(مقاله) 16آذر نماد فرهنگ­ ضد­استکباری

مقدمه
پایگاه بصیرت، گروه سیاسی/از جمله رخدادهای ضد استکباری[1] و ضد دیکتاتوری دست نشانده، حرکت‌های دانشجویی پس از كودتای 28 مرداد 1332 بودکه مقارن با مبارزات ملی بر سر ملی شدن صنعت نفت و سقوط رضا شاه نمود بیشتری پیداکرد. فعالیت‌های زنجیره‌ای ضد استکباری دانشجویان با بازگشایی دانشگاه ها در مهر ماه  وارد فاز جدیدی شد وفصل نوینی از رویکرد سیاسی دانشجویی آغازگردید.
دانشجویان دانشکده های مختلف دانشگاه تهران بعد از چند ماه در آذر 1332 ابتدا به نشانه اعتراض به تجدید رابطه سیاسی با انگلیس و ورود «دنیس رایت» كاردار جدید سفارت آن کشور به‌ایران(14آذر1332 ) در دانشكده‌های حقوق و علوم سیاسی، دندان پزشكی، فنی، پزشكی و داروسازی علیه رژیم كودتا و حامیان آن دست به اعتراض زدند. این اعتراضات با ورود نیروهای امنیتی در 15 آذر به درگیری انجامیدکه در آستانة ورود نیكسون معاون وقت رئیس جمهوری آمریكا به تهران، این درگیری‌ها به نطقه اوج خود رسید.دیکتاتوری دست نشانده آمریکا و انگلیس در 16 آذر 1332، با اعزام نیروهای لشكر 2 رزمی به دانشگاه تهران دستور سرکوب دانشجویان را صادر کرد که در این درگیری سه تن از دانشجویان به نام‌های؛ مهدی شریعت‌رضوی، احمد قندچی و مصطفی بزرگ نیا به شهادت رسیدند و تعدادی نیز دستگیر و مجروح شدند.  حادثه 16 آذر 1332 به عنوان یك نقطه عطف در تحولات سیاسی ضد استکباری در تاریخ دانشگاه تهران ثبت شد. از آن پس همه ساله، دانشجویان دانشگاه تهران و دیگر دانشگاه‌های ایران مراسمی به یاد شهدای ضد نظام سلطه بر پا می‌کردند. تا آنکه پس از پیروزی انقلاب اسلامی روز 16آذر به عنوان «روز دانشجو» در تقویم سیاسی ایران گنجانده شد. اما خصومت نظام سلطه با محوریت آمریکا با مراکز علمی و دانشجویان ایرانی نقطه پایانی نداشت و بعدها نیز دانشمندان هسته‌ای به عنوان نمادها ونمودهای پیشرفت وتوسعه دانش مورد ترور قرارگرفتند وکشور از وجود فرهیختگانی همچون شهیدان شهریاری و مصطفی روشن ها به عنوان سرآمدان دانش فناوری هسته‌ای محروم شد.
1- تبارشناسی رفتار ضداستکباری 16آذر
رفتار ضد استکباری دانشجویان دانشکده فنی دانشگاه تهران ریشه در گذشته ملت ایران و فرهنگ ملی و اسلامی آنها دارد. تبارشناسی حرکت دانشجویی در اعتراض به قدرت جهانی امریکا در دهه 1330 بیانگر این نکته است که ملت ایران با برخورداری از یک فرهنگ غنی اسلامی و گذشته تاریخی پرافتخار نمی تواند سلطه و نظام سلطه را بپذیرد. این نوع حرکت را می توان به طور مستمر در مقاطع مختلف تاریخ  ایران مشاهده کرد. به گونه‌ای که  حرکت‌های استقلال طلبی در ابعاد مختلف و جنبش های ضد سلطه به یک فرهنگ ایرانی تبدیل شده است. به بیان دیگر حرکت‌های اجتماعی و شکل گیری هسته های مقاومت علیه نظام های سلطه در ادوار مختلف تاریخ مبارزات مردمی و نخبگی جامعه ‌ایران یک سیر مشخص و پایدار را نشان می دهدکه برخاسته از فرهنگ و هویت استقلال خواهی و سلطه ستیز ایرانیان است. مبارزات ایرانیان علیه قدرت‌های سلطه‌گر هلندی‌ها، پرتغالی‌ها، انگلیسی‌ها،[2]  روس‌ها و آمریکایی‌ها نمونه‌هایی از فرهنگ ضداستکباری ملت ایران در تاریخ است که در شرایط بعد انقلاب نیز این فرهنگ عمیق تر و گسترده تر  شده است. در زیر  به برخی از  حرکت های ضداستکباری  ملت ایران اشاره می شود.
1-1. حرکت های ضد سلطه روس­ها (قیام میرزا کوچک جنگلی...)
2-1. انقلاب مشروطه، نماد فرهنگ ضد استکباری و دیکتاتوری دست نشانده؛ یکی از آرمان‌های انقلاب مشروطیت، رهایی از سلطه خارجی بود. در آن زمان دو قدرت و بازیگر جهانی، روسیه و بریتانیا، مشکلات بسیاری را برای مردم ایران درست می‌کردند و ما هیچ استقلالی نداشتیم؛ قراردادهایی که با ما بستند و سرزمین‌هایی که از ایران جدا کردند و امتیازهای بزرگی که گرفته شد قدرت تصمیم‌گیری را از حاکمان ایران گرفت. این جمله ناصرالدین شاه معروف است که می‌گفت: اگر ما شمال برویم انگلستان مخالفت می‌کند، اگر جنوب برویم روسیه، پس مرده‌شور این مملکت را ببرد.با وجود این سلطه خارجی، استقلال سیاسی ـ نظامی و اقتصادی یکی از اهداف و آرمان‌های مشروطه‌خواهان شد و اینکه بکوشند ایران را از زیر سلطه بیگانگان درآورده و خود تصمیم‌گیرنده باشند.[3]
3-1. نهضت ضد انگلیسی ملی شدن نفت؛ اعتراضات فراگیر مردمی به رهبری آیت الله کاشانی علیه سلطه انگلیسی ها برمنابع انرژی ایران که به ملی شدن صنعت نفت انجامید، از نقاط عطف تاریخ مبارزات ضد استکباری است که از شناخت فرهنگی جامعه ‌ایرانی در رفتار سیاسی داخلی و جهانی دارد.
4-1. اعتراض علیه آمریکا و انگلیس به عنوان عاملین کودتای 28مرداد32؛ دانشجویان بعد از کودتای معروف 28مرداد1332علیه دولت انتخابی مصدق زمینه اعتراضات اجتماعی علیه دولت و حامیان آمریکایی وانگلیسی آن را فراهم آورد.این اعتراضات که از مهرماه آغارگردید بصورت پراکنده تا آذر ماه همان سال تداوم داشت.
5-1. اعتراض دانشجویی به تجدید رابطه با انگلیس؛ مردم و دانشجویان خشمگین از کودتای زاهدی، انگلیس وآمریکا را عامل اصلی کودتا می شناختن وبه شدت نسبت به هرگونه اقدام آنها در ایران حساسیت شدید نشان می دادند.تصمیمم دولت زاهدی برای تجدید رابطه با دولت استعماری انگلیس اسباب تشدید اعتراضات را در نیمه اول آذر به دنبال داشت. دانشجویی دردانشگاه تهران بارد یگرعلیه انگلیس ها اقدام به راهپیمایی کردند.
6-1. اعتراضات دانشجویی علیه آمریکا؛ تصویر تاریخی مردم ایران از آمریکاییها بسیار منفی تر از تصویری بود آنها از انگلیسی ها داشتن و همواره واشینگتن و لندن را درکنار هم به عنوان دوقدرت استعماری با روحیه ومشی استکبار می دانشتند.این برداشت نهادینه شده در روحیه وفرهنگ ضد استکباری دانشجویان با ورود رییس جمهورآمریکا به‌ایران در 16آذر32به تهران شکل رفتار سیاسی نمود پیدا کرد و حرکت خود جوش دانشگاهیان را بدنبال داشت. با کشته شدن سه تن از دانشجویان دانشکده فنی دانشگاه تهران این روز به عنوان نقطه عطفی در تاریخ اعتراضات ضد استکباری دانشجویان در تاریخ ثبت شد روزی که مقاومت تاریخی فرهیختگان دانشگاهی علیه حال وهوایی جدید یافت.
7-1. قیام ضد استبدادی و استکباری مردم در 15 خرداد؛ ریشه‏های نهضت مقدس پانزده خردادِ سال 1342 (ه.ش) را باید در این نقشه دشمنان جستجو نمود كه می‏خواستند با انواع و اقسام حیله‏ها، سیل تهمتها و مخدوش ساختن سنتهای مذهبی، مردم را از اسلام اصیل و ارزشهای الهی جدا سازند. آنها در خیزشهای امت مسلمان به رهبری علما، قیام تنباكو و واقعه رژی، مبارزات شیخ فضل اللّه‏ نوری در دفاع از موازین شرعی و قیام مردم به رهبری آیة اللّه‏ كاشانی در برابر توطئه‏های استعماری؛ به‌این واقعیت رسیدند كه تا مردم به دیانت و صیانت از مقدّسات، پای‏بند باشند؛ این حماسه‏ها با شدّت تمام به رهبری عالمان فرزانه ادامه و استمرار خواهد داشت. یكی از مظاهر زننده نادیده گرفتن اسلام؛ غائله انجمن های ایالتی و ولایتی است­كه قید اسلام را از شرایط انتخاب كنندگان و انتخاب شوندگان برداشته و در مراسم سوگند به امانت و صداقت، به جای قرآن؛ كتاب آسمانی آورده شده بود. اعلام این تصویب نامه خائنانه از سوی رژیم پهلوی، فرصت مناسبی برای امام خمینی رحمه‏الله پیش آمد تا رسالت تاریخی و وظیفه اسلامی خویش را آغاز نماید و از این مصوبه ضد اسلامی به عنوان انگیزه‏ای برای بیداری و به حركت در آوردن امّت مسلمان استفاده كند.
8-1. انقلاب اسلامی نماد فرهنگ ضداستبکاری؛ انقلاب مردم ایران در 22بهمن57 اوج احساسات واعتقادات یک ملت علیه استکبارجهانی ودیکتاتوردشت نشانده آن بود. براساس مبانی انقلاب اسلامی که برگرفته از دین اسلام وسیره وسنت ائمه هدا است، هر کسي که به انقلاب اسلامي و به اسلام و به پايه هاي اسلامي اين انقلاب اعتقاد دارد، لاجرم به مبارزه ي هميشگي با پرچمداران قدرت استکباري دنيا که امروز در رأس آن ها امريکا ست نيز اعتقاد دارد.در واقع مبارزه ي با استکبار که امروز هم مظهر استکبار، دولت و رژيم آمريکا است جزو ذات انقلاب اسلامی و جزو کارها و خواسته هاي اصلي و اساسي جامعه انقلابی است. حافظه تاریخی مردم ایران مشحون از خاطرات تلخی است که منشا اصلی آنها جبهه استکباربا رهبری آمریکایی ها بوده است
9-1.  اقدام ضد سلطه دانشجویان پیرو خط امام و تسخیر لانه جاسوسی در 13آبان58؛ 13 آبان در كشور ما محمل پيدايش حوادث مختلفي بوده است كه در شكل دهي تاريخ كشور و انقلاب اسلامي نقشي بزرگ و سرنوشت ساز داشته‏اند: 13 آبان 42 تبعيد حضرت امام خميني (ره) در پي قيام مردمي 15 خرداد و اعلام مخالفت ايشان با قانون استعماري - آمريكايي كاپيتولاسيون، 13 آبان 57 شهادت جمع زيادي از دانش‏آموزان و دانشجويان در مقابل دانشگاه تهران در زمان اوج‏گيري انقلاب و بالاخره 13 آبان 58 تسخير لانه جاسوسي ايالات متحده توسط دانشجويان پيرو خط امام.
در اين ميان، واقعه اخير بدلیل ماهیت ضد استکباری آن از اهميت و جايگاه ويژه‏اي در تاريخ انقلاب اسلامي برخوردار شده است به طوري كه با گذشت بيش از سه دهه از آفرينش آن، و اخراج مستشاران آمريكا، افسران سازمان سيا (CIA) با استفاده از شرايط نابسامان بعد از انقلاب و درهم ريختگي و نامشخص بودن حوزه مسئوليت‏ها، با ايجاد شبكه‏هاي جاسوسي و اطلاعاتي در پي آن بود تا با بحران آفريني، تضعيف نيروهاي اصيل انقلاب و جايگاه و شخصيت حضرت امام و همچنين ايجاد گسست و شكاف ميان رهبري و نسل جوان، فعال‏ترين و انقلابي‏ترين نيروي اجتماع را از رهبري دور كند تا بتواند با تاثير بر آنها و نفوذ در ارتش، حركت انقلابي مردم ايران را آسيب‏پذير نمايد. ماهیت ضداستکباری 13آبان58را می توان از متن بیانیه دانشجویان دریافت« «ما دانشجويان مسلمان پيرو خط امام از موضع قاطعانه امام در مقابل آمريكاي جنايتكار به منظور اعتراض به دسيسه‏هاي امپرياليستي و صهيونيستي، سفارت جاسوسي آمريكا در تهران را به تصرف درآورديم تا اعتراض خود را به گوش جهانيان برسانيم[4].»
10-1. انقلاب علمی علیه سلطه انحصار علمی غرب؛ و شکستن حصارها ومرزهای آن از باب مثال بسیج ظرفیت علمی در دستیابی به غنی سازی 20 درصد، هوافضا ، نانو و....
2- مولفه‌ها و شاخص‌های فرهنگ ضداستکباری
2-1. اعتقادی بودن فرهنگ ضد استکبار؛ یکی از مولفه‌های مهم مبارزه با استکبار، اعتقادی بودن آن است. مساله ماهیت الهی مبارزه و قیام برای خداست. خداوند متعال مومنین را از هرگونه دوستی با دشمنان نفی می‌کند و می‌فرماید: «یا ایها الذین آمنوا لاتتخذوا الیهود و النصاری اولیاء بعضهم اولیاء بعض و من یتولهم منکم فانه منهم ان الله لایهدی القوم الظالمین» (ای کسانی که‌ایمان آورده‏اید، یهود و نصاری‏ را دوستان خود مگیرید چراکه‏ آنان دوستان یکدیگرند. و هر کس از شما آن‌ها را به دوستی گیرد، از آنان خواهد بود. آری، خدا گروه ستمگران را راه نمی‌‏نماید).
2-2. شازش ناپذیری؛ دین اسلام امکان هرگونه تلاش برای نزدیکی و سازش و مصالحه با استکبار را نفی می‌کند و آن را نافی عزت مسلمین می‌داند.چرا که اتخاذ رویکرد سازش ثمربخش ندانسته و بر این باور است که استکبار از موضع خود کوتاه نخواهد آمد. بنیانگذار انقلاب اسلامی براساس این آیات و روایات متعددی که در نفی پذیرش ولایت کفار و مستکبر آمده، سازشکاران با دشمنان خدا را به عنوان خائن معرفی می‌کند.
2-3. دائمی بودن؛ اصل اساسی دیگر برای مبارزه با استکبار جهانی مطرح است«تداوم و همیشگی بودن» مبارزه است. درفرهنگ ضد استکباری مبارزه فصلی و مقطعی و محدود و محصور به عصر و زمان خاصی نیست چرا که توطئه ونقش کشی استکبار برضد جبهه حق دائمی و پایان ناپذیر است و جنگ با استکبار جهانی «جنگ عقیده است، و جغرافیا و مرز نمی‌‏شناسد[5]»  «جنگ حق و باطلی که تمام شدنی نیست. [6]
2-4. تهاجمی بودن؛ یکی دیگر از شاخصه‌های قابل توجه در گفتمان استکبارستیزی، تهاجمی بودن آن است. بدان معنا که برای مقابله با استکبار جهانی باید طرح ریزی کرد و همه راه‌ها و ایده‌ها را مورد بررسی قرار دارد. شیوه مبارزه انفعالی و آرایش دفاعی در برابر استکبار نه تنها مناسب نیست، بلکه اندیشه‌ای که نابودی استکبار را در سر می‌پروراند، حتما نیازمند اتخاذ استراتژی تهاجمی وتشکیل هسته مقاومت در جهان است.^[7]
2-5. تکلیف‌گرایی و شکست ناپذیری؛ شاخصه دیگر در دکترین استکبارستیزی امید به پیروزی همیشگی جبهه حق و عدم شکست در میدان مبارزه با استکبار است. چرا که درنگاه تکلیف گرایی ما مکلف به انجام وظیفه‌ایم و نتیجه فرع آن است[8] تکلیف ما این است که در مقابل ظلم‌ها وسلطه استکبار بایستیم تا استقلال و کرامت انسانی واسلامی ما محفوظ بماند.
2-6. مبارزه با تمام قوا؛ یکی از اصول و خط مشی‌های اساسی برای مبارزه با استکبار جهانی  رسالت دانستن مبارزه است، فرهنگ ایران واسلام درصورت برخورداری از قدرت تا نابودی کامل آن نظر دارند[9] این اصل برای مبارزه با قدرتهای استکباری جهان از اصول و مبانی قرآنی و تعالیم مربوط به تقابل با جبهه کفر و شرک و نفاق در هر عصر و زمان سرچشمه می‌گیرد. چنان که خداوند متعال در قرآن کریم جبهه توحید را مخاطب قرار می‌دهد و این گونه به خیزش و جهاد قهرآمیز با مستکبران زمین فرا می‌خواند: «و اعدوا لهم ماستطعتم من قوه و من رباط الخیل ترهبون به عدو الله و عدوکم».[10]
2-7. مبارزه تا نابودی کامل؛ درفرهنگ ضد استکباری برخواسته از هویت ملی ایرانی، تعیین استراتژی و خط مشی مبارزه با استکبار اولین اصل این است که تا قدرتهای سیطره جو و مستکبر جهان به اضمحلال و انقراض درنیایند محال است که صلح و آرامش و سلامت و سعادت در کره ارض حاکم گردد و محرومان و به بند کشیده شدگان به حقوق الهی خود نائل آیند و به وراثت زمین برسند. در این فرهنگ «سلامت و صلح جهان بسته به انقراض مستکبرین است و تا این سلطه‌طلبان بی‌فرهنگ در زمین هستند مستضعفین به ارث خود که خدای تعالی به آن‌ها عنایت فرموده است نمی‌رسند.»[11] چرا که نمی توان حد یقفی برای فزونی خواهی و زیاده خواهی مستکبران قایل شد.زیاده خواهی جز هویت اصلی آن‌هااست و تا دیگران را به بند و زنجیر و استثمار نکشانند، دست از تجاوزطلبی نخواهند کشید. نکته مهم این است که استکبار مرزی استقلال و آزادی ما را قبول ندارد.به یقین آنان مرزی جز عدول از همه خوبی‌ها و ارزش‌های معنوی و الهی‌مان نمی‌شناسند و به گفته قرآن کریم هرگز تا ستاندن کامل دین  از ما دست از مقاتله و ستیز برنمی‌دارند.^.[12]
3- فرهنگ ضد استکباری16آذر پس از انقلاب اسلامی
ظهور انقلاب اسلامی ایران به رهبری حضرت امام خمینی(ره) در اواخر سده20 (1979 م) به عنوان یکی از رویدادهای بزرگ در عرصه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی منشاء بسیاری از تحولات در سیاست بین‌الملل گردید. اندیشه‌ها و دیدگاه‌های حضرت امام که از چشمه‌ی زلال و ناب اسلام محمدی(ص) و اهل‌بیت(ع) تغذیه می‌شود، گفتمان و مفاهیم جدیدی را در روابط بین ملت‌ها و دولت‌ها تولید و به جامعه‌ی بشری عرضه نمود.
پارادایم گفتمانی ایشان در ارتباط با قدرت‌های بزرگ و سلطه‌گر همچون ایالات متحده آمریکا، شوروی، انگلیس و ... به عنوان نماد ها ونمودهای استکبار و نظام سلطه ، موجب به چالش‌کشیده‌شدن رویکرد‌های موجود در ارتباط با نظام ناعادلانه بین الملل گردید وامروز به عنوان یکی از رهیافت‌های انتقادی و ضد استکباری بخش عمده ادبیات، شعارهای مبارزان علیه استکبار ونظام سلطه[13] را تشکیل می دهد و درمرحله رفتارسیاسی واقدام عملی نیز به صورت یک قاعده کارآمد درمواجهه با نظام سلطه درآمده است در فرهنگ ضد استکباری تکیه به درون وظرفیت های داخلی است چرا که نیازهای سخت افزاری ونیازها وخواسته های نرم افزاری« همه آزاديها، همه نحوه استقلال، هر طورى بخواهيد... در اسلام هست. استقلال فكرى، استقلال فرهنگى، استقلال اقتصادى، همه چيزش در اسلام هست[14].
با رجوع به بیانات و گفتارهای امامین می‌توان به روشنی دریافت كه «ضدیت با نظام سلطه» هسته‌ی مركزی دكترین نظام جمهوری اسلامی ایران در مدیریت جهانی تشکیل می دهد. ضدیت با سلطه در دكترین امام خمینی و امام خامنه‌ای، هم ناظر بر بُعد اسلامی و دینی است[15] و هم ناظر بر ابعاد ژئوپولتیكی و معطوف به لزوم هماوردی نظام جمهوری اسلامی ایران در نظام بین‌المللی به عنوان سردمدارنظامی جدی برآمده از فرهنگ سیاسی اسلام وایران است. امروزایده‌ی ضدیت با سلطه واستکبار، مخاطبان فرامنطقه‌ای و جهانی خود را پیدا كرده است و جمهوری اسلامی ایران بر اساس این دكترین به مطرح شدن یك فكر نو و یك راه نو در برار بشریت و در سطح جهانی و معادلات كلان حاكم بر سیاست جهان مبادرت ورزیده است. [16]
4- عوامل و زمینه‌های بازتولید فرهنگ ضد استکباری16آذر
1-4.کارکرد ناصواب وخارج از قاعده حقوقی فرهنگ سیاسی مبتنی برلیبرالیسم ودیکتاتوری
2-4.ماهیت تخریبی و تهاجمی فرهنگ برخواسته از نظام سرمایه داری و تهاجم به فرهنگ‌ها وهویت‌های مستقل دیگرملت‌ها
3-4.اقدامات وعملکردهای ضد حقوق بشری وضد بشری نظام سلطه وقدرت‌های بزرگ در عرصه تعاملات تاریخ و میان تمدنی با ایرانیان
4-4. ظهورنسل جدید در ایران بعد از گذشته قریب به دو دهه از تاسیس دانشگاه تهران در سال 1313
5-4. اقدامات ضد ارزشی نمایندگان قدرت‌های استکبار در ایران و اتخاذ رویه تحقیر و تهدید نسبت به مردم و مسئولان
6-4. بیداری دانشجویی در ایران باعقبه غنی دینی و فرهنگی
7-4. حضور علمای دین در فرایند رهبری نهضت‌های ضداستکباری در ادوار مختلف تاریخی و اعتماد و اعتقاد مردمی به آنها در رهبری
8-4. بازگشت ایرانیان به هویت ملی- دینی خود و احساس خطر از تهدیدات سخت و نرمی‌که از ناحیه استکبار در راستای هویت زدایی از آنها و تلاش استکبار برای سلب استقلال سیاسی و فرهنگی از جامعه ‌ایران
9-4. رخدادهای تاریخی مانند قیام های خرد وعمده که علیه دولت‌های دشت نشانده و قدرت‌های استکباری حامی آنها در ادوار مختلف صورت گرفته است.
10-4. بروزانقلاب اسلامی به عنوان حد مطلوب وکارآمدی از حرکت‌های ضد استکبار که با عث نهادینه شدن فرهنگ ضد استکباری گردید. بعد از انقلاب اسلامی حرکت‌ها واقدامات ضد استکباری از شکل یک اقدام انتظام نایافته، به یک فرهنگ نهادینه شدن تبدیل و به صورت یک گفتمان هماورد با نظام سلطه مبدل گشت.
نتیجه
1. شانزدهم آذر نقطه عطفی در تاریخ ایران زمین است که نمی توان آن را در حد یک حادثه سیاسی دید و تحلیل کرد؛ بلکه نشان از یک فرهنگ دارد. شانزدهم آذر که با نام و خون فرهیختگان دانشگاهی در آمیخته است یک حرکت آگاهانه، هدفمند با عقبه هویتی و فرهنگی مشخص و عمیق بوده است. این رفتار عالمانه را در فضای منازعه دوهویت سیاسی و دو نظم تمدنی باید جست و جوکرد؛ نظمی که به آمریکا به عنوان یک قدرت مدعی در عرصه جهانی وهمچنین در فضای مدیریت سیاسی ایران نگاه می‌کرد و نظمی آرمانی درذهن دانشجویان حق طلب وعدالتخواه.
2. رفتار دانشجویان در 16آذر32 در واقع آغاز یک مقاومت راهبردی بود که دو هدف معین را به طور هم زمان تعقیب می کرد؛ از یک سو شورش علیه نظم سلطه گری امپریالیستی - مولود ایدئولوژی لیبرالیسم - بود واز سوی دیگر تلاش برای ایجاد نظمی جدید با فرهنگ ضد سلطه گری و سلطه پذیری. فرهنگ مجاهدت و جانبازی موجود در شانزده آذر با تبدیل شدن به فرهنگ سیاسی دانشگاهیان و توده جامعه، حیات سیاسی دوامداری را رقم زد. به طوری که ‌این فرهنگ سیاسی و رفتار هویت‌طلبی را در شعارها و نماد ها و نشان‌های رفتار اعتراضی ایرانیان و رقابت‌های ایدئولوژی و دانش و فناوری مختلف از جمله فناوری هسته‌ای آنها  به صورت پررنگ و برجسته مشهود ومحسوس است.
3. ملت ایران درسایه‌این فرهنگ فرهیخته دشمن را شناخت، نقشه های او را فهمید و با تکیه به ظرفیت‌های درونی وبومی به تجهیزخود در مقابل آن پرداخت. در واقع  این موضوع در فرایند تحولی خود تبدیل به فرهنگ سیاسی ایرانیان شده نهادینه‌گردیده است. که درس‌های بسیاری به نسل دانشگاهی در حال وآینده آموخت. برای رعایت اختصار می توان در چند محور به‌این درس‌ها و عبرت‌ها اشاره داشت:
الف. ما به درستی آموختیم که تفکر حاکم بر نظام سلطه و استکبار جهانى « تفکر قدرت » است، یعنی اصولا براى ملتى که قدرت نداشته باشد، حق حـیـات قـایل نـیـسـت؛ لذا بی اعتنا به هویت و منافع ملت‌ها برایشان تصمیم مى‌گیرند و استقلال وعزت آنها را لگد مال می کنند.
ب. در مکتب 16آذر دریافتیم که فرهنگ مقاومت در مقابله با استکبار کارساز است نه فرهنگ تسلیم و مرعوب شدن. زیرا در قاموس استکبار، هرملت ‌و نظام‌ و فرهنگی کـه ماهیت ضد سلطه و استقلال خواهی داشته باشد، دشمن محسوب می‌شود و باید تحت فشار تهدید، تحریم و تحقیر قرارگیرد تا به نقطه تسلیم برسد و یا منزوی و نابود شود. دموکراسی در مورد کسانی مصداق دارد که ذلیل تئوری‌ها وکارتل‌های تحت مدیریت نظام سلطه باشند.
ج. ملت ایران به خوبی این درس را آموخت که جنگ هویتی و تمدنی یک جنگ پایدار مبتنی بردو نظام فکری و ایدئولوژیک متفاوت و متخاصم است. رقابت در چنین فضایی رویکرد حذفی دارد نه تحمل و پذیرش رقیب. جنگ ملت ایران با آمریکا در 16آذر32 تا کنون جنگ دو فرهنگ و دو هویت مستقل و نبرد دو نظام سیاسی با دو ایدئولوژی متفاوت است. جنگی دوامدار و پایان ناپذیر؛ به عبارتی نبرد تعیین سرنوشت در فضای دو بازیگر با مبانی متباین است.
د. درس دیگر این که جمهوری اسلامی به عنوان حاصل خون شهدای تاریخی مبارزات حق‌طلبانه ایران زمین، نماد نظم نوینی است که از دل گفتمان انقلاب اسلامی متولد شده است و به دلیل رویکرد ضد سلطه گری و سلطه پذیری در روند مدیریتی خود نمی تواند با نظامی که مولد و خواهان این رویه ناصواب است، همزیستی سیاسی داشته باشد و یا با آمیختن در شرایط متحد استرا تژیک در مدیریت جهانی عمل نماید.
نکته پایانی این که امروز غرب با تفسیر خود در مدیریت جهانی بین دانش و قدرت ارتباط برقرار کرده است و با انحصار دانش در صدد حفظ هژمون سیاسی خود در روابط بین الملل است. نظام سلطه در رویکرد انحصارگرایانه خود تاب پذیرش قدرت‌های مستقل و رقیبان جدید را ندارد. در مقابل تلاش‌های کشورها برای شکستن این انحصار نیز سیاست حذف را پیشه کرده است­ و ­با تمسک به اهرم های مختلف در صدد محروم کردن جهان از این حق مسلم و انسانی است. چرا در میان کشورهای جهان باید استاتید ودانشجویان دانشمندان هسته‌ای ما ترور شوند آن هم کسانی که در شکست انحصار غنی سازی20درصد نقش آغازین داشتند. غرب به نیکی دریافته است که جمهوری اسلامی ایران از پتانسیل دانشی، انسانی ومنابع ذخیره شده بالایی برخوردار است؛ لذا در عین احساس خطر از قدرت دانش کشورمان ناچار به پذیرش ایران به عنوان یک شریک استراتژیک است؛ چرا که در شرایط فعلی و در آینده برای آمریکایی‌ها قدرتی در حد جمهوری اسلامی ایران در منطقه متصور نیست. علت تلاش‌های مستقیم وغیر مستقیم غرب برای تجدید رابطه با ایران نیز متاثر از این شناخت و نیازهای راهبردی در ابعاد سیاسی و امنیتی است.شناخت و نیازی برخاسته از؛ نیل ایران به جایگاه اقتدار ملی ­مدیریت­ سیاسی ­و علمی، رفتارمنطقی، هوشمندانه و منطبق با حقوق بین‌الملل کشورمان در مواجهه با بسیج جبهه استکبار به محوریت آمریکا است.
_________________________________________________________