دغدغه های سفر به کربلا

جلسه توجیهی
پایگاه بصیرت:چهار روز پیش از سفر، مسئولان حج و زیارت جلسه توجیهی برای زائران برگزار کردند و در مورد اهمیت این سفر به زائران هشدارهای لازم را دادند. جلسه توجیهی چیزی شبیه تذکرات مسئول امتحانات بود؛ هم شیرین بود و هم ترس آور، هم انذار بود و هم تبشیر. آنها از زائران خواستند که حرمت زائر بودن خود را نگه دارند و هرکدام مانند یک بیرق جمهوری اسلامی در شأن یک ایرانی ارزشی رفتار کنند. گفتند پاسدار خون شهدا باشید، مردم عراق را تحقیر نکنید، در سفر ممکن است سختی و مصیبتی پیش آید، خودتان را بسازید که سختی ها را تحمل کنید، اوضاع ناامن است با مسئولان کاروان هماهنگ باشید.

حرکت
اتوبوس در حال حرکت است و ما هم در حال جدا شدن از حال و گذشته، در حال دل کندن از تعلقات، همه آنها تا پای اتوبوس آمده اند و وقتی که دیگر صدا نمی رسد با تکان دادن دست، کمی آن طرف تر همه چیز از من خداحافظی می کند و در انتظار هستم که در کربلا از خودم نیز خداحافظی کنم، از حرکت خوشم می آید و سرعت کند اتوبوس مانند گهواره ای است که ما را برای خواب آماده می کند. در این هنگام مدیر و روحانی کاروان به عنوان دو بیدارگر مراقبند که سفرمان به غفلت تمام نشود. تذکرات لازم در میانه مسیر به مسافران داده می شود. اطلاع رسانی نادرست به زائران سبب شده است که بیش از 80 درصد آنها در جلسه توجیهی حج و زیارت شرکت نکنند. مدیر کاروان میکروفون را روشن می کند و تذکرات لازم را این چنین به زائران کربلا می دهد: مراقب کودکان و اموال خود باشید، اسناد هویتی را نباید با خود می آوردید، از غذاها و خوردنی های خارج از برنامه و متفرقه در عراق به هیچ عنوان استفاده نکنید، از فرصت زیارت نهایت استفاده را ببرید، کمتر خرید کنید، بهترین کادویی زیارت، دعا است نه جنس چینی! با غریبه ها و مدیران هتل گرم نگیرید، زنان در حرم معصومین و اماکن زیارتی از چادر رسمی استفاده کنند.(چادر رنگی نپوشند)، خانم ها و دختران به هیچ وجه از خدمه و کارکنان مسافرخانه ها و هتل ها تشکر نکنند و ...
ما هنوز در ابتدای حرکت هستیم و کم کم حس زیارت با دانه دانه بالا کشیدن تسبیح ها با ذکر صلوات در میان جمع زنده تر می شود. هرچه به دانه درشت تسبیح نزدیک تر می شویم یک دور زنده تر می شویم و این دانه دانه تسبیح را تا نجف باید طی کنم تا به شاه مقصود منظور برسیم و سر انگشتری وجودمان را با در نجف مزین کنیم.
فعالیت فرهنگی
زیارت عتبات بزرگ ترین و بهترین مکان برای فعالیت فرهنگی است و چه خوب است که خانواده ها در این مسیر به صورت دسته جمعی با هم همسفر شوند. این بهترین فرصت برای نظام اسلامی است. باید چنین سفرهایی را تقویت کرد و معرفت مردم کشورمان را نسبت به اهل بیت(علیهم السلام) بالا برد، زیرا افزایش معرفت مردم نسبت به اهل بیت(علیهم السلام) رابطه مستقیمی با تقویت هویت ملی و اسلامی دارد. در ابتدای سفر مدیر کاروان شیرینی های سفر را توزیع می کند. هر نفر 1400 بسته شیرینی صلوات... کام مان شیرین می شود. تا رسیدن به نجف هر فردی فرصت دارد 1400صلوات برای سلامتی آقا امام زمان(عج) و همه مسافران به دیار دوست بفرستد، اما شیرینی دوم شیرین تر است؛ هر نفر یک جزء قرآن کریم. در میانه راه هرکسی که با مشکل گذرنامه یا هتل و ... مواجه می شود از اطراف به او گوشزد می شود که صلوات ها را تمام نفرستاده ای و ...
برخی ها تا مهران شیرینی های شان جذب می شود، اما همچنان کام شان شیرین به ذکر صلوات است. در مسیر تهران، کرج، اراک، کرمانشاه و ایلام هر آنچه دیده می شود پیشرفت و آبادانی است و در آن سوی مرز به استثنای اماکن زیارتی هر آنچه دیده می شود کلاف های سردرگم از نابسامانی ...در اولین رستوران در اطراف همدان پیام های فرهنگی خوبی بر دیوارهای درونی آن نقش بسته است که زائران را به حفظ ارزش های اسلامی دعوت می کند.در فرصت 12 ساعته حرکت اتوبوس به سمت مهران، همه چیز مهیا است برای خواندن کتاب ها، برگزاری مسابقات، نمایش فیلم های مذهبی و شنیدن سخنرانی های خوب و جذاب مذهبی، اما این فعالیت ها صورت نمی گیرد.
روحانی کاروان
هرگاه مخاطب به سمت پیام حرکت کند بهترین شرایط اثرگذاری پیام حاصل شده است و در این سفر زیارتی همه زائران برای دریافت پیام وارد عتبات می شوند و حتی برای توفیق جذب و اثرگذاری این پیام ها نیز دعا می کنند. روحانی کاروان که وظیفه هدایت معنوی حدود 40 نفر از زائران یک اتوبوس را بر عهده دارد در بهترین شرایط تبلیغ قرار گرفته است؛ از سوی دیگر روحانی می تواند بسیاری از پیام های خود را به وقایع تاریخی که در حال زیارت و یا بازدید از آن هستند مستندسازی و مخاطب را اقناع کند. حجت الاسلام سیدمنصور حسینی یکی از روحانیون کاروان در این زمینه می گوید: بهترین فرصت برای تبلیغ یک طلبه حضور در کاروان های نورانی عتبات است، زیرا در این هنگام به همراه مسافر در اتوبوس، در هتل و زیارت می تواند پیام های دینی و شرعی خود را منتقل کند، اما متأسفانه در بسیاری از کاروان ها، مداح را جایگزین روحانی کاروان کرده اند و یک مداح نمی تواند به سوالات فقهی، شرعی و تاریخی آنگونه که انتظار است، پاسخ بگوید. در برخی از کاروان ها مداحان وظیفه روحانی را انجام می دهند که در این مورد سبب آسیب به اعتقادات مردم می شوند، اما در برخی دیگر از کاروان ها وظیفه توضیح در مورد مکان های زیارتی را هیچ کدام از مسئولان کاروان برعهده ندارند، بلکه فردی عراقی با سواد اندک خود و از حفظ به لهجه عربی، فارسی دست و پاشکسته دعاها و اعمال زیارت ها را به زائران می گوید!
برخی از روحانیون کاروان ها به دلیل سفرهای متعدد به عتبات، برخی از زیارات و نکاتی زیارتی حالتی عادی برای آنها گرفته است و در این زمینه لازم است دقت شود که برای زائری که ممکن است بعد از 50 سال این فرصت را یافته است، انجام این عمل مغتنم باشد.
اطلاع رسانی
در طول دوره 10 روزه سفر به عتبات، زائران از اوضاع سیاسی و اجتماعی ایران و جهان کاملاً بی اطلاع هستند، در هتل ها تلویزیون هایی وجود دارد، اما اکثراً کنترل ندارند و یا فرصت تماشای اخبار فراهم نمی شود، برخی از همراهان و زائران که ما را می شناختند سوالاتی را در زمینه مسائل سیاسی و همچنین نشست 1+5 در مسکو می کردند، اما ما هیچ اطلاعی از این اوضاع نداشتیم، اما این چرخه را می توان اینگونه فعال کرد که هر روز چند نسخه روزنامه برای هتل هایی که زائران ایرانی در آن اقامت دارند، تهیه و برای مطالعه در لابی هتل گذاشته شود.روش دوم، تهیه خبرنامه ای دو صفحه ای از مهم ترین اخبار روز ایران و جهان و توزیع آن در اتوبوس های زائران است که در طول پنج دقیقه، زائران از اخبار مهم روز دنیا و کشور اطلاع یابند.
دلار بازی
سفر به کربلا زیارت عاشقانه و فرصتی است برای زدودن زنگار دل از هرآنچه یزیدیان برای کاهش یاران حسین(ع) از آن استفاده کردند. پیش از آغاز سفر ساعاتی از فرصت زائران در صف دریافت ارز می گذرد، شکی نیست که در این سفر همه توجهات به سوی زیارت است، اما قیمت فزاینده و متغیر دلار در عراق و حتی عربستان برخی از زائران را وسوسه می کند که در بازارهای مختلف به دنبال تغییر ارز خود به ریال باشند و از این طریق به سودی هم برسند. دریغ که پس از کسب این سود بادآورده فرصت زیارت، فدای خرید و تجارت می شود!صرافان عراقی که از ارزهای بادآورده ایرانیان به عراق با اطلاع هستند در مسیرهای مختلف بر سر راه آنها حاضر می شوند و در مورد قیمت دلار و ریال چانه می زنند.از آن جهت که می توان دلارها را برای صرف امور ضروری تری به کار گرفت، می توان به زائران به جای دلار که در عراق موضوعیتی ندارد به پرداخت اعتبارهای کوتاه مدت از طریق حساب های بانکی اقدام کرد. شایان ذکر است که ریال ایرانی به راحتی در عراق معامله می شود و نیاز به همراه بردن ارز خارجی نیست.
سخنرانی ها
هر روز پس از نماز صبح (به استثنای جمعه ها) در حرم حضرت علی(ع) حدود 30 دقیقه سخنرانی مذهبی برگزار می شود. در این مراسم معنوی که صحن های حرم مطهر در حیاط آکنده از وجود زائران است، زائران در برخی از موارد با کمبود جا مواجه می شوند که با نام زیبای قائم آل محمد(عج) جایی برای شان باز می شود. این فرصت معنوی فرصتی برای بازسازی انسان ها است. در حرم امام حسین (ع) نیز چنین مراسمی برگزار می شود و لازم است که این شیوه مطلوب تبلیغ و در باقی اوقات و در اماکن زیارتی دیگر به اجرا در آید.
مداح
مداحان یکی از قطب های کاروان هستند که به مجالس روضه و سخنرانی ها شور خاصی می بخشند، شور حسینی آنها با معرفت زائران در حسینیه دل به هم می آمیزد و جلوه هایی از لحظات عاشقی عاشق و معشوق ایجاد می کند؛ لحظاتی که تشریح آن از عهده هیچ زبان و قلمی بر نمی آید. آنها با اشعار و مراثی خود جلوه هایی از مظلومیت ائمه(علیهم السلام) را به تصویر می کشند که هر تصویرگر ماهری که دل در گروی یار نداشته باشد در خلق این حماسه ناکام است.
مداحان در شورآفرینی هیئت و عزاداری ها نقش مهمی دارند، هنگامی که پس از زیارت امین الله هر روز صبح یک مداح از میان جمعیت بدون میکروفون و با صدای رسا موج جمعیت را در مقابل ایوان نجف منقلب می کند کدام رسانه است که بتواند در مقابل آن بگوید حرفی برای گفتن دارد؟ پیش از نماز صبح، هنگامی که یکی از مداحان اهل بیت(علیهم السلام) در روز تولد حضرت امام حسین(ع) در باب قبله می ایستد و اینگونه جمعیت زوار را به وجدی اشکبار می آورد، کدام رسانه است که بتواند بگوید من در این وقت بیننده و شنونده دارم؟
دیپلماسی عمومی
مردم عراق مردمی زجر کشیده و عاشق ایران هستند، کشورهای عربی و غربی با هزینه های میلیاردی و دستگاه های امپریالیستی رسانه ای در صدد تخریب رابطه ایران و عراق هستند و از هر فرصتی برای بدنام کردن نظام جمهوری اسلامی ایران در نزد مردم عراق استفاده می کنند، آنها خودشان می دانند که جمهوری اسلامی ایران یگانه حامی آنان در عرصه بین الملل است و بر ارتباط با ایران به عنوان یک قدرت فرامنطقه ای افتخار می کنند و از این رو در تلاش هستند که خود را به ایران و مردم ایران نزدیک تر کنند. رفت و آمد میان دو ملت با توجه به اشتراکات فرهنگی و مذهبی و داشتن ارتباطات میان فردی حسنه بر اساس سفارشات اسلامی می تواند دسیسه های دشمنان را نقش بر آب کنند.
زیارت ائمه اطهار(علیهم السلام) و اماکن مذهبی در ایران و عراق به عنوان یک بعد از دیپلماسی عمومی در بین دو کشور می تواند بر دیپلماسی رسمی و سیاسی دو کشور و حتی جهان اسلام تأثیرات مثبتی بگذارد.والبته برخورد خوب و دوستانه زائران ایرانی نیز برآن می افزاید.
نتیجه گیری
کربلا زمان درک لحظه هاست و از گذشته نیز چنین بوده است چه بسا که لحظه های سریع و مغتنم کربلا پیروزمندان و شکست خوردگان زیادی را دیده است. برای فرصت چند روزه برنامه های خوبی تهیه و تدارک دیده شده است، اما لازم است شرکت شمسا به عنوان متولی زیارت عتبات و بعثه مقام معظم رهبری فعالیت های فرهنگی بیشتر و مثمرثمرتری برای زائران ایجاد کنند تا هر لحظه از عمر زائر در این فرصت در راه تقویت مسیر الهی آینده اش به کار بسته شود.
 فرهاد مهدوی