روسیه و معمای بحران سوریه

   گروه ترجمه - پایگاه اینترنتی آسیاتایمز 15 دسامبر 2012 (25 آذر) در مقاله‌ای به سیاست‌های روسیه در قبال تحولات سوریه پرداخت و نوشت: روسیه تقریباً پس از دو سال، موضعی شبیه دوران جنگ سرد در قبال سوریه اتخاذ کرده و از برگه وتوی خود برای جلوگیری از مداخله نظامی غرب بهره برده است؛ اما اوضاع به‌تدریج از دست آن خارج می‌شود به‌طوری که نماینده ویژه روسیه در امور سوریه برای نخستین بار روز پنج‌شنبه پذیرفت که «شورشیان در مسیر پیروزی قرار دارند و ممکن است این روند به پیروزی آن‌ها بر نیروهای حکومتی بینجامد... باید به واقعیت‌های موجود توجه کرد. متأسفانه پیروزی مخالفان سوریه را نمی‌توان از نظر دور داشت.» دبیرکل ناتو نیز روز پنج‌شنبه گفت «رژیم دمشق به فروپاشی نزدیک می‌شود.» با وجود این، ظهور یک رژیم دیگر در خاورمیانه که از جهان غرب سرپیچی راهبردی کند، غیرقابل تحمل خواهد بود. در عین‌حال، نمی‌توان با قاطعیت گفت آرمان‌گرایی بهار عربی به بروز و تداوم خیزش‌های مردمی منجر شده است. در حال حاضر، بازی ژئوپلیتیک در سوریه جریان دارد.
   در ادامه مقاله آمده است: هفته آینده قدرت‌های غربی با شاخه نظامی ائتلاف مخالفان سوریه در ترکیه دیدار خواهند کرد. در عین حال، صدها هزار سوری بی‌خانمان یا مجبور به ترک وطن شده‌اند. شورشیان سوریه دیگر پنهان نمی‌کنند که قطر، عربستان و ترکیه به دنبال پیشبرد جنگ از طریق حمایت مالی و تسلیحاتی، آموزش نظامی، حمایت اطلاعاتی و لجستیکی هستند و حضور صدها داوطلب خارجی برای جنگیدن در کنار خود را نیز نفی نمی‌کنند. روز چهارشنبه هفته گذشته نیز وزیر خارجه روسیه در مورد شناسایی سیاسی ائتلاف جدید مخالفان سوریه توسط آمریکا گفت: «تا حدی متعجب شدم که آمریکا از طریق رئیس‌جمهور خود ائتلاف ملی را به‌عنوان تنها نماینده مشروع مردم سوریه شناسایی کرده است. این موضوع در تضاد با توافق‌های ثبت‌شده در اعلامیه ژنو است که درخواست می‌کند یک دیالوگ سراسری در سوریه میان نمایندگان دولت از یک سو و مخالفان در سوی دیگر صورت گیرد.»
   در پایان مقاله آمده است: نماینده ویژه روسیه در امور سوریه نیز لحن خود را در مورد مسئله‌ حساس تسلیحات شیمیایی تغییر داد. وی گفت مسئله جدی این است که احتمالاً تسلیحات شیمیایی به دست گروه‌های افراطی در میان شورشیان بیفتد... بزرگ‌ترین خطر اینکه بخش‌هایی از سوریه همچنان تحت تسلط مخالفانی قرار می‌گیرد که در میان آن‌ها، افراط‌گرایان، تروریست‌ها و القاعده حضور قدرتمندی دارند. روسیه در مسئله سوریه بسیار منزوی شده است به‌طوری‌که روز چهارشنبه بیش از یکصد کشور ائتلاف جدید مخالفان را در نشست «دوستان سوریه» در مراکش شناسایی کردند. تنها راه برون‌رفت از این تنگنا برای روسیه، تلاش برای توافق با آمریکا خواهد بود و دیپلمات‌های روسی مطمئناً در این مورد مهارت دارند. شورشیان سوریه نیز روند تغییر رژیم را در دست گرفته‌اند و تقریباً ابتکارعمل را از دست مخالفان رژیم گرفته‌اند. این خطر واقعی وجود دارد که گروه‌های افراطی در میان شورشیان به مزیت‌های بسیار زیادی دست یابند. این مسئله باعث نگرانی آمریکا نیز می‌شود؛ زیرا در حال حاضر با چنین تجربه‌ای در لیبی روبه‌روست. در مقابل، این نگرانی مشترک، روزنه فرصتی برای دیپلمات‌های روسی فراهم می‌کند. دولت روسیه در افزایش همگرایی منافع با آمریکا بر سر سوریه به‌خوبی عمل خواهد کرد؛ اما معامله بر سر سوریه احتمالاً ناممکن است؛ زیرا روسیه در هر حال، از موضع یک کشور بی‌نصیب با آمریکا گفت‌وگو خواهد کرد. نیاز روسیه به همکاری با آمریکا نیز بی‌تردید امروز بسیار بیشتر از نیاز آمریکا به کمک روسیه است که آمریکایی‌ها نیز از این موضوع آگاهی دارند. در عین‌حال، اطلاعات روسیه در مورد مکان تسلیحات شیمیایی سوریه می‌تواند به امنیت بین‌المللی کمک کند و روسیه از آن به عنوان برگ برنده استفاده کند. در نهایت، بسیار محتمل است که آمریکا به حضور نیروی دریایی روسیه در سواحل سوریه در دوران پس از اسد پایان دهد و روسیه به طور کامل از حضور در شرق مدیترانه محروم شود. به هر حال، ترکیه نیز خواهان خروج روسیه از شرق مدیترانه است. بنابراین، تغییر رژیم در سوریه یک عقب‌نشینی راهبردی جدی برای روسیه به‌شمار می‌رود. بی‌تردید توانایی روسیه برای اعمال نفوذ در تحولات تاریخی خاورمیانه به‌طور جدی آسیب دیده است.