازگشت به اعتماد عمومی فلسطینی ها است و از سوی دیگر، در پی راضی نگه داشتن آمریکا و رژیم صهیونیستی است. این پارادوکس سیاسی بیش از دو دهه است که فتح و تشکیلات خودگردان را دچار مشکلات فراوانی کرده است، به گونه ای که در عموم مذاکرات خود با شکست مواجه می شوند. علت اصلی این شکست ها نیز این است که فتح و تشکیلات خودگردان در مذاکرات، حمایت و اعتماد اجتماعی فلسطینی ها را به همراه ندارند. تشکیلات خودگردان با این وجود پس از حدود دو سال بار دیگر به میز مذاکرات صلح با رژیم صهیونیستی برگشته تا یک بار دیگر شانس و رویکرد پارادوکسیکال خود را به آزمایش بگذارد. بر این اساس «اسحاق مولخو» نماینده ویژه رژیم صهیونیستی و «صائب عریقات» مذاکره کننده ارشد تشکیلات خودگردان از 13 دی ماه طی دو نوبت در اردن رو در روی هم نشستند تا مذاکرات جدید را آغاز کنند.
عمده حامیان از سرگیری این مذاکرات آمریکا و اروپا هستند که همواره از بی نتیجه بودن آن مطلع هستند. در این مذاکرات مسائل مختلفی که پیش از این به نتیجه نرسیده همچون، بحث شهرک سازی ها مورد بحث قرار گرفته است؛ نشستی که حتی روزنامه صهیونیستی «یدیعوت آحارانوت» آن را ناامیدکننده خوانده است. علت اصلی این ناامیدی به مسائل بنیادی و حقوق اولیه بازمی گردد که رژیم صهیونیستی هیچ وقت تمایلی به برآورده شده آنها ندارد. مسئله ای که حماس روی آن دست گذاشته و تأکید کرده است که این مذاکرات به ضرر آشتی ملی در داخل فلسطین است. بر اساس گفته «اسماعیل رضوان» یکی از رهبران این جنبش، مذاکرات اخیر در راستای سرپوش گذاشتن بر جنایات صهیونیست ها در تداوم یهودی سازی قدس و نادیده گرفتن تفاهم و آشتی گروه های فلسطینی صورت گرفته است. این در حالی است که آشتی ملی همواره بر ضرورت مقابله با خطر یهودی سازی قدس و همچنین وحدت و یکپارچگی گروه های فلسطینی تأکید دارد؛ رویکردی که تشکیلات خودگردان چندان اهمیتی به آن نمی دهد. بنابراین همیشه خود را در گرداب مذاکرات بیهوده می اندازد.