پشت پرده سخنان اخیر وندی شرمن

پایگاه بصیرت؛ گروه بین الملل: وندی شرمن، معاون وزیر خارجه آمریکا، هر از چندی سخنانی را به زبان می آورد که گویای ایفای نقش مطلوب وی در نمایندگی اهداف صهیونیست ها در مواجه با ایران است. وی در هفته های پایانی آذرماه با حضور در سنای آمریکا با اشاره به مذاکرات هسته ای ایران و 5+1، تصریح کرد: « این مذاکرات فقط بر برنامه هسته ای ایران تمرکز دارند. بنابراین ما به مبارزه با فعالیت های ایران برای ایجاد بی ثباتی در منطقه ادامه خواهیم داد. ما همچنان ایران را به علت حمایت از تروریسم پاسخگو خواهیم دانست. ایران همچنان در فهرست کشورهای حامی ترور باقی می ماند و تحریم هایی که به دلیل حمایت آن ها از ترور اعمال می کنیم نیز پابرجا باقی خواهند ماند. ما تحریم های خود را علیه ناقضان حقوق بشر همچنان اعمال خواهیم کرد و به حمایت از حقوق بنیادین همه ایرانیان ادامه خواهیم داد.»

شرمن علاوه بر این، در نوبت های دیگر با حضور در کنگره موضوع ادامه تحریم ها علیه ایران را همچنان زنده نگه داشته و در نشست روز سه‌شنبه این هفته در کمیته روابط خارجی سنا به سخنان کری در حاشیه اجلاس امنیتی مونیخ با ظریف، مبنی بر ادامه دار بودن تحریم ها اشاره کرد و تصریح نمود: ایران برا�� برنامه صلح‌آمیز نیازی به یک سایت زیرزمینی ندارد، ایران نیازی هم به رآکتور آب‌سنگین اراک ندارد. شرمن در گزافه هایی زیادی طلبانه به موضوع موشکی ایران پرداخت و گ��ت: «در دیدار روز 8 فوریه نمایندگان آژانس و ایران بحث ابعاد نظامی احتمالی و موضوع پارچین هم مطرح می‌شود. من از ایران می‌خواهم که طی 6 ماه آینده و در حالی که مذاکرات در جریان است، به این موضوع بپردازد.» وی در مورد برنامه‌های موشکی ایران هم گفت: بحث موشک‌های بالستیک ایران هم از مواردی است که باید در توافق نهایی به آن پرداخته شود.

اظهارات شرمن در حالی که خالی از اعتراف به ناتوانی آمریکا در جلوگیری از برنامه هسته ای صلح آمیز ایران، نیست، مبتنی بر چند پیش فرض خیالی و محاسبه نادرست است که پشت پرده اهداف آمریکا در مقابله با ایران را آشکار می کند.

مقامات آمریکایی از همان هفته های اولیه بعد از توافقنامه ژنو، در بوق های تبلیغاتی خود سخنانی را دمیدند که حاکی از برنامه ریزی روانی گسترده آنان برای تأثیرگذاری بر مذاکرات نهایی توافق نامه ژنو است. طبق اعلام وزیر خارجه کشورمان نخستین دور از مذاکرات ایران با ۱+۵ برای رسیدن به توافق نهائی، ۲۸ بهمن در مقر سازمان ملل در وین برگزار می شود. مقامات آمریکایی از مدت هاست می خواهند چنین وانمود کنند که مذاکرت نهایی در دست آنان است و هرگونه که بخواهند با جمهوری اسلامی ایران برخورد خواهند کرد. اوباما در ماه های قبل در سخنرانی در مرکز صهیونیستی سابان، تصریح کرده بود که در توافق نهایی باید اراک، فردو و سانتریفیوژهای پیشرفته برچیده شود. جان کری نیز در هفته های قبل از برچیده شدن بخش قابل ملاحظه ای از تاسیسات هسته ای ایران درتوافقنامه نهایی ایران و5+1 سخن گفت و اظهارات اخیر شرمن تکرار همین مواضع است.

علت این تکرار، این که آمریکائی ها می خواهند فشار را بر ایران افزایش داده تا به زعم خود در مذاکرات نهایی با امتیازگیری گسترده از ایران، به سوی فلج کردن برنامه هسته ای ایران و بی خاصیت نمودن آن گام بردارند. آمریکائی ها معتقدند دستیابی به این هدف از راه صبر و حوصله و بازی هوشمندانه ممکن است. اما این محاسبه مبتنی بر دو پیش فرض  نامطمئن و غلط است که عبارتند از:

1- آمریکا گمان می کند، تحریم ها چنان فشاری بر ایران وارد کرده که عجولانه و بدون محاسبه وارد مذاکره شده و حاضر است در قبال آزادسازی بخش کوچکی از سرمایه هایش، توسعه صلح آمیز برنامه هسته ای خود را متوقف کند و ذخایر اورانیوم 20 درصدی را اکسید کرده و آن ها را به 5 درصد برساند. فرضیه اصلی اوباما و همکاران وی، ترجیح رفع تحریم های فلج کننده بر موضوع هسته ای توسط دولت روحانی است. در همین جهت جک استراو در گزارش محرمانه ای که به عنوان جمع بندی نتایج سفر به ایران ارائه داده، تصریح می کند که  برای وزرای روحانی مسائل اقتصادی اهمیت بیشتری از هسته ای دارد. این فرضیه منجر شده تا آمریکا تصور کند که رفع بخش ناچیزی از تحریم ها به دماسنج روحیه مقاومت ملت و دولت ایران بر سر مسائل اساسی خود تبدیل شده است و با افزایش و یا کاهش تحریم ها می تواند حدس بزند که ملت ایران تا چه اندازه خواهان و یا عدم خواهان اهداف اساسی خود - همچون برنامه صلح آمیز هسته ای- هستند. از همین منظر است که استراو در جمع بندی خود می گوید: تهدید به اعمال تحریم های بیشتر مهم ترین عاملی است که می تواند رفتار دولت (دولت ایران) را تنظیم کند.

این توهمات در حالی است که اقدامات ایران در موضوع هسته ای برخاسته از سیاست های اساسی و کلی نظام است و مسئله مهم در دیپلماسی هسته ای، محاسبه عقلانی است نه رفتارهای احساسی. بر این اساس جمهوری اسلامی ایران زمانی تصمیم به مذاکره و توقف داوطلبانه بخشی از برنامه هسته ای خود در قبال رفع تحریم ها را گرفته که دانش هسته ای را بومی کرده و آن را در فرایند صنعتی قرار داده است و توانسته ساختار محکمی به آن ببخشد؛ ساختار محکمی که در صورت عدم توفیق در مذاکرات می تواند، توقفات داوطلبانه هسته ای را ظرف چند ساعت جبران نماید.

 همین ساختار محکم است که توانسته ساختار تحریم ها را به لرزه درآورد و دچار شکاف نماید. رقابت هیأت های اقتصادی غربی برای ورود به ایران و خشم مقامات آمریکایی از این موضوع - که در اظهارات وندی شرمن آشکار است- نشانه ای از شکاف ساختار تحریم هاست. ایران ساختار برنامه هسته ای خود را حفظ کرده و در عوض ساختار تحریم ها را شکافته است. این پیروزی خوبی است، اما مسئولان دولت یازدهم زمانی می توانند از این پیروزی بهره ببرند که با پیام ها و رفتارهای مقاومت آمیز، نگذارند آن تصور غلط در آمریکا شکل گیرد و در ادامه به محور اصلی جنگ تبلیغاتی آنان تبدیل شود و همچون اژدهایی، محافظ مذاکره کنندگان آمریکایی در گام نهایی توافقات هسته ای باشد.

2- فرض دیگر آمریکایی ها این است که دولت روحانی با سیاست تنش زدایی و گشاده رویی در مواجه با مقامات غربی، امکان تعامل بهتر ایران با غرب را فراهم می کند. این دیدگاهی است که جک استراو نیز در مصاحبه آشکار خود در ایران بر آن تصریح کرد و نیز در جمع بندی خود از سفر به ایران دولت روحانی را اهل معامله دانسته به شرط این که معامله خوبی پیشنهاد شود. برداشت آمریکا و انگلیس از معامله با دولت ایران و امکان تعامل بهتر با دولت روحانی، این تصور است که بهتر می توان از ایران امتیاز گرفت و در قهقه های ظریف، تخم غفلت را کاشت و گندم هسته ای ایران را «برچید»

این فرضیه نیز مبنای نادرستی دارد و علت آن عدم شناخت آمریکایی ها از ماهیت سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران است. سیاست خارجی جمهوری اسلامی دارای اصول متغیر و ثابت است. متغیرهای سیاست خارجی در چارچوب ثوابت، رویکردهای مختلفی را با توجه به شرایط مختلف دنبال می کنند که هدف نهایی آن ها تثبیت بیشتر ثوابت است نه عدول از آن ها. تثبیت برنامه هسته ای صلح آمیز مبتنی بر پادمان های آژانس بین المللی انرژی هسته ای، یکی از مسائل مهم سیاست خارجی جمهوری اسلامی است که با تغییر دولت ها تغییرپذیر نیست، و سخنگوی وزارت خارجه کشورمان در پاسخ به سخنان وندی شرمن به درستی گفت که دولت ایران اجازه نمی دهد دستاوردهای علمی مردم ایران خدشه دار شود و با ایستادگی در مقابل زیاده طلبی ها به هیچ وجه نخواهد گذاشت موضوعاتی خارج از بحث هسته ای در مذاکرات نهایی مطرح شود.

دولت ایران در مقابل اظهارات دشمنانه مقامات آمریکا، با هوشمندی تمام، از یک سو پایبندی به تعهدات ژنو را تا زمانی که طرف مقابل پایبند باشد، دنبال می کند و از سوی دیگر دستاورد مقاومت ملت در برنامه هسته ای را پاس می دارد و مسلما این اظهارات تخیلی مقامات آمریکا در قبال رفتار قانونی، متین و در عین حال مقتدرانه ایران رنگ می بازد./