آمریکای لاتین همچنان در جاده ضدامپریالیسم

علی تتماج

آمریکای لاتین از مناطقی است که در سال‌های اخیر، رویکرد استقلال‌طلبانه را در پیش گرفته که مقابله با نظام سلطه، محور آن را تشکیل می‌دهد. اکنون مردم این منطقه خود را از ارکان جبهه ضدامپریالیسم آمریکا می‌دانند که دامنه فعالیت‌شان از حوزه منطقه‌ای به صحنه جهانی رسیده است.

مواضع قاطع و همه‌جانبه اکثر کشورهای آمریکای لاتین در حمایت از فلسطین و محکومیت رژیم صهیونیستی در طول جنگ 51 روزه غزه و نیز سخنان ضدآمریکایی مقامات این قاره در نشست سازمان ملل متحد، گواهی بر این رویکرد است.

کشورهایی مانند ونزوئلا، کوبا، اکوادور، بولیوی، نیکاراگوئه، آرژانتین، برزیل، اروگوئه، شیلی و... در کنار یکدیگر قرار گرفته و راه تحقق اهداف ملت‌های خود را در مقابله با نظام سلطه می‌دانند. هرچند پس از مرگ مشکوک چاوز، رئیس‌جمهور فقید ونزوئلا که نقش مهمی در وحدت آمریکای لاتین داشت، غرب ابهاماتی در باب آینده این منطقه مطرح و سعی کرد تا با ایجاد شکاف و چنددستگی و حتی بحران‌‌سازی اجتماعی نظیر آنچه در ونزوئلا روی داد، گسست وحدت را در آمریکای لاتین رقم زند، اما روند تحولات نشانگر حقیقتی دیگر است و آن، استمرار راه جبهه ضدامپریالیسم و تأکید کشورها بر گسترش آن به ابعاد دیگر است که شکست سناریوهای آمریکا در این منطقه را بیش‌ازپیش آشکار می‌کند.

در یکی از این اقدامات، مقر دائمی اتحادیه ملت‌های آمریکای جنوبی (اوناسور) با حضور بسیاری از رؤسای جمهور کشورهای عضو این سازمان در «کیتو» پایتخت اکوادور افتتاح شد و به‌طور رسمی کار خود را آغاز کرد. «ریکاردو پاتینیو» وزیر امور خارجه اکوادور، طی این مراسم اعلام کرد: ما امروز در این مکان مقر دائمی «اوناسور» و به تعبیری دیگر، خانه تمامی مردم آمریکای جنوبی را افتتاح کردیم، همگی ما احداث این اتحادیه را مدیون سه اسطوره این منطقه یعنی «نستور کرشنر»، «هوگو چاوز» رهبر فقید ونزوئلا و «ایناسیو لولا داسیلوا» رئیس‌جمهور سابق برزیل و رهبر حزب کارگران این کشور هستیم و همواره یاد آنها را در این مکان گرامی داشته و برای تمام زحمات‌شان سپاسگزاریم. «ارنستو سمپر» دبیر کل اتحادیه «اوناسور» نیز در این مراسم در اشاره به موفقیت‌های این سازمان طی سال‌های اخیر تأکید کرد که «اوناسور» تاکنون توانسته شکاف نابرابری‌های جنسیتی بین زنان و مردان موجود در منطقه را از بین برده و در شرایط گوناگون از قوانین حقوق بشر و جبهه عدالت دفاع کرده است. «کریستینا فرناندز» رئیس‌جمهور آرژانتین نیز تصریح کرد: این اتحادیه به پاس اقدامات سازنده رؤسای‌جمهور کشورهای عضو «اوناسور» در پی ترویج سوسیالیسم در آمریکای لاتین، امروز در چنین جایگاهی قرار گرفته است. اتحادیه ملت‌های آمریکای لاتین (اوناسور) از طریق امضای پیمانی طی سومین اجلاس شورای سران حکومت و دولت‌های آمریکای لاتین در سال 2008 تشکیل شد و میزبان کشورهایی چون آرژانتین، بولیوی، برزیل، کلمبیا، شیلی، گویانا، پاراگوئه، پرو، سورینام، اروگوئه، ونزوئلا، پاناما و مکزیک می‌باشد.

در اقدامی دیگر برای تقویت وحدت آمریکای لاتین «ریکاردو پاتینیو» وزیر امور خارجه اکوادور، طی مصاحبه‌ای مطبوعاتی در «گوآیاکیل» شهر برگزاری نشست «اوناسور» ضمن تأکید بر تأسیس فوری بانک «جنوب» در منطقه اعلام کرد که این امر قطعاً به ایجاد استقلال اقتصادی بین کشورهای آمریکای لاتین کمک زیادی می‌کند. «پاتینیو» در ادامه خاطرنشان کرد که با وجود مخالفت برخی از کشورها در ساخت این بانک در حال حاضر پنج کشور منطقه، عضو رسمی احداث آن هستند. وزیر امور خارجه اکوادور همچنین به مسئله صدور روادید ویژه برای کشورهای آمریکای لاتین اشاره و اعلام کرد که این مسئله بدون شک سبب همگرایی و نزدیکی بیشتری بین کشورهای منطقه می‌شود.

بر اساس گزارش جدید منتشر شده «سپال» انتظار می‌رود رشد اقتصادی کشورهای آمریکای لاتین و حوزه کارائیب در سال ۲۰۱۵ با نرخ 2/2 درصد بهبود یابد، در حالی که در سال جاری رشد متوسط منطقه‌ای در این حوزه 1/1 درصد برآورد شده است.

از سوی دیگر، آمریکای لاتین در کنار رسیدن به اقتصاد و سیاست واحد، به دنبال وحدت رویه قضایی نیز می‌باشد که می‌تواند نقش مهمی در تحقق مطالبات وحدت‌گرایانه داشته باشد. در این چارچوب «لوئیس‌ایناسیو لولاداسیلوا» رئیس‌جمهور سابق برزیل، طی سخنرانی در کنفرانس برگزار شده «اوناسور» (اتحادیه کشورهای آمریکای جنوبی) در شهر «گوآیاکیل» واقع در جنوب اکوادور، تأکید کرد که تمامی مشکلات کشورهای منطقه آمریکای لاتین باید در دادگاهی اختصاصی برای همین منطقه بررسی شده و دیگر برای حل‌وفصل به دادگاه لاهه یا کمیسیون کشورهای آمریکایی فرستاده نشود. «داسیلوا» در ادامه افزود که رسیدگی به مشکلات کشورهای آمریکای جنوبی در دادگاه‌های مذکور هیچ معنایی ندارد.

بسیاری از ناظران سیاسی تأکید دارند که محور دیگر اتحاد آمریکای لاتین در حوزه نظامی می‌تواند شکل گیرد و این کشورها می‌توانند به‌دنبال ایجاد ساختاری منطقه‌ای، همچون ناتو باشند؛ روندی که می‌تواند زمینه‌ساز مقابله واحد با کودتاها و مداخلات آمریکا در این منطقه به بهانه مقابله با تروریسم، مهاجرت غیرقانونی و قاچاق مواد مخدر باشد.

آنچه در فرایند رفتاری کشورهای آمریکای لاتین مشاهده می‌شود، آن است که این منطقه در حال گسترش وحدت سیاسی به حوزه‌های اقتصادی و دفاعی است که می‌تواند زمینه‌ساز توسعه واحد این کشورها و حضور فعال‌تر آنان در معادلات جهانی با محوریت مقابله با نظام سلطه باشد، چنانکه در طول جنگ غزه، این منطقه نشان داد که مقابله با امپریالیسم و سلطه‌گری، صرفاً معطوف به آمریکا نیست و آمریکایی لاتین توان مقابله با تمام نمادهای سلطه‌گری را دارد و در راه تحقق آن گام برمی‌دارد.