مذاکرات میان قدرتهای بزرگ و ایران بر سر مسئله هسته ای پس از پانزده ماه بار دیگر از سرگرفته شد.
در نشست روز شنبه در استانبول اولین گام مثبت برداشته شد و قرار است نشست دیگری ماه آینده در بیست و سوم ماه مه در بغداد برگزار شود. ایران ممکن است بپذیرد تولید اورانیوم غنی شده خود را در ازای لغو مجازاتها کاهش دهد.
کاترین اشتون مسئول بلندپایه سیاستهای خارجی اتحادیه اروپا گفت :«ما توافق کرده ایم که پیمان ان پی تی مبنای جدی تضمین اجرای تمامی تعهداتی باشد که مورد پذیرش ایران قرار گرفته است. همزمان حق ایران برای استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای نیز کاملا به رسمیت شناخته می شود.»
کاترین اشتون مذاکرات هسته ای روز شنبه را مفید و سودمند توصیف کرد. کشورهای غربی به ایران مظنونند که در تلاش است به سلاح هسته ای د ست یابد. ترس آنان از این است که توان ایران در غنی سازی اورانیوم برای اهداف نظامی مورد استفاده قرار گیرد.
اما سعید جلیلی مذاکره کننده ارشد ایران و دبیر شورای عالی امنیت ملی کشور در گفتگوی اختصاصی با شبکه یورونیوز گفت:« تا پانزده ماه پیش نیز در همین شهر استانبول اعلام کردم که ما حاضریم از همین امروز گفتگوها را ادامه دهیم. ما همان زمان هم برای ادامه گفتگو ها آماده بودیم. ما می گفتیم گفتگو ها در یک بستر از همکاری می تواند شکل گیرد و امروز آنها این آمادگی را دارند که در بستر همکاری گفتگوها را شروع کنند به همین علت ما از آن استقبال کردیم.»
وی در ادامه با اشاره به تحریمهای اتحادیه اروپا علیه نظام بانکی ایران و معاملات بانکی با این کشور گفت :«امروز مردم اروپا از برخی از فرصتها و ظرفیتها محروم می شوند که این محرومیت به شدت روی زندگی و اوضاع و احوال اقتصادی مردم اروپا تاثیر می گذارد. یکی از بحثهای اساسی نیز همین مناسباتی است که کشورهای اروپایی و مردم اروپا می توانند با جمهوری اسلامی ایران داشته باشد. جمهوری اسلامی ایران امروز ظرفیتهای بسیار خوب چه در بحث صادرات به اتحادیه اروپا به خصوص در زمینه انرژی و نفت و چه در زمینه واردات از اروپا در بازار بزرگ هفتاد میلیون نفری که ایران دارد.»
جلیلی همچنین با اشاره به ظرفیتهای اقتصادی موجود میان ایران و اروپا تاکید کرد:« برخی از موضوعات و برخی از تحریمهایی که امروز بر بحث مثلا مبادلات بانکی با جمهوری اسلامی ایران اعمال می شود؛ هزینه آن را مردم اروپا می پردازند زیرا وقتی که به دنبال این تحریمها ما نتوانیم آن واردات را انجام بدهیم یا آن صادرات را انجام دهیم، دهها و بلکه هزاران فرصت شغلی از بین می رود. »
**زبان تهدید علیه ایران موثر نخواهد بود
همچنین سی ان ان گزارش داد :مذاکره ارشد هسته ای ایران، گفت که تهدید هرگز موثر نبوده و نخواهد بود، در عوض همکاری ممکن است نتیجه دهد.
به گزارش شبکه تلویزیونی سی ان ان، سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی در مصاحبه ای اختصاصی با این شبکه در مورد ابتکارهای عمل هایی که پیش از اجلاس استانبول درباره آنها سخن گفته بود، گفت: همانطور که من سال گذشته هم اعلام کردم در پایان گفتگوهای استانبول اعلام کردم که ما آماده هستیم که از همین الان هم این گفتگوها را ادامه دهیم.ما همیشه بیان کرده بودیم که از گفتگو در موضوعات مختلف اما با رویکرد همکاری استقبال می کنیم. ما گفته بودیم که سی و سه سال گذشته نشان داده بوده که زبان تهدید و راهبرد فشار در برخورد با ملت ایران نتیجه ای ندارد.لذا هرگاه که با رویکرد همکاری وارد گفتگوها بشوند می توانند نتیجه بگیرند و موفق باشند. این در موضوعات مختلف می تواند شکل بگیرد. از جمله موضع هسته ای. ما فکر می کنیم مواضع جمهوری اسلامی ایران و رویکرد جمهوری اسلامی ایران یک فرصت بزرگ برای همکاری در موضوعات مربوط به هسته ای است. فتوای رهبر معظم انقلاب اسلامی در مخالفت با سلاح های هسته ای و حرام دانستن آنها یک ظرفیت بزرگ است برای حرکت و برای خلع سلاح .نگاه جمهوری اسلامی ایران که در سمینار بازگری خلع سلاح هسته ای مطرح شد و ان پی تی مطرح شد به نظر من یک ظرفیت بسیار بزرگ است برای منع اشاعه سلاح های هسته ای.
خبرنگار سی ان ان از دکتر جلیلی پرسید می خواهم سوالی درباره موضع منع اشاعه تسلیحات هسته ای از شما بپرسم این موضع نیازمند این است که ایران به تمام تاسیسات هسته ای اش در کشور اجازه بازرسی بی قید و شرط بدهد. در فوریه ایران اجازه نداد تا بازرسان آژانس بین المللی انرژی هسته ای به تاسیسات پارچین ورود پیدا کنند و برخی از موضوعات مشکوک را که بر اساس تجربیاتشان ممکن است برای برنامه نظامی در آنجا اتفاق بیفتد، چک کنند.این اظهارات شما به این معنی است که ایران اجازه دسترسی به پارچین را می دهد؟ جلیلی گفت: این اطلاعات شما هیچکدامش درست نیست. ان پی تی چنین مقرراتی را دارد که باید دسترسی نامحدود قرار دهند. ان پی تی یک موافقت نامه دارد که در آن هر کشوری عضو ان پی تی با ان پی تی در چارچوپ پادمان همکاری می کنند. ما بیشترین همکاری را در این زمینه داشتیم.ما بیش از چهار هزار نفر روز همکاری داشتیم با بازرسان آژانس که از تاسیسات هسته ای ما البته در چارچوب ان پی تی همکاری کردند و وظایف خود را انجام دادند. شما می دانید که دبیر کل آژانس بیست و پنج بار در گزارشاتی که داده اعلام کرده که ایران هیچ انحرافی از مقاصد صلح آمیز هسته ای نداشته است. همین موضوع را بسیاری از نهادهای اطلاعاتی ایالات متحده آمریکا نیز اعلام کردند. یکی از بحث های اساسی که مهم است که مردم آمریکا بدانند این است که نباید یک سری از تهدیدهای فرضی و دروغین جای تهدیدهای اصلی را بگیرند. ما امروز در گفتگوها نشان دادیم که تهدیدهای واقعی چیست و راه درست برخورد با آنها چیست. اعلام آمادگی کردیم که همکاری کنیم در جهت خلع سلاح و در جهت مقابله با اشاعه تسلیحات هسته ای. ما فکر نمی کنیم مردم آمریکا باید هزینه برای یک تهدیدهایی بدهند که این تهدیدها موهوم و فرضی است.
مجری سی ان ان از دکتر جلیلی پرسید؛ آقای جلیلی اعتمادی وجود دارد که باید ساخته شود، ایران چگونه می خواهد تا این اعتماد با غرب با بازرسان آژانس را ایجاد کند، من دوباره از شما می پرسم آیا برای بازرسی از تاسیسات پارچین مجوز می دهید؟ دبیر شورای امنیت ملی ایران گفت: ما همیشه گفتیم که اعتماد سازی یک جاده دوطرفه است ما اقدامات اعتماد سازی بسیار زیادی انجام دادیم. شما می دانید که جمهوری اسلامی ایران دو سال و نیم فعالیت های هسته ای اش را تعلیق کرده بود داوطلبانه برای همین اعتماد سازی . ما امروز هم صحبت کردیم ،در گفتگو ها این بود که یکی از توافق های خوب این بود که ان پی تی باید پایه و مبنای هرگونه همکاری باشد. ما مثل همیشه اعلام کردیم که آماده هستیم تا همه تکالیفی را که در ان پی تی ذکر شده است انجام بدهیم و متناسب با آن از تمام حقوقی که در ان پی تی ذکر شده برخوردار باشیم.
مجری سی ان ان از دکتر جلیلی پرسید آیا صحیت های شما به این معنی است که ایران آماده است بر مبنای اقدامات اعتماد سازی غنی سازی بیست درصدری را تعلیق کند؟ جلیلی پاسخ داد: امروز ما به توافق رسیدیم که ان پی تی باید چارچوب و پایه همکاری ها باشد.شما می دانید که غنی سازی بیست درصدی موضوعی است که برای فراهم کردن امکانات درمانی برای بیش از هشتصد هزار بیمار در ایران حیاتی است. دو سال گذشته در ژنو در گفتگوها گفتیم که به سوخت بیست درصدی برای ایزوتوپ های پزشکی نیاز داریم، از آژانس بین المللی انرژی هسته ای طبق تعهد آژانس برای تامین تسهیلاتی در زمنیه تهیه سوخت درخواست کردیم.
وی افزود: همانگونه که من گفت بیش از هشتصد هزار بیمار ایرانی به سختی به این سوخت و تولیدات این رآکتور نیاز دارند اما آنها حاضر نبودند این سوخت را برای ایران فراهم کنند.اما پس از آن آنها ایده تبادل سوخت هسته ای را مطرح کردند که این ایده را هم اجرایی نکردند.سپس دانشمندان هسته ای ما به صورت فعال این موضع را پیگیری کردند و به صورت موفقیت آمیز توانستند که سوخت بیست درصدی تولید کنند. تولید سوخت هسته ای بیست درصد زیر نظر و نظارت بازرسان انرژی هسته ای آژانس بین المللی انرژی هسته ای بوده، تحت بازرسی و دوربین های سازمان انرژی هسته ای بوده است و امروزه ما در تولید این ایزوتوپ های پزشکی به خودکفایی رسیدیم.
جلیلی گفت: ما امروز معتقدیم که اعتماد سازی برای ایرانی ها باید ساخته شود. چرا این ایزوتوپها را که اینقدر برای بیماران ایرانی اهمیت دارد ما باید از آن محروم باشیم.
سی ان ان افزود: جلیلی مذاکرات با پنج به علاوه یک را سازنده و مثبت ارزیابی کرد. هردو طرف ایرانی و پنج به علاوه یک توافق کردند که همچنان به مفاد ان پی تی متعهد بمانند. ایران از طرف خود می خواهد که حق دستیابی به برنامه هسته ای صلح آمیزش به رسمیت شناخته شود.
این شبکه افزود: نگرانی های فراوانی درباره غنی سازی بیست درصدی ایران وجود دارد؛ زیرا کارشناسان می گویند که رسیدن به این سطح بسیار آسانتر از رسیدن به سطحی از غنی سازی اورانیوم برای تولید بمب هسته ای است.