انسداد تنگه هرمز و تبعات آن برای غرب

روح الله صالحی دولت‌آباد
پایگاه بصیرت:تنگه هرمز، راه آبی حیاتی برای برخی از بزرگ‌ترین کشورهای تولید کننده نفت در دنیا، شامل عربستان، عراق، کویت، عمان و ایران است. یکی از بزرگ‌ترین خطرات متوجه این تنگه، تهدید دیرینه دولت ایران مبنی بر جلوگیری از عبور نفت از تنگه در صورت حمله به تأسیسات هسته‌ای این کشور است. این تهدید در سال 2012 پس از دور جدید تحریم‌های اقتصادی کشورهای غربی علیه ایران به عنوان اهرمی برای متوقف کردن برنامه هسته‌ای ایران، مجدداً تکرار شد. آمریکا و اتحادیه اروپا از ابتدای سال 2012 به‌منظور جلوگیری از صادرات نفت از ایران و تنبیه کشورهای واردکننده نفت خام از جمهوری اسلامی، تحریم‌های سختگیرانه‌ای علیه ایران وضع کرده‌اند. ایران نیز تهدید کرده است در صورت توقف صادرات نفت اقدامات تلافی جویانه‌ای انجام می‌دهد، از جمله انسداد تنگه راهبردی هرمز که روزانه 15 تا 17 میلیون بشکه نفت از طریق آن به سراسر جهان منتقل می‌شود.
در ماه‌های اخیر تهدید ایران برای بستن تنگه هرمز باعث افزایش تنش میان تهران- واشنگتن شد و در این بین برخی از مقامات غربی ضمن ابراز نگرانی درباره بستن تنگه هرمز به قابلیتهای موشکی ایران اشاره کردند. برخی مقامات غربی نیز با اشاره به استفاده ایران از راهبرد جنگ نامتقارن علیه نفتکش¬های آمریکایی در تنگه هرمز به پیامدهای اقتصادی جدی این اقدام از جمله افزایش قیمت نفت اذعان کردند.
رزمایش‌های سپاه پاسداران در طی یک سال اخیر برای مقابله با تهدیدات، آمادگی و توانایی ایران را برای بستن تنگه هرمز در صورت بروز بحران نشان می دهد. این رزمایش‌ها می تواند زنگ خطری برای غرب باشد؛ هشداری که اگر غرب به ایران حمله کند، نه تنها اوضاع سیاسی منطقه و جهان بلکه اقتصاد دنیا را نیز تحت‌الشعاع خود قرار می دهد. آنچه مسلم است قدرت‌نمایی ایران با این رزمایش، پیامی آشکار به غرب است بنابراین کشورهای غربی با توجه به اینکه می دانند پیامدهای بستن تنگه هرمز چگونه خواهد بود، بعید است دست به اقدامی بزنند که بازارهای جهان را با رکود جدید مواجه کند.
ایران می تواند با استفاده از استراتژی جنگ نامتقارن علیه نفت‌کش‌های آمریکایی، باعث افزایش نگرانی درباره امنیت منطقه شود که پیامدهای اقتصادی جدی از جمله افزایش قیمت نفت را به دنبال دارد. زیرا یک سوم از محموله¬های نفتی از تنگه هرمز عبور می¬کند و این عامل با توجه به اوضاع بحرانی غرب می-تواند تبعات زیانباری داشته باشد. سرلشکر حسن فیروزآبادی رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، اعلام کرده ما توانایی بستن تنگه هرمز را داریم اما تصمیم نهایی برای چنین اقدامی باید از طرف مقام معظم رهبری تأیید شود. این تصمیم می¬تواند یک جنگ روانی برای دشمنان جمهوری اسلامی باشد تا فشارهای خود بر ضد ایران را کاهش دهند.
پیامدهای بسته شدن تنگه هرمز برای غرب
بسته شدن تنگه هرمز در شرایط کنونی بحران اقتصادی غرب، می تواند پیامدهای متعددی برای غرب داشته باشد.
1- ایران بیش از نیمی از درآمد و بودجه خود را از صادرات نفت تأمین می کند که از تنگه هرمز انجام می‌شود؛ لذا اگر تحریم‌های نفتی علیه ایران افزایش یابد و یا گزینه نظامی بر ضد ایران اجرا شود، در آن صورت ایران راحت تر خواهد توانست تنگه هرمز را ببندد زیرا نیازی به صادرات نفت نخواهد داشت. بدون شک در صورت وقوع هرگونه درگیری، ایران از تمام قدرت و توان نظامی خود استفاده خواهد کرد و در صورت وقوع چنین درگیری، اقتصاد آمریکا و اروپا در معرض خطر مرگ باری قرار خواهد گرفت و نارضایتی مردم اروپا و آمریکا را بر ضد سیاستمداران این کشورها افزایش خواهد داد.
2- بستن تنگه هرمز، خطرات اقتصادی و سیاسی برای همکاری مؤسسات و شرکتهای غربی در خاورمیانه در پی خواهد داشت و تمرکز بر نقش مهم تنگه هرمز، تجارت منطقه خلیج‌فارس را هم با خطر روبه‌رو خواهد ساخت. اگر تنگه هرمز بسته شود هیچ نفتی از منطقه خلیج فارس نمی¬تواند صادر شود و این وضعیت بدی برای همه است.
3- حدود هشت کشور صادرکننده نفت از تنگه هرمز استفاده می‌کنند و حدود ۱۵.۵ میلیون بشکه نفت در سال ۲۰۰۹ از تنگه هرمز عبور کرده است. بنابراین بستن تنگه هرمز اختلال جدی در روند انتقال نفت ایجاد می‌کند و بهای نفت را به طور سرسام آوری افزایش خواهد داد و حتی به گفته کارشناسان تا مرز 200 دلار نیز افزایش خواهد یافت. این موضوع قطعاً چالش‌های جدیدی برای غرب ایجاد خواهد کرد و این افزایش قیمت نفت اوضاع اقتصادی غرب که در شرایط بحران به سر می¬برد را بحرانی تر خواهد کرد.
ایران به‌عنوان چهارمین کشور بزرگ تولیدکننده نفت جهان برگ برنده‌هایی در مقابل غرب دارد به‌ویژه زمانی که صحبت از بستن تنگه هرمز می شود. برای ایران محک زدن اوضاع آب‌های خلیج‌فارس زیاد طول نمی‌کشد؛ اما ایران همواره خود را در این آبها اماده نشان داده است. شرایط به‌گونه‌ای است گه گویی ابتکارعمل به دلیل تسلط بر تنگه هرمز در دستان ایران است. در شرایط کنونی تهدید ایران برای بستن تنگه هرمز می تواند یک جنگ روانی در کشورهای غربی ایجاد کند و غرب را در شرایط سختی قرار دهد و اوضاع بحرانی غرب را بحرانی تر کند.