توسعه شبکه های تلویزیونی؛ کمیت توام با کیفیت/علی حیدری

طی سال های اخیر شبکه های متعدد ماهواره ای فارسی زبان با حمایت کشورهای غربی و صهیونیست ها راه اندازی شده اند که برخی از آنها خبری و سیاسی هستند و تعداد دیگری نیز با مضامین اجتماعی و خانوادگی، سبک خاصی از زندگی را به مخاطبان ایرانی ارائه می کنند. این شبکه ها در قالب برنامه های مختلف خود، به شکل بسیار ظریف و تقریباً نامحسوسی به تبلیغ مصرف زدگی، ترویج عشق های مثلثی و ضربدری، قبح زدایی از خیانت به همسر و سقط جنین و حتی عادی جلوه دادن ازدواج با محارم و... می پردازند. برنامه هایی که با توسل به آنها قصد نابودی بنیان خانواده های ایرانی و کشیدن جامعه ایرانی به سراشیبی سقوط اخلاقی و فرهنگی را دارند.
از سوی دیگر، صداوسیمای جمهوری اسلامی نیز طی سال های اخیر در یک رقابت جدی با شبکه های ماهواره ای اقدام به راه اندازی شبکه های متعدد تلویزیونی و رادیویی کرده که اوج آن در حدود یک سال و چند ماه گذشته قابل مشاهده است. سرعت توسعه شبکه های داخلی به حدی است که هر سال، حداقل دو یا سه شبکه به جمع شبکه های سیما افزوده می شود و به گفته معاون این رسانه ها تا پایان سال، 10 شبکه دیگر تلویزیونی و رادیویی نیز راه اندازی می شود که راه اندازی آنها در مدت زمان کوتاه، در جای خود حرکتی درخور تحسین و حمایت است.
با این اوصاف و در یک حساب سرانگشتی تعداد شبکه های تلویزیونی ما در آینده نزدیک به حدود 30 شبکه می رسد و همانطور که گفته شد گسترش این شبکه ها یکی از راه های مقابله با تأثیرگذاری شبکه های ماهواره ای بر افکار عمومی و رفتار و کردار افراد جامعه است. اما نگاهی آسیب شناسانه به عملکرد رسانه ملی در گسترش شبکه های خود طی سال های اخیر خالی از لطف نیست.
در گام اول برای طراحی، ایجاد و راه اندازی یک رسانه و یا یک شبکه باید مواردی تعریف و تبیین شود که مهم ترین و اساسی ترین آنها هدف گذاری است که این مهم نباید فدای سرعت و توجه بیش از حد به کمیت و تعدد شود.
نکته دیگر اینکه انتظار می رفت در شبکه های جدید، شیوه های جدیدتر و متناسب با ذائقه مخاطبان به ویژه جوانان در پیش گرفته شود، اما این شبکه ها به لحاظ محتوا و تکنیک های برنامه سازی نسبت به گذشته تفاوت چندانی نکرده اند و همان سبک و شیوه گذشته در تولید و پخش برنامه ها را دنبال می کنند. عمده این شبکه ها برنامه های مشابهی دارند، به نحوی که برای پر کردن آنتن در برخی مواقع، دو یا سه شبکه همزمان، یک برنامه را پخش می کنند. در حالی که بسیاری از همین شبکه های ماهواره ای فارسی زبان فقط شش ساعت برنامه در روز تولید می کنند و این شش ساعت را در طول 24 ساعت و در چند بخش مجزا، اعلام و به صورت منظم پخش می کنند.
راه اندازی شبکه های جدید بدون توجه کافی به تأمین برنامه مورد نیاز سبب می شود تا میزان مخاطبان دیگر شبکه ها نیز افت پیدا کند. از طرف دیگر، پخش مکرر سریال ها و فیلم های تلویزیونی از شبکه های مختلف و همچنین ارائه آنها در قالب لوح های فشرده سبب شده تا مخاطب رغبت کمتری به صداوسیما پیدا کند. به نظر می رسد رسانه ملی باید در کنار راه اندازی شبکه های جدید، یک سری اقدامات اساسی و زیربنایی انجام دهد و با بازنگری در تولید و برنامه سازی و به روز رسانی برنامه های خود، بر اساس ذائقه مخاطب، قدرت و تأثیر خود را در مقابله با امواج رسانه ای دشمنان افزایش دهد.