آفریقا؛ گامی به سوی ایالات متحده
قاسم غفوری
قاره آفریقا با داشتن منابع غنی مادی و انسانی میتواند از جمله قارههای تاثیرگذار در معادلات جهانی باشد. عدم اتحاد و سیاستهای استعمارگرایانه غرب تاکنون مانع از اجرای این مهم شده است. در سالهای اخیر کشورهای این قاره تلاش تازهای را برای اتحاد و همبستگی بیشتر برای حل بحرانهای داخلی و دستیابی به اهداف بینالمللی آغاز کردهاند.
در حالی که آنها در سال 2002 سازمان وحدت آفریقا را به اتحادیه آفریقا تبدیل نمودند اکنون برآنند تا با تشکیل ایالات متحده آفریقا گامی مهم برای ایجاد قطبی جهانی بردارند. 53 کشور آفریقایی در آخرین نشست خود در غنا بر این اصل تاکید کردند که اتحادیه آفریقا نیازمند بازبینی بوده و تشکیل اتحادیهای با قدرت تصمیمگیری واحد در شرایطی که استقلال کشورها در امور داخلی حفظ نشود الزامآور میباشد. براساس این تصمیم اتحادیهای مانند اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا تشکیل میشود که کشورها در بعد عملکرد داخلی مستقل و در قوانین اجرایی و معادلات جهانی تصمیمی واحد اتخاذ میکنند. این اقدام که میتوان آن را تلاشی برای پایان دوران استعمار و حضور فعال در عرصه بینالمللی دانست در حالی در نشست غنا مطرح و به تایید اعضا رسید که:
1) جنگهای داخلی در برخی از کشورهای آفریقایی نظیر سومالی، سودان و لیبریا و نیز هرج و مرج در بسیاری از کشورها مانع از توسعه و تقویت قابلیتهای آفریقا شده است. این روند در سایر کشورها نیز میتواند تشدید گردد که حیات بینالمللی و تلاش کشورها برای خروج از بحران انسانی را با چالش مواجه میسازد. طرح ایالات متحده آفریقا راهکاری برای حل این بحرانها و نیز استفاده از ظرفیتهای کشورهای توسعهیافتهتر برای بازسازی و توسعه سایر کشورها است که در اولویت کاری سران آفریقا قرار دارد. در این چارچوب گرایش به شرق در رأس کار قرار دارد، چنانکه اکنون اتحادیه آفریقا به توسعه روابط با ایران، هند و چین روی آورده در حالی که چندان تمایلی به غرب ندارد و آنها را استعمارگران منابع ملی خود میدانند.
2) کشورهای غربی و آمریکا در تلاشند تا همچون دهههای گذشته نقش استعماری خود را در آفریقا حفظ کرده و افزایش داده و به نوعی سیاست چپاول منابع ملی آنها را اجرا کنند. ایجاد بحران و ناامنی و حضور نظامی به بهانه حل آنها نظیر تحولات سومالی و سودان، اعمال فشارهای بینالمللی برای پذیرش مداخلات خارجی همچون تحرکات صورت گرفته در قبال دارفور سودان، تاکید بر تاسیس پایگاه نظامی مرکزی آمریکا در یکی از کشورهای آفریقایی، اعمال نفوذ سیاسی در میان کشورهای وابسته و بعضا فقیر، ایجاد جنگ داخلی در کشورها و... از جمله ترفندهای غرب برای نفوذ در آفریقا است. این تحرکات و پیامدهای منفی آن سبب شده تا کشورهای آفریقایی تحکیم اتحاد را راهکار اصلی برای مقابله با این تحرکات ارزیابی کرده و برای انجام آن فعال گردند. غربیها در حالی برای استعمار آفریقا فعال شدهاند که به هیچ کدام از تعهدات خود بویژه در قالب گروه 8 عمل نکردهاند که این امر انزجار بیشتر آفریقاییها را به همراه داشته است.
3) وجود 53 کشور آفریقایی در عرصه بینالمللی میتواند جایگاهی ویژه برای این قاره در معادلات جهانی به همراه داشته باشد. این مهم تاکنون به دلیل اختلافات و عدم هماهنگی کشورها محقق نگردیده است. در مقطع کنونی که اتحادیه اروپایی، اتحادیه آمریکای لاتین، ائتلاف شرق آسیا در سازمانهای متحد، اتحادیه عرب و دهها تشکل منطقهای و قارهای در عرصه جهانی ظهور کرده، کشورهای آفریقایی با ظرفیت 53 کشور بهتر از این، میتوانند با تکیه بر اتحاد فراگیر در معادلات بینالمللی حضور یابند. این امر از یک سو مانع از دخالت بیگانگان در امور داخلی این کشورها میشود و از سوی دیگر تامینکننده بسیاری از منافع آنها در معادلات جهانی خواهد بود.
در جمعبندی کلی از تحولات اخیر آفریقا بویژه تاکید آنها بر تشکیل ایالات متحده آفریقا در نشست غنا میتوان گفت که قاره سیاه در مسیر تحکیم قدرت منطقهای و بینالمللی گام برمیدارد که در آیندهای نزدیک آن را به قطبی جهانی مبدل خواهد ساخت. البته جنگهای داخلی، وجود نظام قبیلهای، عدم توسعهیافتگی تمام کشورها، مداخلات غرب برای استعمار این کشورها و... از جمله موانع موجود در برابر اهداف اتحادیه آفریقا در تشکیل ایالات متحده میباشد که با عزم جدی این کشورها برای تحکیم مناسبات میتواند در آینده حل و فصل و راه را برای حضور فعال آنها در عرصه جهانی هموار سازد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
