اشتباهات راهبردی پاكستان
قاسم غفوري
با وجود اجراي تدابير گسترده و حتي تصويب قانون مبارزه با تروريسم و تلاش ملي براي برقراري امنيت، پاكستان همچنان از سرزمينهاي ناآرام جهان است بهطوری كه هر روز، دهها نفر در این کشور و در انفجارهاي خونين به كام مرگ ميروند. بررسي كارنامه پاكستان در هفتههاي اخير نشان ميدهد كه بر ميزان بحرانهاي امنيتي اين كشور افزوده شده، بهگونهاي كه دولت به نخستوزير نواز شريف بر لزوم تصويب راهبرد ملي براي مبارزه با تروريسم و عوامل ناآراميها تأكيد كرده است.
بخشي از عوامل موثر در اين فرآيند را نظام قبيلهاي و بیثباتی سياسي و اقتصادي اين كشور تشكيل ميدهد كه موجب شده تا در كنار نزاعهاي دروني، زمينهساز ايجاد و فعاليت گروههاي تروريستي باشد و از طرفي نيز براي بازيگران فرامنطقهاي باشد كه براي رسيدن به منافعشان از سياست بحرانسازي بهره ميگيرند. در كنار اين عوامل و اوضاع جاري در پاكستان، اين سوال مطرح است كه راهكار اسلامآباد براي مقابله با ناآراميها چيست و چگونه ميتواند ثبات را بر كشور جاري سازد؟
بسياري از ناظران سياسي در ارزيابي تحولات پاكستان و راهكار اين كشور براي خروج از بحران، بر اصل لزوم تغيير و تقويت برخي از سياستها و طرحهاي امنيتي پاكستان تأكيد دارند. بررسي كارنامه پاكستان نشان ميدهد كه به دليل شكاف ميان دولت، ارتش و دستگاههاي اطلاعاتي، عملاً مبارزه اين كشور با تروريسم چنان كه بايد باشد نیست و گروههاي تروريستي منطقه به راحتي در اين كشور رفتوآمد ميكنند كه بر امنيت پاكستان و منطقه تأثير منفي دارد.
مسلماً حضور فعال پاكستان و كنار نهادن ملاحظهكاريها در مبارزه با گروههاي تروريستي ميتواند ثبات بيشتري را به اين كشور و منطقه هديه کند كه دستاوردهاي بسياري براي اسلامآباد به همراه دارد.
نكته مهم ديگر آنكه، پاكستان در ماههاي اخير براي تقويت توان دفاعي و نيز مبارزه با تروريسم به كشورهايي روي آورده كه خود منشأ تروريسم و حمايت از آنان هستند. گزارشهاي منتشره، از همگرايي بالاي پاكستان با عربستان و آمريكا حكايت دارد. هر چند اين كشورها ادعا دارند كه به دنبال كمك به اين كشور هستند، اما عملاً تلاش دارند تا از وضعیت اين كشور براي رسيدن به اهداف منطقهاي و از جمله تقويت گروههاي تروريستي بهره گيرند چنانكه منابع خبري از كمك مالي عربستان به این کشور، در ازاي اعزام 30 هزار تروريست به سوريه خبر دادند. نكته ديگر آنكه، چندي پيش برخي اعضای حزب حاكم پاكستان رسماً اعلام داشتند كه اين كشور نيروي نظامي و امنيتي به يمن اعزام كرده است. «بن حمد» پادشاه بحرين در اسفندماه براي نخستينبار به پاكستان سفر کرد كه اعزام نيروهاي پاكستاني به بحرين براي حمايت از آلخليفه در سركوب مردم، از نتايج آن بوده است. بحرين با وعده حمايتهاي مالي، پاكستان را به اين عرصه وارد ساخته است. چنانكه برخي از كشورهاي آفريقايي و عربي نيز تحتتأثير حمايتهاي مالي رژيم بحرين، در سركوب مردم اين كشور مشاركت ميكنند.
نكته قابلتأمل ديگر آنكه پاكستان همزمان با اين گرايشها، برخي رويكردهاي قابلتأملي در قبال كشورهاي همسايه داشته كه تشديد مناقشات با افغانستان و نيز موضعگيري صحيح و قاطع نداشتن در برابر ربايش مرزبانان ايراني از سوی گروههاي تروريستي ساكن در خاک این كشور و نيز برخي اظهارات مقامات اين كشور مبني بر عدم اجراي طرح انتقال گاز ايران به پاكستان (خط لوله صلح) از جمله اين رفتارها است.
در این ميان، بسياري از ناظران سياسي با اشاره به تجربههاي تلخ كشورهايی كه به كشورهاي مرتجع عربي و آمريكا دل بستهاند، نسبت به پيامدهاي منفي رويكرد و همگرايي با اين كشورها، به اسلامآباد هشدار دادهاند. نمود عيني اين امر را در سرنوشت تركيه ميتوان مشاهده كرد. دولتمردان آنكارا در طول سه سال گذشته با تصور كسب حمايتهاي مالي و سياسي، به سمت آمريكا و عربستان گرايش يافتند و حتي در بحرانسازي در منطقه ايفاي نقش كردند حال آنكه در نهايت، همين كشورها منافع تركيه را قرباني خواستههاي خود ساختند كه چالشهاي دروني تركيه و نيز ناكاميهاي منطقهاي از جمله اخراج اين كشور از مصر، نمودي از آن است. سرنوشتي كه در صورت استمرار اوضاع كنوني، تكرار آن براي پاكستان دور از ذهن نیست.
به اذعان بسياري از ناظران سياسي، روند كنوني مسلماً نميتواند كمكي به رفع چالشهاي امنيتي پاكستان کند. در حالي كه رويكرد به كشورهاي منطقهاي نظير جمهوري اسلامي ايران كه نقشي مهم در مبارزه با تروريسم دارند، ميتواند كمك بسياري به رفع چالشهاي امنيتي اين كشور داشته باشد.
كشورهايي كه همواره در عرصه مبارزه با تروريسم پيشگام بوده و ثبات همسايگان را برابر با ثبات و امنيت خود ميدانند. با توجه به اين وضعیت ميتوان گفت كه پاكستان براي رسيدن به ثبات، راهبردهاي متعددي در پيش روي خود دارد كه تقويت ظرفيتهاي دروني و بهرهگيري از مولفههاي منطقهاي و ظرفيتهاي همسايگان ميتواند محور اين راهبردها را تشكيل دهد. رويكردي كه مسلماً، تأثير بسياري بر تحقق ثبات در پاكستان و طرحهاي اين كشور براي مبارزه با تروريسم خواهد داشت.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
