«القاعده» یمن و ناآرامی‌های کنونی

رضا قارزی

درگیری میان نیروهای ارتش و القاعده در جنوب یمن ادامه دارد. بسیاری از مراکز مهم یمن برای مقابله با حملات انتقام‌جویانه القاعده تحت تدابیر شدید امنیتی است، از سوی دیگر القاعده تلاش می‌کند که خود به مراکز نظامی، امنیتی و دولتی حمله کنند. ارتش یمن در جنگ تمام‌عیار با القاعده در استان‌های جنوبی بسیاری از اعضای این گروه تروریستی را به هلاکت رسانده است. پایتخت یمن به عرصه درگیری میان شبه‌نظامیان القاعده با نیروهای امنیتی این کشور تبدیل شده است.

ارتش یمن عملیات گسترده‌ای را در جنوب این کشور به اجرا درآورده تا بتواند مناطقی را که محل حضور شبه‌نظامیان القاعده‌ای در این کشور است تحت کنترل درآورد. القاعده در شبکه‌های اجتماعی وعده داده که از مقامات دولت یمن به دلیل همکاری با آمریکا در حملات هواپیماهای بدون سرنشین انتقام بگیرد. القاعده طی ماه‌های گذشته فعالیت خود را در یمن گسترش داده، به طوری که عملاً بخش‌هایی از این کشور از کنترل دولت صنعا خارج شده است و دولت صنعا تلاش دارد با حمایت آمریکا و حملات مستمر هواپیماهای بدون سرنشین القاعده را مهار کند.

یکی از مجریان خبر سی‌ان‌ان در خلاصه اخباری آورد: «امروز در یمن، در سفارت آمریکا به روی عموم بسته شد. مسئولان به سی‌ان‌ان می‌گویند اطلاعات موثقی درباره وقوع یک خطر نسبت به منافع غرب در این کشور در دست دارند، این یمنی است که سی‌ان‌ان معرفی می‌کند. این یمنی است که گویا فقط برای یک هدف وجود دارد و بس. ابقای منافع غرب و به تبع آن، منافع آمریکا، در آن بخش از دنیا. فقط وقتی این منافع به خطر می‌افتد، یمن اهمیت پیدا می‌کند.»

در نگاه غرب به یمن امروز گویا وجود القاعده در شبه جزیره عرب برای توجیه مداخله نظامی آمریکا و جنگ بی‌پایان پهپادها است. نقل غربی از یمن منافع را به پیش می‌برد و خرده مسائلی دیگر و نهایتاً هدفی جز کنترل مناطق راهبردی ندارد. مرز عظیم یمن با عربستان سعودی و دسترسی به آبراه‌های عمده و همسایگی نزدیک آن با آفریقا و سومالی به طور خاص، همگی نشانگر اهمیت بی‌نظیر یمن برای آمریکا و دیگر کشورهای غربی است. یمن مرتبط با نفت و امنیت است. مرتبط با نوعی از «ثبات» است که تضمین می‌کند وضعیت موجود منافع غرب دست نخورده باقی بماند. حتی خود جغرافیای یمن به نوعی بر اساس منافع تعریف می‌شود.

اگر چه بعضی از گروه‌ها و احزاب سیاسی یمن فریب طرح‌های آمریکا و عربستان را خورده و سکوت اختیار کرده‌اند، ولی عموم مردم یمن همچنان بر خواسته‌های خود مبنی بر سرنگونی باقی‌مانده‌های رژیم صالح تأکید دارند. آمریکا میان مسلمانان تفرقه می‌اندازد، سازمان جاسوسی آمریکا درحال ایجاد اختلافات طایفه‌ای و مذهبی میان مسلمانان است. مسئولان سعودی درباره جلوگیری از حمایت ارتش یمن از عناصر سلفی در جنگ با حوثی‌ها ابراز نارضایتی کرده‌اند.

حوثی‌ها در یمن با هیچ طرفی از نظر مذهبی و طایفه‌ای یا منطقه‌ای مشکل ندارند و مشکل آنان فقط سیاسی است. صدها هزار یمنی بر ادامه انقلاب تأکید دارند، آمریکا قادر به اجرای طرح‌های خود در یمن نیست. برخی‌ها با استفاده از سادگی سلفی‌ها آنان را به دام انداختند و با دروغ‌پردازی از طریق رسانه‌های خود با هدف گمراه کردن و ایجاد اختلافات طایفه‌ای و مذهبی تلاش کردند به درگیری‌های طایفه‌ای و مذهبی در یمن دامن بزنند.

به گفته عبدالمالک الحوثی رهبر جنبش انصارالله یمن برنامه و خط‌مشی‌ای برای پنهان و مرموز ماندن ترورها وجود دارد و هیچ جدیتی از سوی دستگاه‌های امنیتی در برخورد با این موضوع وجود ندارد. دولت مسئول است، زیرا اقدامی در قبال ترورهای مرموز انجام نداده است. رژیم با ترورها همسو است و هیچ حس ملی نسبت به ساکنان خود ندارد. این ترورها بحران امنیتی و ناکارآمدی دولت را نشان می‌دهد. دولت باید کنار برود زیرا ناکارآمد است.

تغییرات انجام شده در کابینه، نمایشی و با هدف ساکت کردن ملت یمن است.

تحولات پرشتاب منطقه بر لزوم همکاری مشترک کشورهای منطقه برای حل مشکلات تأکید دارد و امکانات کشورهای منطقه باید در خدمت منافع مشترک قرار گیرد.

نکته قابل توجه آنکه بخشی از سرکوب‌گری‌ها در یمن به بهانه مقابله با همکاری ترکیه با اخوان یمنی صورت می‌گیرد، چنانکه یمن بارها ادعای توقیف محموله‌های تسلیحاتی ترکیه‌ای را مطرح کرده است.

با توجه به بحران‌های گسترده جاری در یمن و تشدید دخالت آمریکا و عربستان، اکنون این سناریو در یمن مطرح است که آمریکا به دنبال بازگرداندن نظامیان به قدرت با تشدید فضای امنیتی باشد. از یک سو القاعده به شدت فعال شده، از سوی دیگر جدایی‌طلبی در جنوب شعله‌ور شده و در مناطق شمالی نیز دولت در حال سرکوب حوثی‌ها است. وضعیت انسانی نیز در یمن به سوی فاجعه‌ای بزرگ پیش می‌رود، چنانکه سازمان ملل نسبت به مرگ صدها هزار کودک هشدار داده است. این وضعیت یک مولفه را در بر می‌گیرد و آن اینکه غرب به دنبال تکرار سناریوی مصر در یمن یعنی بازگرداندن ژنرال‌ها به قدرت باشد. طرحی که هزاران یمنی را قربانی ساخته و این روند همچنان ادامه دارد.