هفت دلیل افزایش قیمت خودرو/ سعید مهدوی

جولان قیمت ها در بازار خودروهای داخلی این روزها انگشت تعجب را بر دهان عموم مردم نشانده و آنان را برای شنیدن دلایل این آشفته بازار و تدابیر اندیشیده شده مسئولان سراپاگوش کرده است. افزایش قیمتی که پس از موافقت رئیس‌جمهور با قیمت‌گذاری خودرو بر اساس ارز مبادله‌ای و تدوین دستورالعمل آن، اکنون در بازارهای غیر رسمی قیمت خودرو را از محدوده معقول آن خارج ساخته است. قیمت های نجومی خودرو این روزها دیگر با چشم غیر مسلح رؤیت نمی شوند، قیمت ها آنقدر از جیب مردم دور شده-اند که برای رصد آنها می بایست از تلسکوپ های پیشرفته بهره جست! این قیمت‌ها در حالی همچنان در حال افزایش و رکورد زنی هستند که هنوز حتی مشخص نشده است که قیمت گذاری بر اساس نرخ ارز مبادلاتی تا چه درصدی در بهای هر خودرو در بازار موثر خواهد بود.
اما چه عاملی موجب شده که در این موج افزایش قیمت وگرانی، خودرو سازان این چنین خوب موج سواری کنند ؟
1- محاسبه قیمت خودرو با نرخ ارز مرکز مبادلات ارزی؛ هر چند خودروسازان با طرح گلایه و مشکلات خود در جلسه اخیر هیات دولت به دنبال آزادسازی قیمت خودرو بودند، اما در نهایت هیات دولت و رییس‌جمهور برای جلوگیری از زیان بیشتر شرکت‌های خودروساز به مبنا قرار دادن ارز مبادله‌ای در قیمت‌گذاری خودرو رای داد. هدف دیگر دولت از تن دادن به این قیمت گذاری از میان برداشتن تفاوت قیمت خودرو درب کارخانه با قیمت‌های حاشیه‌ای بازار بود.
2- کاهش چشمگیر تولید و عرضه محصولات شرکتهای خودرو سازی؛ خودروسازان از طریق کاهش عرضه محصولات و همچنین عرضه خودرو به دلالان و بعضی نمایندگی‌های فروش به‌ صورت خاص باعث ایجاد فاصله زیادی در قیمت فروش، بین نمایندگی‌های فروش و حاشیه بازار شده‌اند.
3- بالا رفتن تقاضای فصلی خودرو؛ تجربه نشان داده که تقاضای خودرو از اوایل اسفند ماه تا پایان فروردین نسبت به قبل از آن روند صعودی دارد که با توجه به رشد روزانه قیمت ها در بازار متقاضیان زودتر از گذشته اقدام به خرید خودرو کرده اند.
4- تعرفه گمرگی بالا؛ قوانین گمرکی(محدودیت ها و ممنوعیت ها) بسیار سنگین که بر خودروهای خارجی اخذ می شود، بازار پر مصرف و پر سود ایران را به صورت کامل و انحصاری در اختیار تنها چند شرکت خودروسازی داخلی قرار داده است.
5- عدم ثبات نرخ ارز؛ از آنجایی بخش عظیمی از صنعت خودرو کشور وابسته به نرخ ارز است، می بایست دولت و مجلس با همکاری در ثبات نرخ ارز و کاهش قیمت آن تمام همت خود را به کار گیرند تا این شرایط را مدیریت کنند.
6- سرازیر شدن نقدینگی بازار های دیگر به بازار خودرو؛ بخشی از نقدینگی بازار ارز و سکه و تا حدودی بازار سهام به این بازار ورود کرده است و علت آن هم رشد ساعتی قیمت ها و سود بالای دلالی و واسطه گری بازار خودرو است.
7- بی اعتمادی مردم نسبت به بازارمولد؛ وضعیت به گونه ای است که امید کاهش قیمت و برگشتن قیمت ها در بازار، خصوصاً بازار خودرو وجود ندارد. همین عامل باعث شده که با افزایش قیمت خودرو تقاضای مردم برای خرید بیشتر می شود.
عواملی از این قبیل، دست به دست هم داده اند تا خودرو "پراید" که روزی قیمت ۹ میلیون تومان هم برای آن زیاد و باورنکردنی به نظر می‌رسید حالا تقریبا به دو برابر این قیمت رسیده‌است و گویا خیال کاهش قیمت هم ندارد. این خودرو که داشتن صفر آن اکنون برای برخی تبدیل به یک رویا شده است تنها در طول همین هفته‌ای که گذشت حدود 3,5 میلیون تومان افزایش پیدا کرده و اکنون به قیمتی 17,5 میلیون تومان را تجربه می کند. نکته دیگر آنکه افزایش قیمت در حالی صورت می‌گیرد که هیچ تلاشی در راستای استاندارد سازی محصولات و بهبود کیفیت تولید در خودرو سازان دیده نمی‌شود. در واقع این افزایش قیمت مربوط به افزایش قطعات و مواد اولیه ای است که برای ساخت خودروهایی با میانگین استاندارد 10 سال پیش به بازار عرضه شده است.