روابط پرتنش ایران و آذربایجان

گروه ترجمه - روزنامه نیویورک‌تایمز 6 ژوئن 2012 (17 خرداد) در مقاله‌ای به روابط ایران و آذربایجان پرداخت و نوشت: روابط تنش‌آمیز ایران و آذربایجان در هفته‌های اخیر ابعاد تازه‌ای به خود گرفته که دلیل اصلی آن گسترش همکاری نظامی آذربایجان و اسرائیل است. همچنین سفرای ایران و آذربایجان به کشور خود بازگشته‌اند. در ماه مارس، در شدیدترین مورد این تنش‌ها، مقامات آذربایجان 22 نفر را به اتهام توطئه تروریستی (با هدایت ایران) برای ترور دیپلمات‌های آمریکایی و اسرائیلی و حمله به سایر اهداف در باکو دستگیر کردند؛ هرچند این اتهامات تاکنون اثبات نشده است. الهام شاهین‌اوغلو، مدیر سازمان تحقیقات سیاست خارجی در باکو گفت: «روابط میان آذربایجان و ایران بسیار تنش‌آمیز شده است». به طور رسمی، آذربایجان می‌گوید خواهان بی‌طرفی در مورد برنامه هسته‌ای ایران است. اما دولت الهام علی‌اف از حق کشور خود برای تقویت روابط نظامی با اسرائیل]رژیم صهیونیستی[ دفاع کرده است و اخیراً خبر خریداری تسلیحات اسرائیلی به ارزش 6/1 میلیارد دلار منتشر شد. با وجود این، آذربایجان و اسرائیل گزارش‌های مبنی بر دسترسی اسرائیل به پایگاه‌های نظامی آذربایجان را رد کرده‌اند.
در ادامه مقاله آمده است: جلوه‌هایی از افزایش اهمیت آذربایجان به عنوان متحد راهبردی غرب روز چهارشنبه مشخص شد؛ به طوری که هیلاری کلینتون در سفر دیپلماتیک خود به قفقاز جنوبی از باکو دیدار کرد. با توجه به بسته شدن مسیرهای تأمین تجهیزات و تسلیحات از راه خشکی در پاکستان، ناتو به طور جدی به منظور جبران این خلأ بر فرودگاه‌های آذربایجان تکیه می‌کند. با وجود این، روابط آذربایجان با غرب تنها یک عامل تنش‌ها با ایران است. آذربایجان مدت‌ها از حمایت ایران از ارمنستان آزرده خاطر بوده است. زیرا ارمنستان و آذربایجان در مورد منطقه ناگارنو- قره‌باغ مناقشه دارند. حتی باوجود وضعیت شکننده درون و پیرامون آذربایجان، مقامات آمریکایی عمدتاً بر جنگ داخلی سوریه و سیاست‌های داخلی خود متمرکز بوده‌اند. مقامات وزارت خارجه آمریکا از پاسخگویی در مورد تنش آذربایجان و ایران، رابطه آمریکا با باکو یا پیامدهای آن برای امنیت آمریکا و جامعه بین‌الملل امتناع کرده‌اند. رابرت بی. هیلتون، سخنگوی امور اروپا و اوراسیا می‌گوید: «ما آماده اظهار نظر نیستیم». آمریکا از زمان خروج متیو بریزا، سفیر آمریکا در باکو در ماه دسامبر 2011، در آذربایجان سفیر ندارد. این فرد که دیپلماتی مورد احترام و کارشناس منطقه است، به دلیل مخالفت لابی‌های ارامنه در کنگره آمریکا رد صلاحیت شد؛ اما باراک اوباما این موضوع را نادیده گرفت و با استفاده از اختیارات ریاست جمهوری، آقای بریزا را به طور موقت به باکو فرستاد.
در پایان مقاله آمده است: علی ام. حسن‌اف، دستیار سیاسی ارشد الهام‌علی‌اف گفت: «نبود سفیر مسئله‌ساز است... آمریکایی‌ها نمی‌توانند با کشوری مانند آذربایجان چنین رفتاری کنند. آنها نمی‌توانند به دلخواه خود، آذربایجان را ترک کنند.» اما مقامات آمریکایی اغلب آذربایجان را به عنوان وضعیت بدون برد می‌بینند، زیرا هر گونه نشانه‌ای از روابط دوستانه به طور غیرقابل اجتنابی با انتقادات لابی ارامنه در آمریکا یا گروه‌های محلی و بین‌المللی روبه‌رو می‌شود. در عین حال، این گروه‌های محلی و بین‌المللی نسبت به موارد نقض حقوق بشر توسط دولت الهام‌ علی‌اف منتقد هستند. روسیه نیز به نوعی در قرن بیست و یکم مطابق بازتاب سیاست‌های بازی بزرگ (رقابت روسیه و بریتانیا بر سر آسیای مرکزی در قرن نوزدهم) نگران روابط آذربایجان با غرب است. در حال حاضر، روسیه به دنبال گفت‌وگوی مجدد در مورد نصب راداری راهبردی در منطقه قبله آذربایجان است که کارویژه این رادار، رهگیری موشک‌ها در بخش عظیمی از جهان است. باکو هزینه میزبانی از این رادار راهبردی را برای دوره‌ای پنج ساله 300 میلیون دلار اعلام کرده است. در حالی که تاکنون هزینه میزبانی آن 7 میلیون دلار بوده است. روسیه، آمریکا را به دلیل فشار بر آذربایجان برای افزایش هزینه میزبانی متهم کرده است و اخیراً تهدید به رها کردن این ایستگاه راداری کرده است.