دورنمای آتش بس میان رژیم صهیونیستی و غزه

پایگاه بصیرت؛ گروه بین الملل: جنگ سوم غزه با فراز و نشیب هایی که طی یک ماه و نیم اخیر به خود دیده است، کم و بیش ادامه دارد و تلاش های میانجی گرانه جهت توقف آن بی ثمر بوده است. پس از آن که مصر طرح آتش بس را مطرح کرد، اکنون نوبت به شورای امنیت رسیده تا پس از تاخیری طولانی و معنادار، برای پایان دادن به جنگ وارد عمل شود.

نمایندگان انگلیس، فرانسه و آلمان در شورای امنیت پیش‌نویس قطعنامه جدیدی را ارائه کرده اند تا حملات رژیم صهیونیستی علیه نوار غزه متوقف شود. بر اساس پیش‌نویس این قطعنامه جدید هرچه سریعتر ‌آتش‌بس میان رژیم صهیونیستی و فلسطین باید اجرا شده و محاصره نوار غزه از سوی رژیم صهیونیستی لغو شود. همچنین پیش‌نویس مذکور خواهان بازگشایی تمام گذرگاه‌های نوار غزه و ایجاد ساز و کار لازم برای نظارت بر روند آتش‌بس و ورود کالاهای اساسی به نوار غزه و بازگرداندن کنترل این منطقه به تشکیلات خودگردان فلسطین است.

این پیش ‌نویس از بان کی مون دبیر کل سازمان ملل می‌خواهد تا موارد مذکور را در قطعنامه شورای امنیت بگنجاند تا مذاکرات صلح میان دو طرف اسرائیل و فلسطین در قاهره از سر گرفته شود.

سوال آن است که شورای امنیت تا چه حد برای توقف جنگ و به ویژه رفع محاصره غزه جدی است؟ آیا قطعنامه جدید این شورا نقطه عطفی را در توقف روند منازعات دو طرف رقم خواهد زد و یا جنگ همچنان ادامه خواهد یافت؟

طرح آتش بس مصر

مصر در طرح آتش بس خود از  دو طرف خواسته است تا حملات را به صورت فوری متوقف کنند.
بر اساس این طرح در زمان آتش بس، دو طرف باید به مفاد بندهای زیر پایبند باشند:

 - رژیم صهیونیستی حملات تجاوز طلبانه خود علیه نوار غزه از طریق زمین و دریا و هوا را متوقف خواهد کرد، به این ترتیب باید تاکید شود که هیچ تجاوز زمینی به نوار غزه صورت نگیرد و شهروندان هدف حملات اسراییل قرار نگیرند.

-  گروه های فلسطینی نیز همه حملات خود از غزه به سرزمین های اشغالی را متوقف کنند، این حملات شامل حملات زمینی، هوایی، دریایی و زیرزمینی می شود. پرتاب موشک در انواع آن یا حمله به شهروندان در مرزها نیز باید متوقف شود.

-  گذرگاه های غزه باز شده و عبور افراد و کالاها از گذرگاه های مرزی از طریق ثبات در اوضاع امنیتی تسهیل ‌شود.

بر اساس این طرح قرار است سایر مسایل امنیتی از سوی دو طرف بررسی شود.

با دقت در مفاد این طرح معلوم می شود پیش نویس شورای امنیت نیز مبتنی بر این بندها بوده و بر آتش بس فوری و توقف حملات دو طرف و رفع محاصره غزه تاکید شده است. با این حال مطابق معمول ضمانت های اجرایی برای تعهد اسراییل نسبت به رفع محاصره پیش بینی نشده است.

مواضع دو طرف

یکی از مهمترین دلایل تاخیر در توقف جنگ، اختلافات اصولی در مواضع دو طرف است. رژیم صهیونیستی با خوی ددمنشانه و سیاست های توسعه طلبانه، تنها به منافع و امنیت خویش می اندیشد و در این راه از نقض حقوق بشر و ارتکاب جنایات جنگی علیه مردم بی گناه غزه و محکومیت های جهانی آن ابایی ندارد.

بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر صهیونیستی، پیش از مذاکرات در قاهره، گفته بود توافق زمانی صورت می گیرد که حفظ منافع امنیتی اسراییل کاملا پذیرفته شود. از نگاه رژیم اسراییل این امنیت زمانی محقق می شود که حماس و سایر گروه های مقاومت خلع سلاح شده و زیرساخت های مقاومت شامل زرادخانه موشکی و نیز تونل های ارتباطی کاملا نابود شود. ترور رهبران مقاومت نیز از دیگر راهبردهای رژیم اشغالگر است که طی جنگ اخیر تلاش هایی به این منظور صورت گرفت، اما ناکام بود.

 در برابر، فلسطینی ها بر ادامه مقاومت در مقابله با تجاوزات و زورگویی های رژیم صهیونیستی پافشاری می کنند و علی الخصوص خواستار لغو کامل محاصره نوار غزه هستند که از هشت سال پیش بدین سو از جانب رژیم صهیونیستی ادامه دارد.

نکته قابل توجه آن است که به رغم حملات سنگین رژیم صهیونیستی و آسیب های بی شمار مادی و معنوی در نوار غزه، افکار عمومی فلسطینیان همچنان قائل به ادامه مقاومت است. به گزارش روزنامه صهیونیستی یدیعوت آحارنوت، طبق تحقیقی که توسط مرکز دیدگاه عمومی فلسطینیان منتشر شده است اکثریت ساکنین غزه نسبت به خط مشی مقاومت پای بندی دارند و تاکید کرده اند از یک توافق بلند مدت با رژیم صهیونیستی استقبال می کنند، ولی به هیچ عنوان درخواست این رژیم مبنی بر خلع سلاح گروه های مقاومت را نمی پذیرند.

کارکنان این مرکز تحقیقاتی با رفتن به خانه های فلسطینیان سوالات مختلفی را از آنها پرسیدند که بر اساس نتایج این نظرسنجی 87 درصد مردم خواستار آتش بس و توافق بلند مدت هستند تا درگیری ها پایان یابد، همچنین 93 درصد از مردم غزه گفته اند خلع سلاح مقاومت را به هیچ عنوان نمی پذیرند.

با توجه به این اختلاف می توان پیش بینی کرد دستیابی به توافق آتش بس کامل، راه دشواری پیش رو دارد و کوچکترین حادثه می تواند بار دیگر شعله نبرد را برافروخته سازد. برای نمونه پس از آن که  در بحبوحه درگیری که صهیونیست ها بر سر کودکان غزه آتش می ریختند، یک کودک چهار ساله اسراییلی در جنوب فلسطین اشغالی بر اثر پرتاب راکت کشته شد، نتانیاهو گفت حملات علیه غزه را تشدید می ‌کند. سخنگوی نخست وزیر صهیونیستی نیز تهدید کرد حماس بابت مرگ این کودک بهای سنگینی خواهد پرداخت. این در حالی است که حدود یک سوم قربانیان حملات رژیم صهیونیستی به غزه ـ که شمارشان از 2000 تن فراتر رفته ـ کودک هستند.

از طرف دیگر، رژیم اسراییل به فلسطینیان ساکن غزه هشدار داد که اگر در خانه‌های خود به شبه ‌نظامیان پناه دهند، هدف قرار خواهند گرفت. هشدار صهیونیست ها با پیامک، پیام‌های تلفنی ضبط ‌شده و اعلامیه به ساکنان غزه داده شد. همچنین در اعلامیه‌هایی که هر از گاهی هواپیماهای اسراییلی روی غزه می ریزند، آمده است که حمله به تمام مناطقی که محل فعالیت‌های تروریستی هستند، ادامه می‌یابد.

ارتش اسراییل هشدار داده است: هر خانه‌ای که فعالیت‌های نظامی از آنها انجام شود، هدف قرار خواهد گرفت. برای امنیت خود، مانع آن شوید که تروریست‌ها از منازل شما برای اهداف تروریستی استفاده کنند.

در مقابل، حماس زمام جنگ روانی و تبلیغاتی را در دست گرفته و هشدارهای فراوانی به ساکنین فلسطین اشغالی داده است. طبق اعلامیه های این جنبش، هیچ یک از مناطق اسراییل برای آنان امن نبوده و تا زمانی که شهروندان بی گناه غزه مورد حملات وحشیانه اسراییل قرار می گیرند، موشک های حماس نیز به سوی اهداف صهیونیستی شلیک خواهد شد.

با توجه به نابرابری نبرد، تعداد کشته های اسراییلی تاکنون 67 نفر بوده است که تنها سه نفر از آن ها غیرنظامی بودند. این آمار نشانگر آن است که ارتش اسراییل بیشترین تلفات را در نبرد زمینی در غزه داده و به همین دلیل در اوایل نبرد، از این باریکه عقب نشینی کرد.

در مجموع باید گفت به همان دلایلی که نبرد سوم غزه آغاز شد، استمرار نبرد همچنان دور از ذهن نیست. خصلت تجاوزگری رژیم صهیونیستی و روحیه مقاومت در میان گروه های فلسطینی و مردم غزه، چنین نتیجه می دهد که ممکن است در مقاطعی آتش جنگ فرونشسته و دو طرف نسبت به آتش بس زمان دار توافق نمایند، اما اختلافات و تقابل اصولی و دامنه دار پا برجاست.

دورنمای جنگ غزه

تجربه نشان داده است رژیم صهیونیستی زمانی تن به آتش بس داده و حامیان غربی به داد او می رسند که آستانه تحمل این رژیم به نقطه صفر برسد. در شرایط فعلی به نظر می آید صهیونیست ها امیدی به ادامه نبرد نداشته و روند فرسایشی جنگ و بار روانی آن موجب شده است در اندیشه آتش بس باشد.

محافل داخلی رژیم صهیونیستی در نتیجه تجاوزات اخیر صهیونیست ها دچار اختلافات سیاسی شده و این روزها اتهامات رسانه ای میان سران نظامی و اقتصادی آنان در مورد فایده جنگ علیه غزه و آثار آن در تصویر آینده این رژیم در محافل بین المللی، رد و بدل می شود. رسانه های رژیم صهیونیستی به بازتاب کشمکش های سیاسی داخلی پرداخته و از منازعات دو جریان افراطی و میانه رو درباره ادامه و یا توقف جنگ پرده برداشته اند. نگرانی عمده مخالفان جنگ آن است که ادامه نبرد تنها موجب فرسایش و ادامه ناامنی و فشار روانی بر شهروندان صهیونیستی و نیز رکود اقتصادی خواهد شد.

پیش نویس دیرهنگام شورای امنیت در مقطع فعلی در همین چهارچوب قابل ارزیابی است و به نظر می آید شورای امنیت بدون توجه به جنایات و تبعات خانمانسوز جنگ در غزه، تنها با تکیه بر تحقق امنیت و موقعیت رژیم صهیونیستی، خواهان آتش بس شده است.

می توان پیش بینی کرد بر اساس طرح مصر و قطعنامه جدید شورای امنیت، شاهد آتش بس در غزه باشیم و دست کم اسراییل تا مدتی نفس راحتی خواهد کشید، اما تحقق مفادی که مربوط به رفع محاصره غزه و گشودن معابر مرزی است، در هاله ای از ابهام قرار دارد. قدرت چانه زنی طرف فلسطینی در مذاکرات و نیز موضع گیری مصر (هم به عنوان میانجی و هم دارا بودن مرز مشترک با نوار غزه) می تواند به رفع محاصره غزه هر چند به طور محدود کمک کند.

قطعا در شرایط نابرابر جنگ و دیپلماسی، آتش بس میان دو طرف پایدار نخواهد بود؛ زیرا از یک طرف جریان مقاومت بدون اجرای مفاد مربوط به رفع محاصره، آتش بس را نخواهد پذیرفت. از سوی دیگر با توجه به رویکرد امنیتی و توسعه طلبانه دولت راستگرای رژیم صهیونیستی، احتمال تجاوزات آینده علیه غزه وجود دارد؛ حملاتی که قطعا با پاسخ مقاومت مواجه شده و جنگ همچنان استمرار خواهد یافت. 

این در حالی است که با توجه به رهنمود اخیر مقام معظم رهبری مبنی بر تجهیز و تسلیح کرانه باختری، موجی از نگرانی امنیتی و روانی در بین صهیونیست ها پدید آمده و سران این رژیم از  گشوده شدن جبهه جدیدی علیه منافع خود، هراسان هستند. رژیم صهیونیستی مطابق معمول در جنگ نامتقارن علیه مقاومت شکست خورده و بدون آن که اهداف اولیه خود را به طور کامل تحقق بخشد، در برهه کنونی با کمک هم پیمانان غربی خود، در صدد رهایی از جنگ و پیامدهای منفی آن برآمده است./