دست مریزاد غرب به رجب پاشا!

سعید سبحانی
چالشهای آنکارا و بروکسل بر سر پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا به داستانی دنباله دار تبدیل شده است .اتحادیه اروپا طی هفته های اخیر دو سیگنال منفی را به ترکیه مخابره کرده است. در نخستین این موارد پارلمان ایرلند (به عنوان رئیس دوره ای جدید اتحادیه اروپا) به مقامات ترکیه ای هشدار داده است که عضویت آنکارا در اتحادیه اروپا بدون حل مسئله قبرس امکان پذیر نیست. این در حالی است که ترکیه فعلا توان حل بحران میان دو بخش
ترک نشین و یونانی نشین قبرس را از دست داده است. از سوی دیگر،گزارش اخیر اتحادیه اروپا در خصوص نحوه پیشرفت روند عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا گزارشی سلبی بوده است. این گزارش با واکنش منفی ترکیه مواجه شده است. ترکیه گزارش اخیر اتحادیه اروپا در خصوص اصلاحات داخلی ترکیه را گزارشی بر خلاف واقع دانسته است که منجر به خدشه دار شدن اعتماد شهروندان ترکیه ای به اتحادیه اروپا می شود. همچنان مقامات ترکیه ای تصریح کرده اند که نگاه مقامات اتحادیه اروپا به ترکیه نگاهی غیر منطقی و مغرضانه است.
ترکیه مدتهاست که در پی پیوستن به اتحادیه اروپاست.این کشور از سال 2005 میلادی تلاشهای جدی خود را برای پیوستن به اتحادیه اروپا آغاز کرده است.با این وجود در هر برهه ای از زمان او با مخالفت برخی کشورهای اروپایی مواجه شده است.یکی از اصلی ترین این مخالفان نیکلا سارکوزی رئیس جمهور سابق فرانسه بود.مقامات ترکیه ای بر این باور بودند که خروج سارکوزی از قدرت و حضور سوسیالیستها در راس معادلات سیاسی پاریس می تواند روند عضویت آنها در اروپا را تسریع کند اما هم اکنون حضور اولاند نیز نتوانسته است کمکی به این مسئله کند.از سوی دیگر،ترکیه که در ماههای اخیر همواره در زمین غرب بازی کرده است با واکنش مثبتی در خصوص تسریع روند عضویت خود در اتحادیه اروپا مواجه نشده است.این مسئله بازی دو سر باختی برای آنکارا در
خاورمیانه و اروپا محسوب می شود.
ترکیه طی ماه‌های اخیر به عامل تسریع کننده سیاست‌های غرب در سوریه و عراق تبدیل شده است. این در حالی‌است که غرب و مخصوصا اتحادیه اروپا مزد بازی این مهره منطقه‌ای خود را به خوبی نداده است. «رجب طیب اردوغان» نخست وزیر و احمد داوود اوغلو وزیر امور خارجه ترکیه کماکان به سیاست‌های سلبی خود در قبال بحران سوریه ادامه می دهند.این در حالی‌است که سیاستهای
مداخله گرایانه آنکارا علیه دولت نوری المالکی در بغداد نیز خشم شهروندان عراقی را برانگیخته است. حضور طارق الهاشمی معاون سابق رئیس جمهور عراق در ترکیه نیز این روند را تقویت کرده است.در هر حال آنکارا در سال 2012 میلادی به عنوان کاتالیزور و تسریع کننده سیاستهای غرب در منطقه وارد عمل شد و هنوز به این نقش آفرینی خود ادامه می دهد. استقرار موشکهای پاتریوت در خاک ترکیه با هدف اصلی حمایت از پایگاه ناتو (در منطقه مالاتیا) که به نوعی مترادف با وارد کردن ناتو به معادلات خاورمیانه است خوش خدمتی دیگر این کشور به غرب محسوب می شود. اما با وجود همه این موارد، غرب و مخصوصا اتحادیه اروپا دستمزد خوبی به این بازیگر خود پرداخت نکرده اند!
مقامات ترکیه ای تصور می کردند که با ریاست ایرلند بر اتحادیه اروپا برخی از اهداف آنکارا در خصوص عضویت در این اتحادیه محقق می شود و حداقل این روند تسریع خواهد شد. ترکیه که در دوران ریاست قبرس بر اتحادیه اروپا عملا ارتباطات خود با اتحادیه اروپا را قطع کرده بود نسبت به حضور ایرلند در مسند ریاست اتحادیه اروپا نگاهی خوشبینانه داشت. با این وجود اولتیماتوم پارلمان ایرلند به "اغمان باغیس" وزیر امور اروپای ترکیه از یک سو و انتشار گزارش اخیر اتحادیه اروپا در خصوص روند عضویت کند ترکیه در اتحادیه اروپا از سوی دیگر سبب شده است تا آنکارا نسبت به وضعیت موجود ناامید شود. دو کشور یونان و قبرس از اصلی ترین مخالفان عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا هستند و رای این دو برای عضویت نهایی آنکارا در اتحادیه اروپا شرط لازم است. در چنین شرایطی حتی اگر ترکیه بتواند رای همه دولتهای اروپایی را جهت عضویت در اروپا جلب کند با بن بستی به نام یونان و قبرس برخورد خواهد کرد. در اینجا آنکارا ناچار خواهد بود به این دو کشور امتیاز دهد اما مقامات دولت ترکیه فعلا نشانه ای از انعطاف و امتیاز دهی به این دو نشان نداده اند.
نکته مهم تر اینکه دورنمایی در خصوص حل و فصل بحران قبرس فعلا وجود ندارد و این مترادف با سخت تر شدن کار آنکارا در مسیر پیوستن به اتحادیه اروپا خواهد بود.مذاکرات دو بخش
یونانی نشین و ترک نشین قبرس به کندی پیش می رود.در حالی که سازمان ملل متحد اعلام کرده بود که تا پایان سال 2010 میلادی گامهای بلندی در حل این معضل چندین ساله برداشته می شود،شاهد ناامیدی طرفین نسبت به ادامه مذاکرات هستیم. شکست مذاکرات قبرس در سطح دولتی خبر بدی برای مقامات سازمان ملل متحد است ،زیرا سطح دولتی نخستین سطحی است که مذاکرات در قالب آن تعریف می شود.در مرحله بعدی لازم است ساکنان بخش ترک نشین و یونانی نشین وارد عمل شده و در این خصوص اظهار نظر کنند.این اظهار نظر باید در قالب همه پرسی صورت گیرد. اما تا زمانی که مقامات رسمی دو قبرس نتوانسته اند با یکدیگر به توافق دست یابند سخن گفتن از اقناع مردم قبرس محلی از اعراب ندارد.هم اکنون مقامات اروپایی سعی دارند از طریق تصویب قطعنامه ها و مواردی از این قبیل از ترکیه بخواهند که قبرس ترک نشین را ترک کند اما بر خلاف آنچه مقامات اروپایی سعی در القای آن دارند معضل اصلی قبرس حضور ترکیه در این کشور نیست. مردم بخش ترک نشین قبرس نیز مانند رئیس جمهور خود درویش ار اوغلو نسبت به معادلات سیاسی،اجتماعی و قومیتی کشورشان در صورت وحدت دو قبرس نگاه تمادآمیزی ندارند. مذاکرات بین سران دو قبرس نیز نتوانسته است این اعتماد سازی را ایجاد کند.ترکیه نتیجه بازی خود در زمین غرب را در سال 2012 به بدترین نحو ممکن دریافت کرده است. آنکارا هم اکنون خود را از عضویت در اتحادیه اروپا دورتر می بیند. اولتیماتوم های جدی غرب به آنکارا در خصوص اصلاحات داخلی و قضائی و ... از یک سو و گره خوردن بحران قبرس از سوی دیگر سبب شده است تا آنکارا عضویت در اتحادیه اروپا را به عنوان یک ایده آل و نه یک واقعیت درنظر بگیرد.

رسالت