عقلانیت در مبارزه است نه سازش

دکتر یدالله جوانی

در شرایطی که با شعار «عقلانیت» به «انقلابی‌گری» حمله می‌شود و رفتارها و مواضع انقلابی به‌عنوان مواضع و رفتارهای غیرعقلانی تفسیر می‌شود، باید از طریق استدلال‌های صحیح و منطقی از ارزش‌های انقلابی دفاع کرد. طی ماه‌های گذشته، برخی ایستادن در برابر آمریکا و چند کشور سلطه‌گر متحد با آمریکا را یک عمل غیرعقلانی، احساسی و هزینه‌بر دانسته و برای حل مشکلات کشور، آشتی با آمریکا را تنها راه چاره معرفی می‌کنند. در میان این برخی، حتی کسانی دیده می‌شوند که زمانی با عنوان «دانشجوی پیرو خط امام»، مدال فاتح لانه جاسوسی آمریکا در تهران را بر گردن داشتند. در چنین فضایی باید به این پرسش پاسخ داد که ایستادن و مبارزه کردن با آمریکا یک امر عقلانی است و یا عقلانیت در سازش و کنار آمدن با آمریکا است. برای پاسخ به این پرسش باید به این نکته توجه خاصی داشت که به عنوان یک مسلمان و مومن به خدا، پیامبر(ص) و آخرت قرار است به پرسش پاسخ دهیم. در واقع جواب این پرسش را از نظر دین و عقلانیت دینی و عقل سلیم باید داد. شاخص برای یک عمل دینی و غیردینی متفاوت است. کسانی که به خدا و آخرت ایمان ندارند، چه بسا برای تأمین دنیای خود با پوشش عقلانیت و محاسبه‌گری هر نوع عمل و حتی انجام حمایتی را توجیه کنند. قرآن یک کتاب عقلانی و برگرفته از سرچشمه وحی و کلام الهی است.

اسلام یک دین عقلانی است. دین اسلام انطباق کامل با فطرت الهی انسان دارد. تمامی آموزه‌های دینی اسلام و گزاره‌های حکمی آن براساس واقعیت‌ها بنا شده است. براساس این آموزه‌های وحیانی عقلانی، یک انسان مسلمان و مومن، یک جامعه دینی، یک حکومت دینی، نه‌تنها ظلم نمی‌کند و زیر بار ظلم نمی‌رود؛ بلکه با ظلم و ظالم مبارزه می‌کند. از همین رو اسلام دین جهاد و دین مبارزه است. مبارزه با ظلم و ظالم در جوهره دین و در جوهره اسلام است. حضرت امام خمینی(ره) را می‌توان مصداق اسلام مجسم در عصر حاضر دانست. حضرت امام(ره) یک فقیه، یک عارف، یک فیلسوف و یک انقلابی به تمام معنا بود و با انقلاب اسلامی، اسلام ناب محمدی(ص) را احیا کرد. حضرت امام(ره) که تمامی مواضع و رفتارهایش برگرفته از اسلام و قرآن بود. دارای مواضع و رفتاری کاملاً عقلانی و در عین حال انقلابی بود. آیا می‌توان گفت مواضع انقلابی حضرت امام(ره) غیرعقلانی بود؟! حضرت امام(ره) را می‌توان احیاگر اسلام انقلابی و اسلام مبارزه‌جو در عصر حاضر دانست. تمامی مطالعات و بررسی‌ها در خصوص مکتب سیاسی و انقلابی حضرت امام(ره) نشان می‌دهد، بر این مکتب عقلانیت حاکم است. بر همین اساس رهبر فرزانه انقلاب اسلامی در سخنرانی ۱۴ خرداد سال ۱۳۹۰ در حرم نورانی و مطهر آن عزیز سفر کرده فرمودند: «مکتب امام، یک بسته کامل است، یک مجموعه است، دارای ابعادی است؛ این ابعاد را باید با هم دید، با هم ملاحظه کرد. دو بعد اصلی در مکتب امام بزرگوار، بعد معنویت و بعد عقلانیت است بعد سومی هم وجود دارد که آن بعد عدالت است.» بنابراین از منظر حضرت امام خامنه‌ای(مدظله‌العالی) یکی از ابعاد سه‌گانه مکتب حضرت امام(ره) عقلانیت است. از این رو با اطمینان کامل می‌توان گفت بر تمامی آنچه حضرت امام(ره) به عنوان یک ارزش اسلامی و انقلابی مطرح کرده، اصل عقلانیت حاکم است.

آیا ایستادن در برابر آمریکا و مبارزه دائمی با شیطان بزرگ و دفاع از حق در برابر باطل، از خطوط اصلی ثابت حضرت امام(ره) است یا نه؟ اساساً آیا می‌توان خط مبارزه با شیطان بزرگ و آمریکای جهانخوار را از خط امام(ره) جدا ساخت؟ خط امام(ره) یک خط عقلانی است و در این خط عقلانی، مبارزه یک اصل است از منظر مکتب امام، سازش با ظالم و ستمگر آن هم ظالم و ستمگری مانند آمریکا یک عمل غیرعقلانی و عین حماقت خواهد بود. بنابراین نظریه‌پردازی سازش با پوشش عقلانیت، قدم نهادن در کژراهه و انحراف است و عواقب خطرناک دارد. این انحراف و خطرات ناشی از آن را در سال ۱۳۹۰ رهبر معظم انقلاب اسلامی، در سخنرانی مورد اشاره این چنین هشدار دادند: «اگر کسی یا جریانی بخواهد به نام عقل‌گرایی، از ارزش‌های اسلامی و انقلاب عدول کند، این انحراف است.»، «اگر کسی بخواهد به وسیله عقل‌گرایی، در مقابل دشمن بی‌تقوایی به خرج دهد، وابستگی به وجود بیاورد، این انحراف است، این خیانت است.» «آن عقلانیتی که در مکتب امام بزرگوار ماست، اقتضا نمی‌کند که ما از خدعه دشمن غافل شویم، از کید او غافل شویم، از نقشه عمیق او غافل شویم، به او اعتماد کنیم، در مقابل او کوتاه بیاییم.»

واقعیت آن است که عزت ملت ایران، منافع و امنیت ملت ایران، استقلال و آینده درخشان ملت ایران، همگی با ایستادن در برابر استکبار و مبارزه با مداخلات شیطان بزرگ تأمین می‌شود. بنابراین با صراحت و فریاد رسا باید گفت: «عقلانیت در مبارزه است نه سازش و تسلیم شدن.»