دیدگاه های متفاوت درباره زمان آغاز مذاکره با ۱+۵

 راهبرد غرب در قبال مذاکره با ایران همواره سیاست مذاکره تحت فشار بوده است به عبارتی آن ها امیدوارند تا با افزایش فشارهای تحریمی در حالی پای میز مذاکره با ایران بنشینند که بتوانند از ایران امتیاز بگیرند. حال با توجه به اظهارات مقام های ۲ طرف که حاکی از تدارک برگزاری دور جدیدی از مذاکرات احتمالی در ترکیه است این سوال پیش می آید که در این شرایط پاسخ مثبت به درخواست مذاکره طرف مقابل به نوعی پذیرفتن سیاست «مذاکره تحت فشار» نیست و آیا ایران با پذیرش این مذاکرات این پیام را به طرف غربی نخواهد داد که فشارها تهران را وادار به مذاکره کرده است در همین خصوص با چند کارشناس به گفت وگو نشسته ایم که دیدگاه های متفاوتی را مطرح کرده اند.
فرهنگی : ایران همیشه از مذاکرات استقبال کرده است
دکتر محمدحسین فرهنگی عضو هیئت رئیسه مجلس و نماینده تبریز نیز در پاسخ به این سوال که کاترین اشتون مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا پس از تصویب تحریم های اخیر علیه ایران هدف از این اقدام را وادار کردن ایران به مذاکره عنوان کرده است، آیا به نظر شما در شرایط فعلی پذیرفتن مذاکره به نوعی تایید موثر بودن تحریم ها و فشارهای غرب نخواهد بود، به خراسان گفت: این تحلیل بی مبنا و متناقض است. ایران همیشه از مذاکره استقبال کرده است. این کشورهای دیگر بوده اند که به بهانه های مختلف مذاکره را به تعویق انداختند.وی در پاسخ به این سوال که با فضای فعلی چشم انداز مذاکرات احتمالی را چگونه ارزیابی می کنید، گفت: مذاکرات اگر در مسیر معقول و منطقی و برپایه موازین بین المللی انجام شود، به طور حتم برد- برد خواهد بود. به این معنا که اگر کشوری واقعا نگرانی دارد، این نگرانی ها رفع می شود و در سوی مقابل جمهوری اسلامی ایران هم حقانیت مواضع خود را به جهانیان ثابت می کند. اما اگر بهانه ای باشد برای بهانه جویی های جدید و شیطنت های دیگر، به طور طبیعی مفید واقع نخواهد شد.
عنادی: غرب مذاکره در شرایط سخت برای فشار بر ایران را پیگیری می کند
مراد عنادی کارشناس مسائل بین الملل در گفت وگو با خراسان در این باره اظهار داشت: در فضای کنونی به نظر می رسد رویکرد غرب اگرچه به لحاظ راهبردی تغییری نکرد اما به لحاظ تاکتیکی تغییر یافته است به لحاظ راهبردی اروپا و آمریکا سیاست قبلی خود را یعنی مذاکره در شرایط سخت و در شرایط اعمال فشار برای به دست آوردن امتیاز و به تمکین واداشتن ایران پی گیری می کنند؛ اما با این تاکتیک برخلاف رویه گذشته، قبل از انجام مذاکره، قطعنامه یا مجازاتی اعلام کرده اند. آن ها در تلاش هستند که ایران را در فضای تهدید قرار بدهند تا از این طریق به اهداف خود برسند.این کارشناس گفت: به همین دلیل است که قبل از مذاکرات احتمالی استانبول، غرب تحریم ها را علیه ایران تصویب و بعد از آن کاترین اشتون اعلام کرد غرب آماده مذاکره است. تصور غربی ها این است که با این تاکتیک ایران در مذاکرات کوتاه خواهد آمد.
نفس مذاکره مهم نیست نتیجه آن مهم است
عنادی در پاسخ به این سوال که آیا پذیرفتن مذاکرات از سوی ایران با این شرایط به منزله تایید این مسئله نیست که ایران حاضر به مذاکره در شرایط فشار خواهد بود؟ گفت: ایران همواره اعلام کرده است که راه برون رفت از بن بست موضوع هسته ای، انجام مذاکرات است. خیلی از کشورها این مسئله را قبول دارند و برآن تاکید می کنند. نفس مذاکره مهم نیست بلکه آنچه از دل مذاکرات بیرون می آید، مهم است.
حمیدیان: ایران در شرایط فعلی نباید وارد مذاکره با ۱+۵ شود
دکتر حسین حمیدیان استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین الملل در پاسخ به این سوال که آیا اکنون زمان مناسبی برای پاسخ مثبت به انجام مذاکره با ۱+۵ می باشد یا خیر، گفت: به نظر می رسد جناح غربی گروه ۱+۵ یعنی اروپا و آمریکا در ادامه رویکرد فشار و مذاکره با تصویب دور جدید تحریم ها علیه ایران، سعی می کنند ایران را وادار به مذاکراتی کنند که طی آن احتمال گرفتن امتیازاتی از ایران زیاد باشد. به عبارتی آن ها معتقدند فشار دور جدید تحریم ها ایران را مجبور به تعدیل مواضع خود می کند. به عبارتی آن ها اکنون منتظرند تا واکنش ایران را جدای از برخی مواضع که این روزها اتخاذ می شود، ارزیابی کنند. بنابراین معتقدم حداقل در شرایط فعلی ایران نباید پاسخ مثبتی به انجام دور جدید مذاکرات بدهد.وی در پاسخ به این سوال که آیا این بدان معناست که شما نفس مذاکره را قبول ندارید، افزود: خیر، مذاکره تنها راهی است که ایران باید به طور جدی آن را دنبال کند زیرا ما از طریق مذاکره - فارغ از نتیجه بخش بودن یا نبودن آن- می توانیم فضای تبلیغاتی غرب علیه خودمان را خنثی کنیم. اما آن چه مدنظر بنده است این که در شرایط فعلی هرگونه پاسخ مثبت به انجام مذاکرات، این تصور را که ایران تحت فشار حاضر به مذاکره است، تقویت خواهد کرد.حمیدیان در پاسخ به این سوال که پس به طور مشخص پیشنهاد شما در شرایط فعلی چیست، افزود: ایران باید به جای آغاز مذاکرات بحث مشخص شدن دستور کار مذاکرات را در دستورکار قرار دهد و روی این موضوع متمرکز شود. ابتدا باید دستور کار مذاکرات مشخص شود زیرا اگر ما وارد دور جدیدی از مذاکرات شویم که احتمالا نتیجه ای نیز دربر نخواهد داشت می تواند به مسئله ای برای دامن زدن به تبلیغات رسانه ای و روانی علیه ایران و احتمالا فراهم کردن زمینه دور جدیدی از تحریم ها منجر شود.
مطهرنیا: اروپا با توجه به بحران اقتصادی سعی می کند ایران را پای میز مذاکره بکشاند
مطهرنیا، استاد دانشگاه و کارشناس امور بین الملل، گفت: اتحادیه اروپا اعمال تحریم های سخت علیه ایران را چارچوب فشار بر ایران برای بازگشت به میز مذاکره معرفی می کند تا اگر ایران پای میز مذاکره ننشست اعمال قدرت سخت احتمالی در افکار عمومی قابل پذیرش باشد. از این منظر اروپا و آمریکا با حرکت در مسیر تحریم های فلج کننده تلاش می کنند ایران را در بازی شطرنج پرونده هسته ای در وضعیت کیش و مات قرار دهند. به گونه ای که اگر ایران مذاکره را بپذیرد بالطبع این برداشت در افکار عمومی ایجاد می شود که ایران در قبال تحریم ها و آثار آن عقب نشینی کرده است و اگر آن را نپذیرد بالطبع زمینه ساز آن خواهد شد که مدیریت اعمال فشارهای بیشتر بر ایران از جنگ روانی به عملیات میدانی محدود در آینده نزدیک تبدیل شود.از این رو باید دستگاه دیپلماسی ایران به بازتعریف موقعیت خود در پرونده هسته ای همت گمارد.وی در پاسخ به این سوال که با توجه به فضای فعلی آیا چشم انداز مثبتی می توان برای مذاکرات متصور شد، گفت: اگر یک «بله» یا «نه» بزرگ وارد میدان نشود، مذاکرات به سرانجام نمی رسد. یک معامله بزرگ باید انجام شود که به مبادله امتیازها از دو سو منجر شود یا مبادله خشونت رودررو شکل بگیرد.این کارشناس در این باره که ایران نسبت به اعمال تحریم های جدید چه واکنشی باید داشته باشد، گفت: ما در دنیای سیاست باید واقع بین و حقیقت گرا باشیم.واقعیت این است که تحریم تاثیر دارد. اما این آثار قابل مدیریت است. زمانی که در داخل کشور به مشارکت فعال دست یابیم و در بیرون کشور موضع گیری های هرز دهنده قدرت ملی را کنار بگذاریم، می توانیم تا حد زیادی تاثیر تحریم ها را کنترل کنیم.به عبارت دیگر باید خرد سیاسی بر رفتارها و کنش های سیاسی مان در سیاست داخلی و خارجی حاکم باشد. اگر ما به واگرایی درونی و از طرف دیگر به دخالت فعال در بیرون متهم شویم، بی تردید می توان گفت ضعف بر ما مسلط خواهد شد.
زارعی: غرب زمانی از مذاکره حرف می زند که قبل از آن فشاری را علیه کشور هدف اعمال کرده باشد
سعدا... زارعی، کارشناس مسائل بین الملل در پاسخ به این سوال که با توجه به اظهارات اشتون مبنی بر این که تحریم ها برای وادار کردن ایران به مذاکره است، با توجه به این شرایط آیا پذیرفتن مذاکره به نوعی تایید موثر بودن تحریم ها و فشارهای غرب نخواهد بود و این پیام را به آن ها نمی دهد که ایران تحت فشار آماده مذاکره است، گفت: درباره این موضوع باید دو نکته را مدنظر قرار داد. نکته نخست این که اساسا این یک روش شناخته شده برای غرب است و زمانی از مذاکره حرف می زند که قبل از مذاکره اقدامی علیه کشور هدف انجام داده باشد و برای خودشان پیروزی در پای میز مذاکره را تضمین کرده باشند. این مسئله نشان دهنده این است که برای غرب مذاکره و توافق اصالت ندارد بلکه برای آن ها به کرسی نشاندن خواسته خودشان اهمیت دارد.وی افزود: این به کرسی نشاندن دو مرحله دارد؛ مرحله اول اعمال فشارهای سنگین بر حریف و مرحله دوم گفت وگو در پای میز مذاکره است.به عبارت دیگر برخلاف ظاهر قضیه که مذاکره یک فضای گفت وگو بین دو حریف است، در واقع برای غرب فضای گفت وگو بخشی از همان عملیات فشار علیه کشور هدف به حساب می آید.زارعی در ادامه صحبت هایش به نکته دوم اشاره کرد وگفت: غربی ها وانمود می کنند که به پیروزی هایی دست یافته اند و توانسته اند در مواجهه با جمهوری اسلامی ایران به موفقیت هایی دست یابند و روی این مسئله مانور می دهند.به عنوان نمونه اروپایی ها خرید نفت ایران را تحریم می کنند و این را یک دستاورد بزرگ برای غرب به حساب می آورند.این در حالی است که در ارزیابی کارشناسان مستقل و افرادی که در موسسات پژوهشی غرب مشغول ارزیابی مسائل هستند، این تحریم ها برای غرب مثبت ارزیابی نشده است و آن را کارآمد نمی دانند.
غربی ها به ژست های پیروزمندانه نیاز دارند
زارعی تاکید کرد: غربی ها به ژست های پیروزمندانه نیاز دارند چرا که می خواهند هزینه های خود را زیر این ژست ها مخفی کنند.به عنوان نمونه آیا غرب طی ۷ سال فشار به ایران توانسته است ایران را وادار کند که حتی یک سانتریفیوژ را متوقف کند؟ آیا فرآیند غنی سازی اورانیوم متوقف شد یا توانست ایران را از تولید اورانیوم ۲۰ درصد که صرف پروژه های پزشکی، علمی، دارویی و تحقیقاتی می شود، باز دارد؟
تنها خاصیت مذاکرات جلوگیری از تبلیغات منفی غرب علیه ایران است
زارعی در ارزیابی خود از چشم انداز مذاکرات احتمالی آینده تاکید کرد: ما به غرب اعتماد نداریم؛ دلیل بی اعتمادی ما این است که غربی ها مذاکره را با منطق مذاکره پیگیری نمی کنند بلکه مذاکره با منطق فشار را دنبال می کنند.یعنی از ابزاری استفاده می کنند که اساسا ناقض مذاکره است اما در عین حال جمهوری اسلامی بر مبنای حفظ روند مذاکره مسیر خود را ادامه می دهد. یعنی ما به دلیل این که به روند مذاکره انتقاد داریم پنبه مذاکرات را نمی زنیم منتهی به مذاکرات دل نمی بندیم مذاکرات تنها ویژگی که برای ایران دارد این است که مانع از تبلیغات غربی ها علیه ایران می شود.به همین دلیل با این که مذاکرات را اصیل نمی دانیم، اما آن را ادامه می دهیم.
اردستانی: مذاکره زمان را به نفع ایران می خرد
دکتر احمد بخشایش اردستانی استاد دانشگاه و کارشناس مسائل بین الملل نیز گفت: ایران در نامه آقای جلیلی به خانم اشتون اعلام کرده که آماده مذاکره است. این مذاکرات معمولا به نفع ایران است، چون زمان را به نفع ایران می خرد. غرب به دنبال این است که ایران را اگر مذاکره نکند، تحریم کند تا به مذاکره ترغیب شود.من این حرکت را حرکت تبلیغاتی می دانم، غربی ها می خواهند از این طریق در مذاکره دست بالا را داشته باشند.در حالی که اصل موضوع را باید در بحث انتخابات جست وجو کرد.غربی ها هم چنین به دنبال تاثیر در انتخابات هستند، به همین دلیل هجمه تبلیغاتی علیه ایران را افزایش می دهند.وی افزود: اگر مردم به صورت گسترده در انتخابات شرکت کنند، این امر نشان دهنده ۲ نکته خواهد بود. نخست خط بطلان همیشگی بر جریان فتنه و دوم بی اثر بودن تهدیدها.هدف غرب از افزایش تحریم ها بیش از آن که تاثیر بر مذاکرات هسته ای باشد، معطوف به موضوع انتخابات است.موضوع هسته ای ایران بهانه ای برای دخالت در امور داخلی ایران است.
مذاکره در هر صورت به نفع ایران است
این کارشناس در ادامه صحبت هایش تاکید کرد: ایران همواره با طرف غربی درباره مسائل هسته ای مذاکره کرده است.غرب در مذاکرات می خواهد ایران را از ادامه فعالیت های هسته ای باز دارد اما ایران زیر بار نمی رود.بنابراین مذاکره در هر صورت به نفع ایران خواهد بود.
غرب بالاخره تسلیم خواهد شد
وی در این باره که با توجه به فضای فعلی آیا می توان چشم انداز مثبتی برای مذاکرات متصور بود، گفت: به صورت کلی مذاکره خوب است، چون نفس دیپلماسی یعنی مذاکره، مهم این است که دو طرف در مذاکره به بن بست نرسند.وقتی طرفین می گویند ما مذاکره را ادامه می دهیم خوب است البته به نظر من سرانجام غرب تسلیم می شود.پس از این که مجلس نهم شکل گرفت، غرب خواهد فهمید که از مباحث داخلی ایران چیزی عایدش نخواهد شد به جز این که ایران هسته ای را بپذیرد.وی معتقد است: گذشته تاریخی ما بیانگر این موضوع است که هر موقع می خواستیم حرکتی انجام بدهیم طرف غربی به شدت مخالفت می کرد مثل ملی شدن صنعت نفت؛ در آن دوره با وجود مخالفت شدید انگلیس، ایران با پافشاری و مذاکره و رایزنی به هدف خود رسید.درباره انقلاب اسلامی نیز این گونه بود. یعنی با وجود مقاومت و مخالفت غرب با انقلاب، پافشاری مردم نتیجه داد و انقلاب اسلامی پیروز شد.درباره دوران دفاع مقدس نیز غرب در همه حوزه ها به کمک عراق آمده بود تا ایران را شکست بدهد اما مقاومت ایران مانع از تلاش آن ها شد.در این زمان نیز غرب اشتباه خود را تکرار می کند بنابراین چشم انداز مذاکرات آینده را مثبت ارزیابی می کنم البته هزینه هایی نیز خواهیم پرداخت.بخشایش اردستانی در پاسخ به این سوال که با توجه به اعمال تحریم ها از سوی غرب ، ایران چه واکنشی باید داشته باشد گفت: تحریم ها علیه ایران فقط هزینه ها را بالا می برد در حالی که همین کشورها کالاهای خود را با واسطه و با قیمتی بالاتر به ایران صادر می کنند یا نفت می خرند در مقابل ایران از این فضا کاملا به نفع خود استفاده می کند.با این وجود ایران باید تاثیر خود را بر منطقه و هم چنین انسجام داخلی افزایش بدهد.
واعظی: باید با دستور کار مشخص پای میز مذاکره حاضر شویم
رضا واعظی، کارشناس مسائل بین الملل، گفت: هنوز برگزاری مذاکرات بین ایران و غرب صد در صد نیست و ابهام هایی در این باره وجود دارد. نکته این جاست که اروپایی ها دوست دارند پای میز مذاکره بنشینند چرا که احساس می کنند پای میز مذاکره نشستن به نفع شان خواهد بود.با این حال ما اگر به جلسه مذاکرات احتمالی آینده با دستور کار مشخص برویم، نمی توان گفت که این مذاکرات تحت فشار تحریم های اروپا انجام شده است یا از ترس تحریم ها به مذاکره نشسته ایم.وی افزود: باید از طرف مقابل نیز بخواهیم که دستور کار خود را در مذاکرات اعلام کند.در این صورت این برداشت حاصل نخواهد شد که ایران تحت فشار تحریم ها پای میز مذاکره نشسته است.اما اگر دستور کار مشخص نباشد و میدان داری رسانه ای از آن غربی ها باشد، این شائبه ایجاد می شود که ایران با اعمال فشار پای میز مذاکره نشسته است.
بعید می دانم این مذاکرات چشم انداز مطلوبی داشته باشد
وی در پاسخ به این سوال که اگر مذاکراتی برگزار شود، چشم انداز آن را چگونه ارزیابی می کنید، گفت: بعید می دانم این مذاکرات چشم انداز مطلوبی داشته باشد.احساسم این است که مذاکره برای مذاکره است یعنی خروجی نخواهد داشت.چون میان دیدگاه های ایران و غرب تفاوت جدی وجود دارد.غرب به دنبال این است که حداقل امتیازی از ایران بگیرد تا روی آن مانور بدهد این در حالی است که خط قرمز ما دادن امتیاز است.بنابراین بعید می دانم این مذاکرات نتیجه ای داشته باشد.مگر این که مذاکرات مقدمه ای برای مذاکرات بعدی باشد و دستور کار مشخص داشته باشد مثلا خلع سلاح اتمی خاورمیانه که در این وضعیت، این مسئله یک پیروزی برای ایران است.ضمن این که اگر قرار است بحث خلع سلاح اتمی خاورمیانه مطرح شود باید ترکیه نیز از این قاعده پیروی کند. بیش از ۷۰ بمب اتمی که در پایگاه اینجرلیک ترکیه است، متعلق به آمریکایی هاست و باید از این کشور خارج شود.اما با فضای موجود بعید می دانم مذاکرات نتیجه ای داشته باشد.
 خراسان