تحکیم ائتلاف شرق در برابر غرب

اهمیت نشست
در کنار لزوم توسعه مناسبات میان اعضا و ایجاد بسترهای مناسب برای عضویت دائم اعضای غیر دائم، بسیاری از ناظران سیاسی با اشاره به شرایط صحنه بین الملل بر اهمیت این نشست تأکید کرده اند، چنانکه بسیاری آن را گامی برای اتخاذ مواضع واحد شرق در برابر غرب دانسته اند.
از محورهای سیاست های غرب به ویژه آمریکا و ناتو، توسعه حوزه نفوذ در شرق را تشکیل می دهد. در این چارچوب، غربی ها برآنند تا به هر نحوی شده از یک سو، قدرت های بزرگ منطقه نظیر ایران، روسیه و چین را تحت فشار قرار دهند و از سوی دیگر، از اتحاد منطقه جلوگیری کنند.
بخشی از تحرکات غرب در قالب نظامی گری صورت می گیرد. «پانه تا» وزیر دفاع آمریکا صراحتاً اعلام کرده، هدف نهایی نظامی گری آمریکا توسعه حضور در شرق است.
در این چارچوب نیز آمریکا از یک سو ناوگان نظامی خود در دریای چین و اقیانوس آرام را گسترش داده که احیای مناسبات نظامی با فیلیپین، اندونزی، ژاپن، کره جنوبی و ویتنام بخشی از آن است. در حوزه آسیای مرکزی و قفقاز نیز آمریکا و ناتو به بهانه حل بحران افغانستان به دنبال توسعه پایگاه های نظامی شان هستند. اجرای طرح سپر موشکی در ترکیه و شرق اروپا نیز بخشی از این طرح است. غرب در نهایت به دنبال محاصره نظامی ارکان شرق آسیا یا همان حاضران در پیمان شانگهای است.
بهانه دیگر آمریکا برای دخالت در منطقه، مقابله با تروریسم است که به جنایات و اقدامات سلطه طلبانه غرب، چهره ای دموکراتیک و بشردوستانه می دهد.
نکته مهم دیگر در تحرکات غرب، تکاپو برای حذف دشمنان و کوچک کردن حلقه مقاومت در برابر نظام سلطه است. نمود عینی این امر را در تحرکات این کشورها برای بحران سازی در کشورهای منطقه می توان مشاهده کرد که دخالت های آشکار غرب در انتخابات اخیر روسیه و نیز بحران سازی در سوریه، نمودی از آن می باشد.
با توجه به این شرایط، نشست شانگهای زمینه ای بوده برای مقابله با تحرکات غرب، چنانکه در بیانیه پایانی اجلاس می توان آن را مشاهده کرد. حاضران در نشست ضمن تأکید بر توسعه مناسبات، مخالفت صریح خود با دخالت های غرب در منطقه از جمله در قبال سوریه و جمهوری اسلامی ایران و شمال آفریقا را اعلام داشتند. آنها همچنین با تأکید بر مبارزه متحد با تروریسم و اجرای خلع سلاح جهانی به مقابله با بهانه تراشی غرب برای دخالت در منطقه پرداخته اند.
جایگاه ایران
هر چند جمهوری اسلامی ایران در پیمان شانگهای عضو ناظر است، اما از ظرفیت های بسیاری برای توسعه و تحقق اهداف این پیمان برخوردار است که نمود آن را می توان در طرح های مطرح شده از سوی رئیس جمهور در نشست اخیر برای برون رفت جهان از بحران اقتصادی و ناامنی مشاهده کرد.
جمهوری اسلامی ایران با برخورداری از ظرفیت های داخلی و جهانی به ویژه پیشگامی در مبارزه با غرب، توانسته نقشی مهم در تحقق اهداف این پیمان ایفا کند. رویکرد حاضران به توسعه مناسبات دوجانبه و چند جانبه با ایران گواهی بر این امر است. بسیاری از ناظران سیاسی تأکید دارند که ایران می تواند حلقه پیوند اعضا و نیز زمینه ساز توسعه و تقویت این پیمان منطقه ای باشد. جمهوری اسلامی ایران همواره همگرایی منطقه ای را راهکار مقابله با مداخلات خارجی و تحقق پیشرفت و امنیت فراگیر عنوان داشته است.
در جمع بندی کلی از نشست شانگهای می توان گفت، این نشست در کنار توسعه مناسبات میان اعضا، گامی مهم در رویکرد شرق به مقابله با غرب بوده، چنانکه محورهای بیانیه پایانی نیز گواهی بر این رویکرد است. این نشست نشان داد که اراده ای قوی برای گسترش و تحقق اهداف این پیمان وجود دارد، امری که هراس غرب را به همراه داشته و با هر حربه ای به دنبال ضربه زدن به پیمان شرقی ها است.