راهپیمایی علیه «اسلامی شدن غرب»

نویسنده: دکتر عبدالله گنجی

روز دوشنبه حدود 10 هزار نفر در شهر «درسدن» در شرق آلمان در تظاهراتی شرکت کردند که نام آن را مخالفت با «اسلامی شدن غرب» گذاشته بودند. شهر «درسدن» زاد‌گاه جنبشی است که تحت عنوان «اروپایی‌های میهن‌پرست علیه اسلامی شدن غرب» شکل گرفته است.

این راهپیمایی از چنان اهمیتی بر‌خور‌دار بود که صدر‌اعظم آلمان نیز نسبت به آن واکنش نشان داد و از مردم کشورش خواست اجازه ندهند افراط‌گرایان از آنها سو‌ء‌استفاده نمایند. زنی که 80 کیلو‌متر را برای رسیدن به این راهپیمایی طی کرده بود به یک خبر‌نگار می‌گوید: «من راستگرا نیستم، نازی نیستم، من فقط نگران کشورم هستم، نگران نوه‌ام هستم.» در خصوص علل این راهپیمایی و نگرانی‌های منجر به آن نکات تأمل‌بر‌انگیزی وجود دارد که می‌تواند منشأ اصلاح نگرش ما در جهان شرق و خصوصاً در حوزه جهان اسلام شود.

1-  سؤال اول این است که چرا این گونه راهپیمایی‌ها در جهان اسلام علیه «غربی شدن جهان اسلام» صورت نمی‌گیرد؟ چرا غربی‌ها به اسلامی شدن جوامع خود حساس هستند اما شرقی‌ها از این ضریب حساسیت بر‌خور‌دار نیستند؟ شاید پاسخ به این سؤال در قامت این وجیزه نباشد اما پاسخ اجمالی می‌تواند این باشد که در شرق، روند «توسعه خطی» غرب به نوعی پذیرفته شده است. تنها راه رسیدن به توسعه و رفاه را الگوی «اروپا محور» فرض گرفته‌اند و به صورت ناخودآ‌گاه در مقابل آن منفعل هستند. لذت‌پرستی نیز که رهاورد فرهنگ غرب است در برخی جوامع جا افتاده است و این اعتیاد قابل باز‌گشت به نظر نمی‌رسد. از سوی دیگر رسانه‌های غرب توانسته‌اند استاندارد‌های سبک زندگی غربی را به عنوان استاندارد‌های جهانی جا بیندازند و نخبگان جوامع شرقی نیز به دلیل تحصیل در غرب از یک سو به مثابه سفیر غرب و از سوی دیگر به عنوان تحقیر‌کننده هویت بومی عمل می‌کنند.

2‌-  سؤال دوم اینکه چرا چنین راهپیمایی‌هایی در غرب صورت می‌گیرد؟ پاسخ این است که آنان به حفظ هویت فرهنگی خود باور دارند و بر انسجام فرهنگی در درون جامعه خویش اصرار می‌ورزند. علاوه بر آن تولد جریاناتی مانند القاعده، طالبان،داعش و بوکوحرام باعث شده است «هراسی بنیادین» از اسلام در برخی از جوامع غربی نهادینه شود. دولت‌های غربی از یک سو گروه‌های خشن و فاقد منطق را در جهان اسلام تقویت می‌کنند و از سوی دیگر رفتار آنان را به عنوان سیمای مسلمانی باز‌تاب می‌دهند. بدین سان «سیمای هراسناک مسلمانی» برخی از مردم غرب را نگران کرده است و این دقیقاً همان چیزی است که سیاستمداران غرب می‌خواهند. بنابر‌این می‌توان راهپیمایی شهر «درسدن» آلمان را محصول مشترک امثال داعش و رسانه‌های غرب دانست.

3‌-  در حالی که باور به غربی شدن جهان سوم و خصوصاً جهان اسلام هر روز تقویت می‌شود و پروسه جهانی‌سازی را به مثابه غربی شدن جوامع غیر‌غربی می‌دانند، این حرکت در غرب نشان می‌دهد که اسلام در اروپا پیش‌رونده است. راهپیمایی مذکور به خاطر چند نفر مسلمان نیست بلکه حکایت از رشد روز‌افزون اسلام در جوامع غربی دارد. آرمان امام خمینی مبنی بر این که «امروز جهان تشنه اسلام ناب محمدی (ص) است» در حال خود‌نمایی است. بنابر‌این قوه عاقله و نخبگان جهان اسلام باید نگرش ناامیدانه خود را اصلاح نمایند که به‌رغم همه فشار‌های فرهنگی- رسانه‌ای غرب، اسلام روز به روز در حال نفوذ به قلب اروپا است. حال اگر برای این نفوذ بر‌نامه‌ریزی بلند‌مدت صورت گیرد با‌رقه‌های نور و امید بیشتر هویدا خواهد شد. بشر ماشینی غربی احساس می‌کند نیاز به چیزی فرا‌تر از کار و خورد و خواب دارد که اسلام می‌تواند این گم شده را پاسخ گوید. وحشت امروز جهان غرب از اسلامی شدن خویش در حالی است که آن چهره خشن از اسلام هر روز تولید می‌شود. حال اگر مسائل درون گفتمانی نیز بر منطق و اخلاق استوار شود، جذابیت و نور‌انیت اسلام بهتر برای آنان قابل درک است و آرمان جهانشمول بودن اسلام به جای «جهانشمول بودن استاندارد‌های زیست غربی» به سمت تحقق عینی و عملی پیش خواهد رفت. شرط اساسی آن خود‌باوری است.