چرا بیداری اسلامی با تأخیر به وقوع پیوست؟

علی حیدری
«مسلمین بعد از سال های طولانی که در غفلت بودند حالا مقداری رو به بیداری گذاشتند و مقداری توجه به اسلام پیدا کردند و امید این است که توجه آنها به اسلام بیشتر بشود و اسلام را آن طور که هست بشناسند و در صورت شناخت صحیح، گرایشات آنان به شرق و غرب به کلی منقطع خواهد شد و برای پیاده کردن احکام اسلام جانفشانی خواهند نمود.»
این کلام حکیمانه امام راحل(ره) بیانگر این است که بیداری اسلامی، رخدادی نیست که یکباره ایجاد شده باشد؛ بلکه عواملی متعدد، در یک فرایند طولانی مدت، زمینه و بستر این حرکت های عظیم مردمی را به وجود آورده است؛ اما در طول بیش از یک سال گذشته که شاهد اوج گیری بیداری اسلامی در میان ملت های مسلمان بودیم، یک سوال اساسی همواره مطرح بوده و آن، این که چرا بیداری ملت های مسلمان با تأخیر بیش از 30 ساله از پیروزی انقلاب اسلامی ایران به وقوع پیوست؟
برای یافتن پاسخ این سوال به نظر می رسد ابتدا باید نگاهی هرچند کوتاه به علل و عواملی که موجبات بیداری اسلامی را فراهم آورده، داشته باشیم تا از رهگذر آن بتوانیم موانع بروز و ظهور خیزش های مسلمانان را در طول بیش از سه دهه گذشته نیز واکاوی کنیم. برخی از مهم ترین عواملی که منجر به بیداری اسلامی شد، عبارتند از؛ 1- وابستگی حکام این کشورها به قدرت های استکباری که به عنوان دشمنان اسلام و مسلمین در افکارعمومی به ویژه در جهان اسلام مطرح بوده و هستند. 2- تأثیر شگرف انقلاب اسلامی ایران در منطقه، به طوری که مردم مسلمان منطقه می دیدند که ایران با ایستادگی در برابر ابرقدرت ها، علی رغم تحمل سختی ها منافع خود را نیز تأمین کرده و توانسته به الگویی در منطقه تبدیل شود. البته این تأثیرگذاری و تأثیرپذیری به آسانی انجام نشد، چراکه رسانه های غربی و صهیونیستی با حمایت های دشمنان انقلاب و اسلام، با کمک انواع تاکتیک های رسانه ای تلاش می کردند چهره دیگری از ایران اسلامی به مردم دنیا، به ویژه مسلمانان نشان دهند تا مانع از الگوگیری آنان از انقلاب ملت بزرگ ایران شوند.
با همه اینها همزمان و پس از پیروزی انقلاب اسلامی حرکت هایی در برخی کشورهای مسلمان آغاز شده بود؛ اما به دلیل اینکه از متن مردم برنخاسته بود و عمدتاً با اتکا به حرکت های سیاسی گروه و جریان خاصی بود، قرین توفیق نشد.
وقتی از زاویه دیگر به این موضوع نگاه می کنیم متوجه می شویم که اغلب این دیکتاتورها در یک روند کودتایی و با شعار مخالفت با رژیم حاکم روی کار آمده و تلاش می کردند تا در ظاهر خود را حامی مردم و مخالف زور و سلطه جلوه دهند و همین باعث شده بود تا ماهیت اصلی آنها تا مدت ها برای مردم پنهان باشد؛ اما گذشت زمان پرده از چهره خبیث آنان برداشت و همدستی آنان با آمریکا و رژیم صهیونیستی در جنایت علیه بشریت به ویژه مقابله با مردم مظلوم فلسطین، حجت را بر ملت های مسلمان تمام کرد؛ اما اینجا پایان کار نبود چرا که سردمداران دیکتاتور که پایه های حکومت خود را لرزان می دیدند، با ایجاد فضای بسته سیاسی و جلوگیری از بیان واقعیت ها، با توسل به شیوه های امنیتی تا سال های سال توانستند، حاکمیت خود را تداوم بخشند.
از سوی دیگر نیاز بود تا فرایند شکل گیری انقلاب به دور از فضای احساسی و مقطعی و در یک روال منطقی تدریجی و با بسترسازی فکری در میان توده های مردم انجام شود تا در میانه راه دچار شکست نشود. همان طور که امام خامنه ای(مدظله العالی) در نخستین اجلاس بین المللی بیداری اسلامی در 26 شهریور سال جاری گفتند: «پس از پیروزی انقلاب اسلامی و تشکیل نظام اسلامی در ایران که زلزله عظیمی را در حکومت های دنیاطلبان شرق و غرب پدید آورد و ملت های مسلمان را در جوش و خروشی بی سابقه انداخت، ما غالباً انتظار داشتیم که مصر پیش از همه جا به پا خیزد. سابقه جهاد و روشنفکری و تربیت شخصیت های بزرگ مجاهد و متفکر در مصر، این توقع را در دل ما برمی انگیخت، اما از مصر صدای واضحی شنیده نمی شد... انگیزه و عزم قیام، به تدریج در ذهنیت ملت مصر قوام یافت و شکل گرفت و در لحظه مناسب تاریخی، عریان در صحنه ای پرشکوه به میدان آمد. تونس و یمن و لیبی و بحرین هم دقیقاً محکوم به همین حکمند؛ و منهم من ینتظر و ما بدلوا تبدیلاً»