9 دی به مثابه یک رسانه/فرهاد مهدوى

  پایگاه بصیرت:گسترش شبکه ها و سیستم های اطلاع رسانی امروزی باعث شده است که رسانه را آغاز و پایان هر رویدادی بدانند؛ در سال های اخیر قدرت های رسانه ای با تکیه بر همین توانایی، بسیاری از ساختارهای حاکمیتی - سیاسی کشورها را تغییر داده و یا آن را به اضمحلال کشانده اند.
اما جمهوری اسلامی ایران که به دلیل نداشتن زیرساخت های مناسب اطلاع رسانی و ارتباطاتی، از وسایل قدرتمند رسانه ای برخوردار نبود، شیوه ای متفاوت را برای مقابله با هجمه های رسانه ای در داخل و خارج انتخاب کرد.روش انقلاب اسلامی از ابتدا الگوگیری از قرآن کریم و دستورات ائمه و اهل بیت (علیهم السلام) بود، روشی که بسیار ساده و در دسترس بود؛ روش «ایجاد اجتماعات مذهبی» در حمایت از انقلاب و نشان دادن سرمایه اجتماعی نظام به دشمنان انقلاب. این اجتماعات که در مناسبت های مذهبی و انقلابی با هماهنگی مساجد، حوزه های علمیه، سازمان تبلیغات اسلامی، صداوسیما و ائمه جمعه و جماعات و بسیج برگزار می شد، روحیه و امید ملی در دفاع از انقلاب را افزایش می داد. در چهار دهه گذشته نیز دشمن از این شگرد علیه انقلاب اسلامی استفاده کرد، اما وقتی از شکست توطئه های خود به ستوه آمده بود، برای یک دوئل حساب شده، یک سال پیش از 9 دی، تدارکات لازم را فراهم آورد و از ماه ها پیش از انتخابات به دنبال یک «نظام معنایی» و «اشتراک زبان» در گفتار، رفتار، نشانه و ماشین برآمد. ایجاد اشتراک زبانی، یکی از مهم ترین کارکردهای رسانه ای است که از دیرباز مورد توجه بوده است؛ در اشتراک زبان، آنچه که مهم است این است که معانی به کار برده شده در یک مقوله رسانه ای به گونه ای بیان می شود که او را به پیشینه فرهنگی و هویتی اش وصل کند و به صید ماهی مقصود بپردازد.
در جریان فتنه 88 رسانه های فتنه درصدد بهره برداری از عمق فرهنگی و معانی کلمات، شعارها و نهادها و نشانه های انقلاب اسلامی برآمدند. آنها در نظام دلالتی (دال و مدلول) سه خاستگاه مردم را هدف قرار دادند که در ذیل به برخی از نهادهای آنها اشاره می شود: 1- خاستگاه مذهبی؛ طرفداران موسوی افراد مذهبی و دارای گرایش های معنوی و دینی معرفی شدند و برای این منظور از نشانه سبز استفاده شد. 2- خاستگاه انقلابی؛ در این نشانه همراهی وی با حضرت امام خمینی(ره) بنیانگذار انقلاب اسلامی مورد تأکید قرار گرفت. 3- خاستگاه ارزش های دفاع مقدس؛ برای جلب نظر مردم مومن و متعهد به ارزش های دفاع مقدس از تصاویر و عکس های دوران دفاع مقدس موسوی و حتی عنوان نخست وزیر دفاع مقدس استفاده شد.
اما در 9 دی تمامی نهادها و نشانه های به کار برده شده به معنای واقعی خود، وارد عرصه شدند. حرکت مردم از حسینیه ها و تکایا و مساجد برای بیعت با ولی امر مسلمین، شعارهای انقلابی و شورآفرینی، تصویرسازی مقایسه ای از فعالیت های فتنه گران و سوختن خیمه ها در کربلا سال 61 هجری، سینه زنی و نوحه خوانی مردم و... به کمک آمد تا 9 دی به مانند یک رسانه از زبان اشتراکی خود بهره جوید و اژدهاهای فرعونیان را ببلعد.