مولفه های امنیتی در منطقه و کارکردهای آن /حسین امیدی

دوره جدید تلاش های آمریکا برای تسلط کامل بر منطقه خاورمیانه با بهانه رویداد 11سپتامبر آغاز شد که نئومحافظه کاران از قبل برای آن برنامه ریزی کرده بودند. عناوین این رفتار آمریکایی، با هدف گذاری در دگرگونی امنیتی- سیاسی و براندازی در حاکمیت های منطقه ای و سلطه کامل بر انرژی و پایان بخشیدن بر الهام بخشی اسلام انقلابی شناسایی شد. حمله به افغانستان و سپس عراق و حذف سازمان ملل در تحولات بزرگ و تصمیم گیری های منطقه ای و جهانی و ارائه چشم اندازی از خاورمیانه بزرگ و یا جدید و نادیده گرفتن حاکمیت های سیاسی و تدارک برای تجزیه کشورها در راهبردهای امنیتی هرج ومرج سازنده و اقدام پیش دستانه تجلی پیدا کرد. موسسه آمریکن اینترپرایز طرح تحول درونی در خاورمیانه را طی ده سال تدوین و مرکز هریتاج در یک بررسی راهبردی، چگونگی بازتعریف در ساختارهای منطقه ای خاورمیانه را تهیه کرد.

ماه های پایانی ریاست بوش که در شکنندگی رقابت انتخاباتی با دمکرات ها است، زمان دستیابی به اهداف را در تنگنا قرار داده و پروژه های شکست خورده در افغانستان، عراق، فلسطین و لبنان که از نگاه استراتژیست های اسرائیلی، «شکست استراتژیک بوش» ارزیابی شده و فروپاشی تمامی حداقل های تعیین کننده را در مقابل بوش قرار داده است.

از سه هفته گذشته شاخص ها و مولفه های امنیتی که با مدیریت آمریکایی به اجرا درمی آید، پیام های دوگانه ای را مطرح می کند. آماده باش خاموش در اسرائیل، مانور بزرگ داخلی اسرائیل در سه شنبه آینده، انتشار گزارش وینوگراد و سرویس های اطلاعاتی و نظامی اسرائیل مبنی بر حتمیت درگیری با حزب الله و پرشدت بودن آن، حضور معاون عملیات ویژه وزیر دفاع و فرمانده عملیات ویژه فرماندهی میانی ارتش آمریکا در لبنان، جابه جایی یگان های دریایی و ناو هواپیما بر با 3200 تفنگدار مارنیز و 800 هواپیما و موشک های کروز و استقرار نسل های جدید پاتریوت در منطقه، برکناری ژنرال فالون که مخالف ماجراجویی های جدید بوش بوده، دیدار چنی از کشورهای حاشیه خلیج فارس (عمان، عربستان) و اسرائیل و بررسی سناریوهای ممکن در برخورد با ایران در دیدار با اولمرت و سفر مشاوران اولمرت به آمریکا و دیدار با مشاوران امنیتی بوش و مشاور امنیت ملی آمریکا (هادلی) و قرارداد تحویل زیردریایی های هسته ای آلمان به اسرائیل و انتشار نظرسنجی موسسه گالوپ مبنی بر اینکه ایران خطرناک ترین دشمن آمریکا است و زمزمه های تشنج در مرزهای جولان و آماده باش سه لشکر زرهی، مکانیزه و ویژه سوریه در محور جولان و تعویق عقب نشینی 2500 نیروی انگلیسی از بصره و سرسختی برخی رهبران عرب در مشارکت فعال در برنامه ها و پروژه های سیاسی و امنیتی آمریکا، نمونه هایی از این مولفه ها است.

برخی معتقدند آمریکا و رژیم صهیونیستی برای خروج از بن بست امنیتی- سیاسی خود در منطقه و فرار به جلو، باید دست به اقدام نظامی موفقیت آمیز بزند. اینکه هدف این عملیات در لبنان یا سوریه و یا علیه ایران باشد، دیدگاه های گوناگونی مطرح می شود که رسانه های آمریکایی و برخی منابع روسیه معتقدند این اقدام نظامی، علیه سوریه و یا ایران در طی ماه جاری مسیحی است.

برخی دیگر معتقدند این شاخص های امنیتی که از فشردگی و کثرت قابل توجهی نیز برخوردارند، آخرین تلاش های بوش برای حفظ همپیمانان و یا تحکیم صف بندی متزلزل در سطح منطقه است تا ضمن ایجاد امیدواری از فرسایش و تزلزل آن جلوگیری کنند. این گروه معتقدند تلاش برای به شکست کشاندن نشست سران عرب در دمشق، جلوگیری از آشتی حماس و فتح در فلسطین و سرعت بخشیدن به شهرک سازی صهیونیست ها در قدس و کرانه باختری و دامن زدن به حوادث بصره و تلاش برای ایجاد اطمینان از توانمندی های خود و ناتو در افغانستان که در نشست سران ناتو در بخارست به عمل آمد، مصداق های این تحلیل است.

آنچه پرز در سفر اروپایی بیان کرد و تاکید بر اینکه اسرائیل اقدام انفرادی علیه ایران نخواهد داشت و در همراهی و اجماع غربی رویکردهای خود را تنظیم می کند و نرم شدن لهجه فرماندهان و مسئولان نظامی و امنیتی اسرائیل در چند روز گذشته نشان می دهد، مولفه های امنیتی فوق بیشتر با کارکرد پدافندی و حفظ جبهه آمریکایی- اسرائیلی است. مهم ترین عنصر در این ارزیابی، شرایط متزلزل و بی ثبات در ابعاد اقتصادی، سیاسی و امنیتی در اسرائیل است که 23 کارشناس برجسته استراتژیک در این رژیم نیز بر آن تاکید کرده اند. با این وجود دستگاه های نظامی، امنیتی و سیاسی کشورمان باید با هوشیاری کامل نسبت به این مولفه ها تدابیر خود را به اجرا بگذارند.