چرایی تداوم انفجارات در عراق

پایگاه بصیرت؛ گروه بین الملل: طی هفته اخیر بروز چندین انفجار خونین در امن ترین منطقه عراق یعنی اربیل (مرکز اقلیم کردستان) نشان داد بحران امنیتی این کشور روز به روز گستره و عمق بیشتری می یابد. این انفجارها یک روز پس از اعلام نتیجه انتخابات پارلمانی محلی رخ داد که نتایج آن حاکی از پیروزی مجدد دموکرات کردستان عراق به رهبری مسعود بارزانی بود. استان های شمالی عراق که تحت کنترل شدید نیروهای امنیتی کرد قرار دارد به دلیل امنیت بالای حاکم در این استان ها در مقایسه با بقیه مناطق عراق ثبات بیشتری داشته و پیشرفت های قابل توجهی کرده است؛ با این حال در مقاطعی دچار خلل امنیتی شده و شاهد انفجارات تروریستی بوده است.

به گفته مسئولان امنیتی عراق یکی از این انفجارها به دلیل عملیات یک عامل انتحاری بوده و مقر نیروهای امنیتی کردستان عراق را هدف قرار داد. نحوه و ماهیت عملیات نشانگر آن است که عناصر وابسته به سازمان القاعده به شمال عراق نیز نفوذ کرده و این بار کردها را هدف حملات تروریستی خود قرار داده اند.

القاعده از سال ها پیش در عراق حضور داشته است، اما با آغاز بحران در سوریه، اکثر عناصر خود را به این کشور گسیل کرد تا به زعم خود علیه نظام علوی این کشور جهاد کنند! به دلیل حمایت دولت عراق از نظام سوریه، جریانات تکفیری بار دیگر عراق را آماج حملات تروریستی خود قرار دادند تا بدین وسیله ضمن جبران شکست های میدانی خود در سوریه، از دولت نوری مالکی انتقام بگیرند.

کردستان عراق نیز از این بلیه بی نصیب نماند و چون کردهای سوریه با عناصر جبهه النصره (شاخه القاعده در سوریه) درگیر شده بودند، این گروه تروریستی فتوای قتل کردها را صادر کرد، فتوایی که به سرعت به اربیل رسید و با توجه به برگزاری نمایشگاه بین المللی اربیل که صدها شرکت خارجی در آن حضور داشتند، القاعده دست به این اقدام زد تا نشان دهند که اربیل امن نیست.

بدین ترتیب تروریست ها بخشی از فتوای خود را علیه کردها عملی کردند و نشان دادند که برای آنها شیعه و سنی و کرد فرقی نم�� کند و مهم آن است که آتش فتنه طائفه ای همچنان شعله ور بماند تا اهداف شوم قدرت های منطقه ای و فرامنطقه ای (به ویژه عربستان سعودی و آمریکا و نیز رژیم صهیونیستی) محقق شود.

در همین راستا رسانه های عراقی از افشای گزارشی محرمانه خبر داده اند که نشان می دهد عربستان سعودی اخیرا 100میلیون دلار به گروه های تروریستی فعال در عراق کمک کرده است. پیش از این هم محافل عراقی از وجود رابطه سازمانی بین گروه تروریستی القاعده در سوریه و عراق و تشکیل گروه تروریستی مسلح مشترکی تحت عنوان «سازمان القاعده در عراق و سرزمین شام» زیر نظر ریاض، پرده برداشته بودند.

به عبارتی مقامات آل سعود و به ویژه شخص بندر بن سلطان (رئیس دستگاه اطلاعات سعودی) با کمک بعثی ها و سایر سرویس های اطلاعاتی منطقه، یک پروژه گسترده منطقه ای را دنبال می کنند که در اثر آن کشورهای مختلفی از سوریه و لبنان گرفته تا عراق و پاکستان، قربانی انفجارات کور و ناامنی های فراوانی شده است.

نکته قابل توجه آن است که از زمانی که بندر بن سلطان در تابستان گذشته مسئولت جدید خود را عهده دار شد، آمار انفجارات در عراق افزایش چشمگیری یافته است. بنا بر گزارش های رسمی شمار عملیات تروریستی و تلفات آن در عراق طی ماه‌های اخیر، از سال 1387 تا کنون سابقه نداشته است. از اول سال جاری میلادی تا این زمان، حدود 700 نفر در اثر اقدامات خشونت آمیز در عراق جان خود را از دست داده و بیش از 4000 نفر دیگر زخمی شده‌اند.

شیوه جنایتکارانه ای که تروریست های در اکثر انفجارهای سال جاری در عراق به کار گرفته اند، هدف قرار دادن مناطق پر ازدحام مانند بازارها، ورزشگاه‌ها، رستوران‌ها، مساجد و مراسم عروسی و عزا بوده است. به طور طبیعی نتیجه انتخاب این هدف‌ها، افزایش آمار تلفات جانی بمب‌ گذاری‌ها است. گاه نیز تروریست ها با اعلام قبلی ساکنان مناطق مختلف به ویژه شیعیان را تهدید به مرگ می کنند. به همین دلیل برخی از عراقی ها ناچار به ترک خانه و کاشانه خود می شوند.

سؤال مهمی که به ذهن هر ناظری خطور می کند آن است که چرا دولت عراق و دستگاه های نظامی و امنیتی اطلاعاتی آن (اعم از ارتش و پلیس و دستگاه های امنیتی) قادر به مقابله با موج حملات تروریستی و مهار انفجارات در این کشور نیستند؟

همان گونه که در مقالات پیشین اشاره کرده ایم، ساختار قدرت در عراق هنوز به ثبات و یکپارچگی لازم نرسیده و همچنان گرفتار شکاف های عمیق سیاسی و طائفه ای و نیز فساد اداری در سطوح مختلف می باشد. به این ترتیب حضور عناصر نفوذی از جمله بعثی های سابق، به ویژه در دستگاه های امنیتی چندان دشوار نبوده و این عناصر در مواردی نه تنها به امنیت عراق کمکی نمی کنند، بلکه خود باعث ناامنی و انفجارات می شوند.

با این حال ارتش عراق دستاوردهای خوبی در مقابله با تروریست ها در کارنامه خود دارد و برای نمونه عملیات موسوم به «انتقام شهدا» را در رمضان گذشته سامان داد که طی آن بسیاری از ترویست ها کشته و یا دستگیر شدند. دولت عراق در شرایط کنونی نیز طرح های تازه امنیتی برای مقابله با ترور و ناامنی در دستور کار دارد و در موارد متعددی عملیات های انتحاری و انفجارات تروریستی را پیش از اجرا خنثی کرده است.

به نظر می رسد علاوه بر مشکلات ساختاری دولت عراق، حجم بالای حمایت های خارجی از موج تروریسم در عراق، تسری پیامدهای بحران سوریه به فراسوی مرزها، عدم کنترل کافی بر نقاط مرزی و بالاخره انگیزه بالای نزاع مذهبی و طائفه ای (خصوصا در میان عناصر تکفیری القاعده) موجب شده است دولت عراق در مبارزه با این پدیده خطرناک توفیق کافی کسب نکند و متاسفانه شاهد تدوام موج انفجارات خونین در اقصی نقاط این کشور هستیم.

در پایان باید گفت اقدامات تروریستی اخیر در کردستان و سایر مناطق عراق، زنگ خطر بزرگی را برای کل منطقه به صدا درآورده است. تردیدی نیست که حمایت برخی کشورهای منطقه از این جریان برای تحقق اهداف خود (اجرای پروژه ایران هراسی، تضعیف شیعیان و محور مقاومت، تغییر حاکمیت سوریه و...) نتیجه ای جز استحکام ریشه های خشونت و ترور در منطقه در برنداشته و چه بسا روزی آتش تروریسم دامان حامیان خود را هم فرابگیرد. ریشه کن کردن این پدیده نامیمون جز با عزمی راسخ و همکاری های منطقه ای میسر نخواهد شد./