سفری فراتر از مناسبات اقتصادی

پایگاه بصیرت؛ گروه بین الملل: در میانه این هفته بالاخره زمان سفر دکتر روحانی، رئیس جمهورکشورمان، به ترکیه مشخص شد و ایشان روز دوشنبه، در رأس هیات بلند پایه سیاسی و اقتصادی برای دیداری رسمی و دو روزه و گفتگو و تبادل نظر با مقامات و فعالان بخش خصوصی ترکیه، وارد آنکارا شد و در فرودگاه "اسن بوغا" آنکارا ، مورد استقبال وزیر توسعه ترکیه، معاون قائم مقام وزارت خارجه این کشور، استاندار و شهردار آنکارا قرار گرفت. در  ادامه، مراسم رسمی استقبال از سوی عبدالله گل، رئیس جمهور ترکیه در کاخ ریاست جمهوری آنکارا برگزار شد.

دکتر روحانی در جریان این سفر با رئیس جمهوری و نخست وزیر ترکیه، دیدارهای جداگانه‌ای داشت و در جمع بازرگانان و صاحبان بزرگ صنایع این کشور سخنرانی کرد. همچنین نخستین نشست شورای راهبردی روابط ایران و ترکیه نیز روز دوشنبه با حضور رؤسای جمهوری دو کشور و هیات‌های عالیرتبه همراه آنان، برگزار شد.

مقام‌های ارشد دو کشور در جریان این سفر اطمینان دادند که تمام تلاش خود را به کار می‌گیرند تا رقم مبادلات تجاری سالانه دو کشور را به ۳۰ میلیارد دلار برسانند و برای تحقق این امر از هیچ تلاشی برای گسترش فعالیت بخش های خصوصی دو طرف، دریغ نمی‌کنند.

دکتر روحانی را در این سفر وزرای امور خارجه، فرهنگ و ارشاد اسلامی، ارتباطات و فناوری اطلاعات، نفت، کشور، راه و شهرسازی و اقتصاد، رییس دفتر رییس جمهوری، روسای سازمان میراث فرهنگی، سازمان استاندارد و رییس کل بانک مرکزی همراهی کردند.

سفر روحانی به ترکیه که از ماه ها قبل مورد درخواست مقامات ترکیه بود، بیش از هر چیز رنگ و بوی اقتصادی و تا حدی فرهنگی داشت. موافقت نامه تولید فیلم مشترک، برنامه مبادلات فرهنگی علمی و آموزشی، برنامه اجرایی همکاری گردشگری، برنامه اجرایی میراث فرهنگی، همکاری های پستی، همکاری های موسسات استاندارد، ضمیمه توافقنامه گمرکی(سرواسن دره)، ضمیمه توافقنامه گمرکی (رازی کاپی کوی)، سند همکاری در مسایل مربوط به ثبت احوال اتباع دو کشور و سند مربوط به سرمایه گذاری دو کشور ۱۰ سندی بود که در این مراسم به امضای مقام‌های بلند پایه ایران و ترکیه رسید.

رسانه های ایرانی و ترکیه ای نیز بیش از همه بر این موضوعات تمرکز کردند. واقعیت این که مناسبات اقتصادی ایران و ترکیه به عنوان دو بازگیر مهم منطقه، یک موضوع اولویت دار و ضروری است که برای هر دو طرف نتایج کارسازی را به همراه دارد. در بخش انرژی، گردشگری، ترانزیتی، بانکی، سرمایه گذاری در بازاچه های مرزی، سازمان های اقتصادی منطقه ای و جهانی - با توجه به عضویت ایران و ترکیه در سازمان اکو- زمینه های همکاری و توسعه مناسبات اقتصادی تهران و آنکارا فراوان است. از همین رو طبق اعلام دکتر روحانی، در جریان دیدار اخیر، تهران و آنکارا تصمیم گرفته اند روابط خود را در بخش انرژی ( گاز ، نفت و برق) و حمل و نقل ( ریلی ، هوایی و زمینی ) توسعه دهند و در این عرصه، با اتصال راه آهن ایران و ترکیه، آبهای جنوب خلیج فارس و دریای عمان به دریای سیاه و مدیترانه وصل خواهد شد.

روابط اقتصادی ترکیه و ایران در شرایط تحریم ایران توسط غرب و نیز عدم اجازه غربی ها به ترکیه برای پیوستن به اتحادیه اروپا، فرصت های اقتصادی و سیاسی را به یکدیگر گره می زند و می تواند در مقابل سیطره قدرت های غربی بر اقتصاد جهانی، به افزایش اقتدار دوطرف در سطح منطقه و دنیا مبدل شود. ناراحتی غربی ها از توسعه روابط اقتصادی تهران- آنکارا شاهدی بر این موضوع است.

با این حال باید توجه داشت که سفر روحانی به ترکیه در شرایط کنونی از حد نگاه ها و تحلیل های اقتصادی فراتر می رود و در شرایط بحران زده همسایگان ایران و ترکیه -یعنی عراق و سوریه- می توان از این سفر نتایج سیاسی و امنیتی نیز انتظار داشت. ایران و ترکیه در این وضعیت سخت منطقه، که عناصر تکفیری از سراسر جهان اسلام در سوریه و عراق اجتماع کرده اند و به قتل و عام مردم بی گناه می پردازند، باید مسائل امنیتی منطقه را که با امنیت ملی کشورهای متبوعشان گره خورده است، با دقت دنبال کرده و در جهت رفع این تهدید اقدام نمایند.

تجربه بحران سوریه و چگونگی مواجه ترکیه با این موضوع، از خطاهای راهبردی مقامات ترک در چگونگی مواجه با بحران های منطقه پرده بر می دارد. مقامات آنکارا باید خود را در بحران سوریه و سرریزشدن تروریست های تکفیری از سوریه به عراق و لبنان، مقصر بدانند و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در منطقه را مورد نظر قرار دهند. آیا ترکیه نمی داند که با دامن زدن به منازعات منطقه، تحریک و تجهیز تکفیری ها در سوریه و عراق، اسباب نا امنی و بی ثباتی را در کل منطقه و نیز در اطراف مرزهای خود و ایران فراهم کرده و در چنین شرایطی انتظار توسعه مناسبات اقتصادی با کشورهای منطقه بیهوده خواهد بود؟ چرا مقامات ترکیه به وجه دیگر این موضوع نمی اندیشند؟

در وضعیتی که دولت های باثباتی در عراق، سوریه و لبنان حاکم باشد و کشورهای منطقه از امنیت و آرامش برخوردار باشند، زمینه توسعه مناسبات اقتصادی و افزایش درآمد حاصل از این مناسبات بسیار بیشتر و کم هزینه تر از وضعیت بحران و بی ثباتی است. بنابراین در حالی که اخبار حمایت های ترکیه از داعش در عراق چندان پنهان نیست و در سوریه نیز بسیار آشکار است، ترک ها باید این تناقض را حل کرده و موضع شفاف و رفتار منطقی را در قبال بحران های منطقه در پیش گیرند./