قیمت پسته شکسته می شود؟/سعید مهدوى

 بصیرت:با وجود دارا بودن رتبه نخست ایران در صادرات پسته، بازارهای داخلی این روزها از کمبود و قیمت بالای آن رنج می برند. سالیانه حدود 200 هزار تن پسته در کشور تولید می شود که 180 هزار تن از این محصول صادر و 20 هزار تن به مصرف داخل می رسد. طبق آمارها از این 10 درصدی که سهم داخل است، حدود پنج هزار تن در ایام عید نوروز مصرف می شود.در ظاهر نباید نگرانی برای تأمین کالاهای شب عید از بابت پسته وجود داشته باشد که برای تأمین آن بخواهیم صادرات این محصول ارزآور را متوقف و ممنوع کنیم. با اینکه مردم ایران حق دارند که از این محصول بومی بدون مانع و مشکل استفاده کنند ولی نباید فراموش کرد که این اقدامات می تواند بازار صادرات پسته را از دست ایران خارج کند. هر چند که پس از مدت کوتاهی مصوبه ستاد تنظیم بازار به شرط تأمین پسته مصرف داخل لغو شد، ولی اقدامات لحظه ای و عجولانه برای بازار هدف این محصول کشاورزی، بسیار مضر است، لذا این بازار خصوصی باید به گونه ای از سوی دولت کنترل شود که از یک سو تا حد ممکن پسته برای مردم به خصوص برای این ایام در دسترس باشد، البته با قیمتی منطقی و از سوی دیگر مراقب باشد به صادرات آن در بازارهای جهانی لطمه وارد نشود.در روزهای گذشته اخبار زیادی در خصوص دلایل گرانی پسته منتشر شد که بیش از همه خبر احتکار و انبار کردن، با واکنش فعالان این بازار و صادرکنندگان مواجه شد. این بخش معتقدند که از 10 تا 20 مهر هر سال زمان برداشت پسته است. طبق این گفته آنها مجبور به انبار کردن پسته هستند چون برای صادرات و فروش آن باید بر اساس نیاز بازارهای هدف در طول سال به این عمل مبادرت ورزند. آمارهای گمرک نیز فرایند صادرات پسته را در طول سال تأیید می کند. پس تولیدات پسته کشور باید در انبار بماند و این احتکار نیست، بلکه نگهداری کالا برای توزیع به موقع در بازارها است.با افزایش نرخ ارز در سال جاری و با توجه به بالا رفتن قیمت جهانی پسته، افزایش قیمت داخلی آن نیز دور از انتظار نبود، ولی نه تا این اندازه که امروز در بازار مشاهده می شود. نرخ صادراتی هر کیلوگرم پسته 8 تا 10 دلار است که اگر به قیمت دلار در بازار آزاد هم حساب کنیم قیمت آن در داخل باید کمتر از 40 هزار تومان باشد. در این صورت افزایش قیمت حادث شده به سوءاستفاده برخی از تولیدکنندگان و توزیع کنندگان مربوط می شود که نیاز است با اقدامات دولت این مشکل حل شود. در این میان مسئولان نیز اقداماتی را برای توزیع پنج هزار تن در روزهای آتی انجام داده اند که به نظر می رسد بتوانند بازار داخلی را تأمین کنند. این روزها مشکل دیگری که در کنار گرانی پسته به وجود آمده افزایش قیمت سایر آجیل ها از جمله مغز بادام، مغز گردو و تخمه کدو است که مهم ترین عامل آن شوک قیمتی پسته و جو مخرب و ملتهب بازار در روزهای نزدیک به عید است.با توجه به مطالب گفته شده و حجم بالای پسته موجود در داخل کشور، می طلبد که مردم نیز در این برهه با عجله نکردن در خرید و خرید نکردن بیش از حد نیاز، همکاری لازم را با دستگاه مربوطه که وظیفه تنظیم بازار را بر عهده دارد، داشته باشند تا از این طریق هم قیمت های کاذب به وجود آمده شکسته شود و هم زمینه برای سودجویانی که در کمین چنین فرصت هایی هستند از بین برود.