بصیرت:دکتر محمود احمدی نژاد، «آصف علی زرداری» و «حامد کرزای»، روسای جمهور ایران، پاکستان و افغانستان سومین دوره از مذاکرات سه جانبه را در اسلام آباد برگزار کردند. این سه کشور بر اساس اشتراکات فرهنگی، تاریخی و دینی روابطی دیرینه را تجربه می کنند و بر اساس این اشتراکات، همواره بر توسعه مناسبات تأکید داشته اند، هر چند که برخی کاستی ها از جمله مداخلات خارجی بعضاً چالش هایی را در این زمینه ایجاد کرده، اما اراده طرفین بر توسعه مناسبات، به ویژه برگزاری اجلاس های مشترک دستاوردهای بسیاری برای آنها به همراه داشته که عبارتند از.
الف- حوزه سیاسی و اقتصادی
سه کشور ایران، افغانستان و پاکستان با برخورداری از موقعیت جغرافیایی و منابع زیر زمینی از ظرفیت های بسیاری برای توسعه مناسبات اقتصادی برخوردار می باشند. نکته مهم در این زمینه، ظرفیت های ایران در حوزه انرژی است که می تواند نیازهای بسیاری از این کشور را مرتفع کند که به دلیل کارشکنی های غرب تاکنون از تحقق آن از جمله اجرای خط لوله صلح جلوگیری شده است.
موفقیت منطقه ای و اقتصادی این سه کشور می تواند توسعه مناسبات کل منطقه را به همراه داشته باشد، چنانکه سه کشور عضو ناظر پیمان شانگهای می باشند و توسعه روابط آنها می تواند راه را برای عضویت شان در این پیمان و نقش بیشترشان در اقتصاد منطقه به همراه داشته باشد.
ب- همگرایی امنیتی
از مهم ترین مسائل جاری در منطقه مسائل امنیتی است که تهدیدی برای هر سه کشور و کل منطقه است. این ناامنی در چند محور قابل توجه است که همگرایی منطقه ای، راهکاری مهم برای مقابله با آن محسوب می شود.
1- مواد مخدر: از جمله مسائل مهم در منطقه افزایش تولید مواد مخدر در افغانستان است. بر خلاف ادعای اشغالگران افغانستان، در طول 10 سال گذشته نه تنها از میزان تولید مواد مخدر کاسته نشده، بلکه 200 برابر شده است. تولید مواد مخدر در افغانستان به هشت هزار تن رسیده که بخش عمده ای از آن توسط اشغالگران تولید می شود. کشورهای منطقه به ویژه جمهوری اسلامی ایران هزینه های بسیاری در مبارزه با مواد مخدر پرداخته که دهها شهید و میلیارد ها دلار هزینه مبارزه از جمله این امور است. ائتلاف سه جانبه به ویژه در قالب مبارزه با باندهای قاچاق مواد مخدر و اجرای طرح کشت جایگزین در افغانستان می تواند عملکردی مهم برای مبارزه با مواد مخدر باشد .
2- گروه های تروریستی: فعالیت گروه های تروریستی ای همچون باقی مانده جندالشیطان در ایران، شبکه حقانی، القاعده و طالبان در پاکستان و افغانستان ناامنی های بسیاری برای این سه کشور به همراه داشته است. هر چند که سه کشور تلاش های بسیاری برای مبارزه با این شبکه ها صورت داده اند، اما حمایت های غرب از این گروه ها، مانع از ریشه کنی آنها شده است. تحکیم مناسبات برای مبارزه با این گروه ها امری ضروری است که در قالب ائتلاف های منطقه ای قابل تحقق است.
3- حضور بیگانگان: از جمله مولفه های اصلی تهدید امنیت در منطقه حضور بیگانگان در افغانستان است. این کشورها به رغم ادعاهای شان نه تنها گامی برای کمک به افغانستان برنداشته اند، بلکه در 10 سال گذشته به بحران سازی در افغانستان و منطقه پرداخته و حتی کشورهایی مانند ایران، پاکستان را به جنگ تهدید کرده اند. کشورهای غربی پس از 10 سال کشتار و جنایات اکنون نیز نه تنها به دنبال خروج از افغانستان نیستند، بلکه با موافقت نامه ای استراتژیک برای ادامه اشغالگری خود فعالیت می کنند . حضور بیگانگان موجب شده تا کل منطقه با تهدید امنیتی مواجه شود، به گونه ای که حتی تهدیدات امنیتی تولید مواد مخدر و گروه های تروریستی برگرفته از حضور نیروهای خارجی در منطقه است. همگرایی کشورهای منطقه می تواند در کنار برقراری ثبات و امنیت زمینه را برای خروج اشغالگران فراهم آورد.
در چارچوب این همگرایی جمهوری اسلامی ایران همواره به میانجی گری میان افغانستان و پاکستان پرداخته که تا حدود زیادی خنثی کننده توطئه های غرب برای اختلاف افکنی میان همسایگان بوده است که رویکرد سایر همسایگان به این اصول، می تواند تحکیم بخش این سیاست ها باشد.
نتیجه گیری:
در جمع بندی کلی از نشست های سه جانبه اسلام آباد می توان آن را مرحله دیگری از همگرایی منطقه ای دانست که می تواند ضمن تحکیم مناسبات همسایگان، راه را برای خروج بیگانگان از منطقه فراهم آورد. رویکرد کشورهای منطقه به طرح های ایران برای تقویت این همگرایی ها می تواند تأثیرات موثری بر این اهداف داشته باشد، هر چند که غرب با بهانه ها و فرافکنی های مختلف به دنبال تضعیف این مناسبات و دوری همسایگان از یکدیگر است که تاکنون در این توطئه ها ناموفق بوده است .