توکیو به کدام سو مى رود؟ /سعید سبحانی

یاسوئو فوکودا و طرفداران وى وضعیت دشوارى را سپرى مى کنند. میزان اعتماد مردم نسبت به حزب حاکم ژاپن روز به روز کمتر مى شود .این در حالیست که فوکودا هنوز در ترسیم سیستم جامع سیاست داخلى و خارجى توکیو ناکام ماند است.پس از استعفاى جنجالى شینزوآبه از مسند نخست وزیرى ژاپن،بسیارى از کارشناسان مسائل سیاسى ژاپن بر این باور بودند که جایگزینى فوکودا نیز تاثیرى در بهبود وضعیت حزب حاکم ندارد.

فوکودا از همان ابتداى حضور خود به عنوان نخست وزیر توکیو با دردسرهاى زیادى مواجه بود.اصلى ترین این دردسرها جبران عملکرد کابینه قبلی،یعنى شینزوآبه و ایجاد ارتباطى نزدیک با همسایگان ژاپن در خاوردور بود.

انتشار خبر شکست جان هاوارد و جایگزینى کوین راد در استرالیا،یکى از بدترین اخبار براى حزب حاکم توکیو بود.با جابه جایى قدرت در کانبرا،اصلى ترین متحد توکیو در خاوردور از دست رفت.هاوارد و کویزومى زوج مکملى یکدیگر در جهت حمایت از سیاستهاى توسعه طلبانه کاخ سفید در خاوردور بودند.هم اکنون فوکودا به شدت با بحران عدم مقبولیت مردمى روبه روست و روز به روز بر شدت این روند افزوده مى شود.نتایج آخرین نظرسنجى تلویزیون سراسرى ژاپن (ان . اچ . کى ) نشان مى دهد، میزان حمایت از دولت یاسوئو فوکودا نخست وزیر ژاپن کاهش یافته است.

،میزان حمایت از دولت فوکودا با سه درصد کاهش نسبت به نظرسنجى پیشین این شبکه تلویزیونى به سطح 35درصد رسیده است .

میزان پاسخگویانى که اعلام کرده‌اند از دولت فوکودا حمایت نمى‌کنند با هفت درصد افزایش نسبت به نظرسنجى پیشین این شبکه به سطح 55درصد رسیده است .مسائل و معضلات اقتصادى پیش روى دولت ژاپن نیز به اندازه اى گسترده هستند که هریک از آنها مى توانند حکم پاشنه آشیل دولت فوکودا را داشته باشند.

به عنوان مثال، 41درصد از پاسخگویان از پایان یافتن مهلت اجراى قانون مالیات بر بنزین در 31ماه مارس ، استقبال کردند در حالى که 51درصد از آن حمایت نکرده اند. طرح تمدید قانون مالیات بر بنزین و دیگر فرآورده‌هاى نفتى یکى از طرحهاى جنجال برانگیز درمجالس نمایندگان و مشاوران ژاپن (دیت ) است که باوجود تلاش دولت براى تصویب آن ،احزاب مخالف به رهبرى حزب دمکراتیک ، بزرگترین حزب مخالف دولت که اکثریت در مجلس مشاوران را در اختیار دارند با آن مخالفت مى‌کنند. به دنبال تصویب نشدن طرح تمدید این قانون از اول آوریل بهاى بنزین به ازاى هر لیتر حدود 25ین کاهش یافت .

بر اساس این نظرسنجى 58درصد از شهروندان ژاپنى موافق استفاده از درآمد ناشى از مالیات بر بنزین و دیگر فرآورده‌هاى نفتى در ساخت جاده ها و بزرگراهها در این کشور هستند در صورتى که 34درصد مخالف آن هستند. در خصوص زمان انحلال مجلس نمایندگان ژاپن و راى‌گیرى مجدد براى انتخاب نمایندگان جدید، 39درصد پاسخ دادند که بهترین زمان براى این کار پس از برگزارى نشست سران هشت کشور صنعتى عضو گروه هشت در ژاپن است .

نشست هشت کشور بزرگ صنعتى عضو گروه هشت متشکل از ژاپن ، آمریکا ، روسیه ، کانادا، فرانسه ، ایتالیا ، انگلیس و آلمان ، در ماه ژوئیه سال جارى میلادى (تابستان امسال ) در استان هکایدو در شمال ژاپن برگزار مى‌شود بر اساس این نظرسنجى تعداد کمى از پاسخ‌دهندگان به این نظرسنجى ، حمایت خود را از حزب حاکم لیبرال دمکراتیک اعلام کردند که نشان‌دهنده یک درصد کاهش نسبت به نظرسنجى پیشین این شبکه تلویزیونى در ماه گذشته میلادى (مارس )است .

تنها مسئله اى که امیدوارى فوکودا و همراهانش را افزایش داده است،ناکارآمدى حزب مخالف دموکراتیک در ژاپن است.بر این اساس میزان اندکى از مردم ژاپن از حزب دمکراتیک ، بزرگترین حزب مخالف دولت ژاپن حمایت مى‌کنند که این میزان نشان‌دهنده پنج درصد کاهش نسبت به نظرسنجى پیشین است . میزان پاسخ دهندگانى که گفته‌اند از هیچ حزبى در این کشور حمایت نمى کنند نیز نسبت به قبل 5 درصد افزایش یافته است که نشاندهنده نارضایتى مردم توکیو و دیگر شهرهاى ژاپن از دو حزب اصلى این کشور است.

از سوى دیگر،در مسائل سیاست خارجى ژاپن نیز فوکودا با مسائلى روبه روست که حل آنها در گروى درایت و تدبیر کامل حزب حاکم است.یکى از این مسائل نحوه برقرارى روابط با کشورهایى مانند روسیه و چین است.لازم به ذکر است که ژاپن از جمله کشورهاییست که میان جلب رضایت آمریکا و دفع تهدیدات روسیه سرگردان مانده است.در حالیکه ژاپن اطمینان داده همکارى نزدیک با آمریکا در زمینه سیستم دفاع ضد موشکی، تهدیدى براى امنیت روسیه نیست، مسکو تلاش مى‌کند نظر توکیو را به سمت ایجاد چنین سیستم مشترکى با همکارى آمریکا، اروپا، روسیه و ژاپن جلب نماید.

ژاپن اطمینان داده است که همکارى نزدیک این کشور با ایالات متحده آمریکا در زمینه سیستم دفاع ضد موشکى تهدیدى براى امنیت روسیه در پى نخواهد داشت. در ژاپن نگران تهدیدات موشکى از جانب چین و کره شمالى هستند و راه حل این مسئله را در ایجاد سیستم دفاع ضد موشکى مشترک به همراه آمریکا مى بیند. ماساهیکو کومورا، وزیر خارجه ژاپن در مسکو تاکید کرد، در زمان اخذ تصمیات سیاسی، توکیو همواره نگرانى‌ها و منافع سایر کشورها را در نظر مى گیرد.

اخیرا سرگئى لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه پیرامون این مسئله با همتاى ژاپنى خود گفتگو کردند. این نخستین بار نیست که روسیه تلاش مى‌کند تا با طرف ژاپنى گفتگوى سازنده اى پیرامون سیستم دفاع ضد موشکى داشته باشد.

سرگئى لاوروف اولویت‌هاى روسیه را براى همتاى ژاپنى خود تشریح کرده است:

«ما کمافى السابق معتقدیم که بهترین راه براى خنثى ساختن تهدیدات گسترش موشکی، ایجاد یک سیستم دفاع ضد موشکى مشترک با همکارى آمریکا، اروپا، روسیه و ژاپن و البته سایر کشورهاى علاقه مند به این مسئله است.»

به نظر مى رسد که توکیو نیز حاضر به سازش در این خصوص باشد. از هم اکنون اعلام شده است که همکارى با واشنگتن به منزله آن نیست که ژاپن قصد دارد سیستم دفاع ضد موشکى ملى خود را با سپر ضد موشکى جهانى آمریکا یکى سازد. البته تصمیم گیرى قطعى در این رابطه به احتمال زیاد به تابستان امسال و نشست سران گروه هشت موکول خواهد شد. در عین حال دو کشور روسیه و ژاپن همچنان در خصوص جزایر کوریل با یکدیگر اختلاف دارند. توکیو بر تغییر ناپذیرى مواضع خویش در این رابطه اصرار دارد و قصد دارد این مسئله را در زمان سفر دیمیترى میدویدیف، رئیس جمهورى جدید روسیه به توکیو در تابستان امسال به منظور شرکت در نشست سران گروه هشت، مطرح سازد. این مسئله از آن جهت براى توکیو اهمیت دارد که بخاطر روشن نشدن وضعیت این جزایر از سال1956 تاکنون، قادر به امضاى پیمان صلح با روسیه نیست. دقیقا به همین دلیل ترجیح مى دهد تا با مسکو به بازى دیپلماتیک بپردازد. هرچند فعلا درصدد توسعه مشارکت خود با آمریکاست که البته این موضع گیرى مورد پسند روسیه قرار ندارد.

در نهایت اینکه دولت فوکودا باید روابط سیاست خارجى توکیو و دیگر کشورهاى خاوردور و جهان را بر اساس معیارهایى واقع بینانه ترسیم نماید.مسلما تازمانى که ایالات متحده آمریکا حکم تعیین کننده خط مشى سیاسى ژاپن را داشته باشد این مسئله امکانپذیر نخواهد بود.