فرایند اشغال یک سرزمین (بخش بیست و هفتم)

على صادقى
همانگونه که قبلاً گفته شد گاندی به مبارزات خود جنبه های اقتصادی و اجتماعی نیز داد. در جنبه های اقتصادی او مدرن سازی را نفی نمی کرد، اما به مدرن سازی ای اعتقاد داشت که از درون خود جامعه برخاسته باشد. او اعتقاد داشت هر جامعه ای باید خود احتیاجات مردمش را رفع کند. اقدام گاندی در تحریم کالاهای انگلیسی بازار بزرگی را از انگلستان گرفت. حتی خود او لباسی را بر تن کرد که به دست خودش بافته شده بود.
در حیطه اجتماعی نیز او پیشگام روش جدیدی برای اتحاد جامعه هزار پاره هند بود. اگر برنامه ای سازنده برای یافتن یک ملت واحد داشت او همگام با احترام به نسبت های گرو ه های هندی بر رفع اختلافات آنها کوشید. «مارتین لوترکینگ» درباره او می گوید: «اگر بشریت خواهان پیشرفت است مهاتما گاندی خواهان شخصیت سازی است، گاندی بر اساس انسانیتی رو به صلح و خاص جهانی زندگی کرد، اندیشید و رفتار کرد. فقط برای ضربه زدن به خودمان می توانیم گاندی را نادیده بگیریم.»
بهره برداری نوین عقلانی از سنت در نیمه اول قرن بیستم، گاندی را به عنوان یک سیاستمدار مذهبی به جهان معرفی کرد، چرا که او نه تنها به سنت و ارزش های مذهبی سخت وفادار بود بلکه این وفاداری سبب حضور و فعالیت چشمگیر او در این عرصه شد.
اصلی که گاندی بدان معتقد بود و آنها را پایه و اساس اقدامات سیاسی و اجتماعی خود قرار داد و ضدیت با غرب هم از همین سرفصل ناشی می شد، عبارت بود از:
1- در دنیا فقط یک حقیقت وجود دارد و آن شناسایی ذات است.
2- هر کس خود را شناخت، خدا، دنیا و دیگران را شناخته است، چرا که هر کس خود را نشناسد هیچ چیز را نشناخته است.
3- در دنیا فقط یک نیرو و یک آزادی و یک عدالت وجود دارد و آن نیروی حکومت بر خویشتن است. هر کس بر خود مسلط شود بر دنیا مسلط شده است.
وی توجه ویژه ای به شناخت درون انسان داشت. از نظر او نقطه آغاز هر اصلاحی خود انسان است. از این رو، دست یافتن به آزادی سیاسی مانند آزادی روحی تنها از راه تزکیه نفس تحقق می پذیرد و عقیده داشت سلاح روحی تزکیه نفس، هر چند که نامحسوس به نظر می آید، اما نیرومندترین سلاح برای دگرگون ساختن محیط و باز کردن زنجیرهای اسارت خارجی است. او به پیروان خود آموخت که تنها کسانی که بر نفس خود سلطه دارند(خویشتن داری) می توانند بر مردم حکومت کنند و برمحیط سیاسی شان غلبه داشته باشند. در مجموع مهاتما گاندی را می توان یکی از مطرح ترین چهره های سیاسی قرن بیستم عنوان کرد؛ آزادیخواهی که پس از سال ها مبارزه با استعمار بریتانیا سرانجام موفق شد هند را از سلطه بریتانیا بیرون بکشد و استقلال هند را اعلام کند.