دولت توافقی فلسطین گامی در جهت همگرایی داخلی

پایگاه بصیرت؛ گروه بین الملل: پس از مدت ها فراز و نشیب در مناسبات دو جنبش فتح و حماس، سخنگوی جنبش حماس سه شنبه گذشته از توافق این جنبش با جنبش فتح در خصوص نخست وزیر دولت توافقی فلسطین خبر داد. به گفته سامی ابو زهری «رامی حمدالله» نخست وزیر فعلی تشکیلات دولت خودگردان، به عنوان نخست وزیر دولت جدید توافقی معرفی شده است. همچنین در خصوص دیگر اسامی اعضای دولت جدید نیز توافقاتی حاصل شده است. منابع فلسطینی تصریح کرده بودند که ابومازن برای اجتناب از بروز اختلافات در مورد تشکیل دولت آینده آشتی ملی، این تصمیم را گرفته و جنبش حماس نیز آن را پذیرفته است.

تشکیل دولت توافقی به دنبال نشست مشترک نمایندگان جنبش های فتح و حماس حاصل شد. این نشست که در سوم اردیبهشت ماه 93 در غزه برگزار شد، تاکیدی بود بر ادامه توافقات گذشته و هفت موضوع اساسی را در بر گرفته بود؛ از جمله: تاکید بر تعهد به توافق‌نامه قاهره و دوحه و تفاهمات ملحق به آن، برگزاری انتخابات پارلمانی، ریاست جمهوری و مجلس ملی، تشکیل کمیته فعال سازی و گسترش سازمان آزادی بخش فلسطین، فعال سازی کمیته آزادی ها.

حکومت خودگردان (با محوریت جنبش فتح) با گام نهادن در روند آشتی داخلی، قصد دارد از این موضوع در مذاکرات خارجی خود بهره برداری کند و آمریکا و اسراییل را تحت فشار قرار دهد تا شروط فلسطینی ها را بپذیرند. این شروط عبارت اند از: آزادی زندانی های فلسطینی، تعیین مرزبندی در 3 ماه آینده، توقف ساخت شهرک های یهودی نشین و استیفای دیگر حقوق مسلم فلسطینی ها همچون حق بازگشت آوارگان.

در واقع می توان گفت تشکیلات خودگردان به رغم مذاکره و توافق با رژیم صهیونیستی هنوز به خواسته های خود نرسیده و رژیم اسراییل همچنان به شهرک سازی ادامه داده و زندانیان فلسطینی را در بازداشت نگاه داشته است. همچینن از ورود مهاجرین فلطسطینی به کرانه باختری جلوگیری می کند و در شهر مقدس بیت المقدس، عرصه روز به روز تنگ تر می شود. با این تفاصیل فتح قصد دارد با نزدیکی به حماس، پاسخی به خلف وعده های رژیم صهیونیستی بدهد. به همین دلیل برخی ناظران بر این باورند که نگاه فتح به توافق با حماس، تاکتیکی است نه راهبردی و به همین دلیل احتمال برهم خوردن توافقات وجود دارد.

از دیگر سو جنبش حماس نیز تلاش دارد با نزدیکی به فتح و توافق بر سر موضوعات هفت گانه، خود را در آینده سیاسی فلسطین سهیم سازد و از محاصره و انزوایی که در نوار غزه گرفتار آن شده رهایی یابد. نکته قابل توجه آن است که نزدیکی حماس به فتح، لزوما به معنای زیرپا گذاردن آرمان مقاومت فلسطین و یا تن دادن به روند سازش نیست و رهبران حماس بارها بر اصول مقاومت تاکید کرده اند؛ بلکه پیام مهم این توافق همان گونه که ذکر شد، گرایش فتح به مقاومت و پایداری در برابر زیاده خواهی های کابینه راستگرای صهیونیستی است و از طرفی حماس سعی دارد با کاهش اختلافات داخلی، مانع سوء استفاده رژیم صهیونیستی از واگرایی داخلی شود. یکی از شواهد این امر آن است که در مذاکرات اخیر دو گروه فتح و حماس، سلاح گردان های عزالدین القسام (شاخه نظامی حماس) مورد بحث و بررسی قرار نگرفته است، زیرا این سلاح، سلاحی ملی و برای مقاومت است.

بسیاری از کشورها و از جمله جمهوری اسلامی ایران به شکل رسمی ازتوافقات فتح و حماس استقبال کرده اند. جمهوری اسلامی ایران همواره بر حفظ آرمان های فلسطین تاکید کرده و این تاکید نشانگر آن است که از یک سو وحدت در عرصه داخلی فلسطین امری ضروری و راهبردی است و درعین حال متضمن این هشدار است که فلسطینی ها نباید گرفتار تله سازش و مذاکرات صلح با رژیم صهیونیستی شوند. در هر حال ایران از ابتدا با افراشتن پرچم حمایت از آرمان فلسطین، به جهانیان نشان داده که در این راه  ثابت قدم بوده و از هیچ گونه پشتیبانی از گروه های مقاومت دریغ نمی کند.

در همین راستا برخی رسانه های بیگانه چنین القا کرده اند که جمهوری اسلامی ایران از توافقات درونی فلسطینیان خشنود نیست؛ چرا که به زعم آنان تلاش ایران آن است تا جریان سازش و تشکیلات خودگردان در فلسطین را طرد کرده و تنها جریان مقاومت را برجسته کند. اما واقعیت آن است که ایران نیز همانند رهبران فلسطینی، از عمق توطئه های تفرقه انگیزانه آمریکا و اسراییل به خوبی آگاه بوده و همگرایی فلسطینیان را در جبهه مقاومت، بهترین راهبرد برای پیشبرد آرمان فلسطین می داند.

البته تجارب سال های گذشته نشان داده است تحقق عملی توافقات کتبی میان دو گروه فتح و حماس، با دشواری ها و پیچیدگی های فراوانی مواجه بوده است؛ لذا توافقات اخیر دو طرف نیز راه درازی تا اجرایی شدن در پیش دارد.

یکی از مشکلات فیمابین تعارض در رویکردهاست، بدین معنا که جنبش فتح قائل به مذاکرات و سازش با رژیم صهیونیستی است، اما جنبش حماس همچنان بر راهبرد مقاومت پافشاری می کند. با این حال توافق بر سر مسایل داخلی و تکیه بر نقاط مشترک آرمان فلسطین، موجب همگرایی دو طرف شده است. گرایش فتح به مقاومت و یا تمایل حماس به سازش در شرایط فعلی، شاید چندان موضوعیت نداشته باشد؛ بلکه مساله مهم اتحاد دو طرف در حل و فصل مشکلاتی است که طی سال های گذشته موجب تضعیف فلسطینیان و افزایش باج خواهی رژیم صهیونیستی شده است.

در هر حال تشکیل دولت توافقی، نخستین گام این همگرایی است و می توان پیش بینی کرد در سایه آن، قدرت جبهه داخلی فلسطین در برابر زیاده خواهی های رژیم صهیونیستی افزایش یابد؛ خصوصا آن که رژیم صهیونیستی برای پیشبرد سیاست های توسعه طلبانه خود، همواره بر اختلافات داخلی فلسطینیان دامن می زند./