احزاب سیاسی ایران (بخش دويست چهل و پنجم)

آینده قابل پیش‏بینی مؤتلفه

درخصوص آینده مؤتلفه می‏توان پیش‏بینی‏هایی به شرح زیر داشت:

1ـ بازنگری: مؤتلفه مانند هر حزب سیاسی دیگری، با توجه به مقتضیات زمان و مکان و نیاز، به بازنگری عملکرد و رفتار سیاسی خود خواهد پرداخت. نشانه‏های این امر هویداست. بهینه شدن کیفیت نشریه شما، انجام مصاحبه‏های هفتگی دبیرکل مؤتلفه، برقراری ارتباط با احزاب کشورهای مختلف جهان با هماهنگی وزارت امور خارجه، و... از نشانه‏های این حرکت است. در این باره، اسدالله بادامچیان می‌گوید:

ما باید در مبانی، مفاهیم و مصادیق اصولگرایی اندیشه کنیم و با یک باز تعریف جدید به ساختار سازمانی نو برسیم.(۱)

۲ـ تلاش بیشتر برای جذب جوانان: جامعه امروز ما از جوانترین جوامع دنیاست. هیچ حزبی نمی‌تواند خود را از حضور فعال جوانان بی‌نیاز احساس کند. از این رو، مؤتلفه نیز تلاش خود را برای جوانگرایی بیشتر خواهد کرد. افزایش فعالیت شاخه‌های دانشجویی و زنان، حضور برخی جوانان در شورای مرکزی مؤتلفه و... از نشانه‏های این حرکت است.

3ـ افزایش جذب اقشار غیر بازاری: با توجه به اینکه مؤتلفه به لحاظ خاستگاه اجتماعی اولیه خود که بازار تهران بوده، مورد حملات مؤثر تبلیغی رقبای سیاسی قرار گرفته است، تلاش خواهد کرد تا با جذب بیشتر اقشار غیر بازاری نظیر کارمندان، کارگران، دانشجویان، استادان دانشگاه و... این حربه را از دست رقبا خارج کند. مؤتلفه از چند طریق؛ شاخه دانشجویی، جامعه اسلامی دانشجویان و تدریس و سخنرانی برخی اعضای شورای مرکزی آن در دانشگاهها مانند آقایان بادامچیان، میرسلیم، عباسپور، غفوری‏فرد و... سعی در جذب دانشگاهیان دارد. با این حال، به لحاظ اینکه اکثریت نسبی مؤتلفه از بازاریان هستند به نظر نمی‏رسد این قشر، نفوذ خود را در مؤتلفه از دست بدهند.

4ـ گسترش کمّی و کیفی: با پیشرفت روند توسعه سیاسی در ایران و ایجاد نیاز در جامعه نسبت به پدیده حزب ـ به معنی کامل آن ـ مؤتلفه برای پوشش دادن به این نیاز تلاش خواهد کرد به لحاظ کمّی و کیفی گسترش پیدا کند. گسترش کمّی شامل جذب اقشار جدید به‌ویژه جوانان حزب‏اللهی و دانشجویان مکتبی، جذب طرفداران غیر شیعه از مسلمانان اهل سنت در مناطق سنی‏نشین و ... خواهد بود. گسترش کیفی نیز شامل بهینه‏سازی کیفیت تبلیغات، گسترش ارتباطات با مسئولان و گروههای دیگر و گسترش ارتباطات با اسلام‌خواهان کشورهای دیگر، به‌ویژه حزب‏الله لبنان را شامل خواهد شد.

5ـ تولید اندیشه: مؤتلفه، بر تولید اندیشه تأکید دارد و در این راستا، مرکز مطالعات حزب و کارگروه‌های مختلفی را پدید آورده است و دهها تولیدات فکری خود را در پایگاه رسمی حزب به نمایش گذاشته است. به نظر می‌رسد این روند استمرار خواهد یافت و بر کیفیت کارها افزوده خواهد شد.

6ـ کم‌رنگ شدن نقش محوریت مؤتلفه: در سالهای اخیر، مؤتلفه نقش محوریت را در جناح پیروان امام و رهبری داشته است. این احتمال جدی وجود دارد که این نقش به تدریج کم‌رنگ شود. لیکن از آنجا که هیچ یک از گروههای اقماری دارای سابقه و توان تشکیلاتی در حد مؤتلفه نیستند جایگزین‌سازی محور دیگر به شدّت دشوار خواهد بود. از این رو، تلاش خواهد شد تا با ایجاد بازنگری در مؤتلفه، بر توان آن بیفزایند تا بتواند مدیریت مؤثرتری ارائه دهد. امّا از آنجا که بازنگری در مؤتلفه کار آسانی نیست و به سرعت پیش نمی‏رود، انتظار می‏رود در کوتاه مدّت نقش محوریت مؤتلفه در جناح مرتبط، تضعیف شود. جریان‌هایی نظیر آبادگران ایران اسلامی، ستاد رایحه خوش خدمت، جمعیت ایثارگران انقلاب اسلامی و ... طلیعه‌های چنین امری بودند.

انشعابات و جناح‏بندیهای احتمالی

مؤتلفه با وجود سابقه حدوداًً چهل‌وپنج ساله خود، تاکنون انشعابی ندیده است و به گفته آقای بادامچیان، از این پس هم نخواهد دید؛ زیرا یک نوع سیستم ضد انشعاب در مؤتلفه پیش‏بینی شده است و آن سیستم این است که روند تصمیم‏گیری در مؤتلفه چیزی بالاتر از دموکراسیهای معمول است که مبتنی بر رأی اکثریت است. در مؤتلفه بنا بر این است که اکثریت نسبت به اقلیت زور نگوید بلکه آن قدر به بحث ادامه دهد تا بالاخره یکی از دو طرف بحث نسبت به حقانیت طرف مقابل مجاب شود. به همین دلیل، روند تصمیم‏گیری‌ها در مؤتلفه بسیار کند بوده، تلاش بر یکسان‏سازی نظرات است. به این معنا که به تعبیر مرحوم آقای عسگراولادی، سی عضو شورای مرکزی مؤتلفه با سی نظر وارد جلسه می‏شوند و پس از جلسه با یک احساس تکلیف از آن خارج می‏شوند.(۲)

درخصوص جناح‏بندی احتمالی باید گفت سلیقه‏های مختلف فکری در درون مؤتلفه مثل هر حزب دیگری وجود دارد. تفاوت سطح سواد در بین اعضای شورای مرکزی مؤتلفه از پنجم ابتدایی تا دکتراست و طبیعی است که این دو گروه دشوار است یک گونه بیندیشند، اما به دلیل برگزاری جلسات متعدد و بحث‌های طولانی که در این جلسات برای اقناع مخالفان صورت می‏گیرد، به نظر می‏رسد یک جناح‏بندی جدّی در درون مؤتلفه وجود نداشته و در آینده نزدیک نیز به وجود نخواهد آمد.

امتیازات خاص حزب مؤتلفه اسلامی

هرگاه ارزش‌های اصیل انقلاب اسلامی ملاک ارزیابی قرار گیرند، موارد زیر را می‌توان از امتیازات حزب مؤتلفه بر غالب رقبای سیاسی آنها برشمرد:

اعتقادات پاک و سالمی دارد.

از بودجه‌های ناسالم استفاده نمی‌کند.

با ولایت فقیه، مرجعیت معظم و روحانیت متعهد پیوند صمیمانه دارد.

از مقام معظم رهبری، به طور کامل پیروی می‌کند؛ پیش نمی‌افتد و عقب نمی‌ماند.

در امر به معروف و نهی از منکر جدیت دارد.

در جذب نیروها، دقت خاصی دارد تا افراد سالم و صالحی گزینش شوند.

برای تحکیم وحدت ملی به جد می‌کوشد.

از ارزشهای نظام اسلامی، دلسوزانه حمایت می‌کند.

سعی فراوان دارد تا نظرات اقشار مذهبی جامعه را به دولتمردان انتقال دهد.

به جد می‌کوشد تا با بیان نظرات کارشناسی شده، نظام را در حل معضلات جامعه یاری دهد.

از مواضع نظام اسلامی، به‌ویژه در نقاط حساسی مانند انرژی هسته‌ای، سهمیه‌بندی بنزین و ... دفاع می‌کند.

پی‌نوشت‌ها در دفتر نشریه موجود است.