نگاه ناتو به طرح سپر موشکی آمریکا

قاسم غفوری

ایالات متحده آمریکا که در بسیاری از اهداف جهانی خود شکست‌های سنگینی متحمل گردیده تلاش دوباره‌ای برای حفظ هژمونی جهانی آغاز کرده است.

 در این راستا اجرای طرح سپر موشکی از اولویت‌های کاری آن می‌باشد. بر اساس طرح مذکور، آمریکا به احداث پایگاه و استقرار سیستم موشکی در آفریقا، شرق آسیا، آمریکای لاتین، حوزه خلیج فارس (قطر) و اروپای شرقی (چک و لهستان) اقدام می‌نماید.

نکته قابل تامل در این زمینه طرح سپر موشکی ایالات متحده در کنار مخالفتهای روسیه، اقدامات و مواضع اعضای ناتو می‌باشد. در حالی که مسکو و بسیاری از کشورهای جهان طرح مذکور را توسعه‌طلبانه و غیر اصولی می‌دانند، ناتو به حمایت کامل از طرح آمریکا پرداخته و خاستار مشارکت در آن شده است. «هوپ شفر» دبیر کل ناتو، بارها تاکید کرده است: ناتو با تمام امکانات در کنار واشنگتن از طرح موشکی حمایت می‌کند و توجهی به تهدیدات روسیه ندارد. با توجه به تحولات جهانی و زیر بنای فکری اعضای ناتو که با اصطلاحات بسیاری مواجهه گردیده و با عنایت به این حقیقت انکار ناپذیر که بخش اصلی فرماندهی ناتو را ایالات متحده تشکیل می‌دهد و سایر بازیگران حکم پیاده نظام را دارند دلایل این گرایش عبارت است از:

1) اروپایی‌ها هر چند در عرصه داخلی و تحقق اهداف خود ناکام بوده‌اند اما همچنان طرح‌ توسعه جغرافیایی را در دستور کار دارند. آنها امیدوارند تا در قالب ناتو و بهانه همکاری با ایالات متحده مرزهای جغرافیای خود را تا دیوارهای روسیه توسعه دهند. این تحرکات تا کنون با مخالفت مسکو مواجه گردیده و چنانکه استقلال کوزوو و روابط اروپا با حوزه بالکان در ابهام قرار گرفته است.

2) به رغم انکه ناتو در ابتدا به عنوان ابزاری برای حمایت نظامی از اروپا تشکیل شد اما اکنون تلاش آن برای تحقق اهدافی فراتر از تصل مذکور است.

جهانی شدن، تبدیل شدن و بازوی نظامی سازمان ملل و اجرای طرح بین‌الملل تعاریف جدیدی برای فعالیت‌های ناتو می‌باشد. آنها که این روند را با حضور در افغانستان آغاز کردند اکنون با طرح سپر موشکی آمریکا، برای توسعه آن فعالیت می‌کنند. آنها تلاش دارند تا به عنوان تنها ناجی صلح و امنیت جهانی معذفی شوند هر چند که در افغانستان کارنامه‌ای ضعیف از خود به نمایش گذاشته‌اند.

3) توسعه نظامی روسیه و چین از یک سو و نیاز اروپا به تامین انرژی که تا اندازه‌ای در سیطره روسیه قرار دارد از تهدیدات و چالش‌های فراوری ناتو می‌باشد. آنها دریافته‌اند که در صورت استمرار روند مذکور در حاشیه تحولات جهان قرار می‌گیرند از طرفی نیز برای تامین انرژی اعضا با جالش مواجه خواهند شد. بر این اساس آن‌ها امید دارند تا با حضور در طرح سپر دفاع موشکی اولا مهار چین و روسیه و حتی ژاپن را اجرایی کنند ثانیا راه را برای تامین امرژی اروپا هموار سازند تا تحولات زمستان سالهای گذشته و اعمال فشارهای مسکو تکرار نگردد.

4) هر چند که اروپایی‌ها همراهی با آمریکا را در دستور کار خود دارند اما در نهایت پذیرنده فعالیت نظامی آمریکا در  قاره سبز نمی‌باشند. آنها دریافته‌اند که عدم اجرای طرح سپر موشکی در اروپای شرقی برابر با اجرای طرح در خاک اروپا است که تهدیدی دوباره برای استقلال و  اهداف سیاسی و نظامی آنان می‌باشد. آنها تلاش دارند تا در قالب ناتو به حمایت از طرح سپر موشکی ایالات متحده بپردازد تا شاید با تحقق این امر مانع از تحرک بیشتر آن در قلب اروپا شوند.

در جمع‌بندی کلی ازمواضع و  اهداف ناتو از همکاری با آمریکا در طرح سپر دفاع موشکی می‌توان گفت که این کشورها بیش از هر چیز به دلیل سیطره، آمریکا بر ناتو، اجرای طرح‌های توسعه‌طلبانه تا نقاط دور دست، برخی ملاحضات سیاسی و اقتصادی اروپا و.. به این طرح روی آورده‌اند. با تمام این تفاسیر، تاکید آمریکا بر اجرای انحصاری طرح در قالب فرماندهی مرکزی، مخالفت مردم اروپا با توسعه نظامی قاره زیر چتر آمریکا، وابستگی اروپا روسیه و عدم تمایل برای تقابل، مخالفهای جهانی با طرح مذکور و... از موانعی هستند که بر طرح و نیز همکاری ناتو تاثیر منفی خواهند گذاشت و سبب می‌شوند تا آنها با تامل بیشتری به آن و رویکرد به آمریکا بنگرند هر چند که در ظاهر کاملا با آن موافقت کرده‌اند.