نویسنده: سعید همتی
«وحدت» میان شخصیتها و گروههای منسوب به جریان تجدیدنظرطلب برای پدرخواندههای این جریان به یک کابوس تبدیل شده؛ کابوسی که خواب بازگشت اصلاحطلبان به قدرت را آشفته کرده و اجازه نمیدهد منسوبین این جریان لحظهای آرام و قرار داشته باشند.
افکار عمومی هنوز فراموش نکرده که جریانات تجدیدنظرطلب چگونه در انتخابات سال 84 با نامزدهای متعدد نظیر مهدی کروبی، مهرعلیزاده و معین شرکت و شکست تلخی را تجربه کردند و در انتخابات سال 88 با ناتوانی از ایجاد معرفی یک گزینه نهایی همین موضوع را تجربه کردند. آنها در انتخابات مجلس هفتم هم به وضعی شبیه به این دچار شده و نتوانستند به ساختمان بهارستان ورودی موفق داشته باشند. آخرین حلقه ناکامیهای طیف مورد اشاره را باید انتخابات سال 92 دانست، آنجایی که عارف نامزد اصلاحطلبان نتوانست پایگاه رأیی بیشتر از 8 درصد را به خود اختصاص دهد و آخرالامر از روی ناچاری به نفع روحانی وادار به کنارهگیری شد.
اما در شرایط فعلی قوم تجدیدنظرطلب اصلاً تمایل ندارند که ناکامیهای تلخ سالهای گذشته را تکرار کنند، تصمیم گرفتهاند تا به هر وسیله ممکن در انتخابات مجلس و ریاست جمهوری به موفقیت برسند؛ آنها یکی از راههای رسیدن به این هدف را برگزاری همایشها و نشستهای همفکری میان گروههای منسوب به خود میبینند.
یارگیری از اصولگرایان برای برپایی همایش وحدت
رسانههای منسوب به این طیف طی روزهای اخیر خبر « همایش بزرگ اصلاحطلبان در ۲۵ دیماه» را رسانهای و به دستور رهبران خود تلاش میکنند پیام وحدت و یکی شدن شخصیتها و دستههای این جریان را در انتخابات پیش رو برجسته کنند.
گفته میشود این همایش قرار است با حضور بیش از 500 چهره اصلاحطلب برگزار شود اما نکته جالب مدعوین این همایش حضور ناطق نوری است که نشان میدهد هنوز هم رهبران این جریان تلاش میکنند با یارگیری از میان چهرههای اصولگرایی از یک سو جریان مقابل را به چالش و تشتت کشانده و از سوی دیگر مقبولیت اجتماعی خودیها را با حضور چهرههای راست سنتی افزایش دهند. البته این همایش ابتدا قرار بود اواخر سال گذشته برگزار شود و بنا به دلایلی که هیچگاه رسانهای نشد به تعویق افتاد و سپس خبرها حاکی از آن بود که این همایش قرار است در عید غدیر امسال صورت بگیرد که باز این امر محقق نشد و نهایتاً در 25 دی برگزار خواهد شد.
شکاف عمیق با همایش ترمیم نمیشود
در حالی که رهبران تجدیدنظرطلب همچنان پیگیر برگزاری همایش وحدت هستند و تلاش میکنند به کمک رسانههای خود این را القا کنند که همه چیز در دل جریان متبوعشان به خوبی و خوشی پیش میرود و همه بزرگان آنها متفقالقول بر همگرایی هستند اما اخبار برخی رسانهها و ایضاً مواضع چالشبرانگیز برخی از وابستگان به جریان تجدیدنظرطلب واقعیتهای بسیاری از اردوگاه هواخواهان لیبرالیسم در داخل را نمایان میکند. مرور برخی از مواضع شخصیتهای مطرح این جریان در طول روزهای اخیر نه تنها تصویری واقعی از حال و روز کنونی تجدیدنظرطلبان را ترسیم میکند بلکه نشان میدهد که برگزاری صدها همایش و میتینگ سیاسی نظیر آنچه در 25 دی برگزار خواهد شد هم نخواهد توانست عمق تشتت و شکاف بین منسوبین به این جریان را پر کرده یا حداقل ترمیم سازد.
عارف: اصلاحات رهبری ندارد
عارف، معاون اول خاتمی ماههاست که ساز جدایی از خاتمی و دیگر رهبران دومخردادی را کوک کرده و هنوز هم بر این رویه پافشاری میکند.
وی اخیراً به صراحت از فقدان وجود رهبری واحد در جبهه اصلاحات سخن به میان آورده و در پاسخ به این سؤال که آیا جریان اصلاحات رهبر مشخصی دارد، اظهار میکند: اینکه اسم برده شود نه. رهبری کل جریان با یکدیگر هماندیشی میکنند و قطعاً در انتخابات به سمت یک رهبری خواهیم رفت. الان جریان اصلاحات فعالیت خود را انجام میدهد و زود است که از الان برای مدیریت جریان در انتخابات بگوییم که رهبری با کدام مرجع است. انشاءالله اینها زودتر مشخص خواهد شد.
برخیها هم بیان این سخنان از سوی عارف را پاسخ وی به حسین مرعشی عنوان کردند، چندی پیش حسین مرعشی در گفتوگویی در مورد رهبری خاتمی در جریان اصلاحات و جایگاه عارف گفته بود: ما اصلاحطلبان زمانی که به هم نزدیک میشویم در راه پیشرفت قرار میگیریم و مادامی که از هم دور میشویم ضعیف میشویم. پیام من همیشه به اصلاحطلبان این بوده که اجتماعات خود را گسترش دهید. شخصی مثل آقای عارف حق دارد که مسیرش را از آقای خاتمی جدا کند و تشکلی برای خودش درست کند، اما این کار نشانه قوت نیست. البته آقای دکتر عارف تاکنون بر حضور در جمع اصلاحطلبان به رهبری آقای خاتمی جدی بودهاند. عارف در ادامه این مصاحبه تأکید میکند که از عرصه انتخابات آتی کناره نخواهد گرفت.
وی در پاسخ به این سؤال که اگر از شما مثل انتخابات گذشته بخواهند تا کنارهگیری کنید، آیا شما میپذیرید، عنوان کرد: خوشبختانه به اندازه کافی برای انتحابات مجلس جا هست. حدود 290 یا 310 نماینده داریم و جا برای همه هست و انشاءالله ما هم در خدمت دوستان خواهیم بود.
تأکید چند باره عارف به عدم کنارهگیری مانند انتخابات سال 92 زنگ خطری جدی برای پدرخواندههای اصلاحات به شمار میآید که اصرار دارند اخبار اختلافات معطوف به اختلافات جدی شخصیتهای این جریان به بیرون درز پیدا نکند.
بهزاد نبوی: عارف ظرفیت تبدیل شدن به مهدی کروبی را دارد!
اظهارات منتسب به بهزاد نبوی هم که در جلسه شورای هماهنگی جبهه اصلاحات طی روزهای اخیر بیان شده بود، نه تنها واکنشهایی قابل تأمل را به همراه داشت بلکه تخاصم میان چهرههای اصلاحات را هم بار دیگر نمایان کرد. وی در این جلسه بیان میکند: محمدرضا عارف پتانسیل تبدیل شدن به مهدی کروبی را دارد و ممکن است که راه خود را مانند آنچه کروبی در انتخابات ۸۴ انجام داد، از اصلاحطلبان جدا کند.
بهزاد نبوی همچنین به اصلاحطلبان توصیه میکند که کاری نکنید عارف روی دستمان بماند. او در این جلسه گفته برخی اصلاحطلبان کارگزارانی به او القا کردند که او دارای پایگاه رأی مناسبی است و به همین منظور او را تشویق به حضور در انتخابات کردند.
سعید شریعتی: اصلاحطلبان دچار تشتت هستند
یکی دیگر از کسانی که بر چند پاره بودن اصلاحطلبان تأکید میکند، سعید شریعتی است که در سفر به تبریز و در گفتوگو با امید تبریز اظهارات قابل تأملی را بیان میکند.
شریعتی در بخشی از این گفتوگو اعتراف جالبی را مطرح کرده مبنی بر اینکه «من به عنوان فرستادهای که در جمعدوستانه مردم بودم، این مسائل را به آقای خاتمی منتقل خواهم کرد». شریعتی ناخواسته اعتراف کرده است که نه فقط به دعوت یک تشکل دانشجویی برای مناظره بلکه به عنوان فرستاده اصلاحطلبان پایتخت به تبریز آمده بود. وی در بخشی از این گفتوگو به صراحت به تشتت و واگرایی جماعت دوم خرداد تأکید میکند.
ندایی که اصلاحات را عصبانی کرد
اما اختلافات سران اصلاحات با یکدیگر در تأسیس گروههای جدید هم خود را نشان داد که بارزترین نمونه آن راهاندازی تشکیلاتی جدید به نام ندا است.
هفته نخست شهریورماه بود که خبر تأسیس تشکل جدیدی به نام ندا (نسل دوم اصلاحطلبان) از سوی صادق خرازی با همراهی تنی چند از جوانان اصلاحطلب رسانهای شد؛ خبری که اصلاً به مذاق رهبران جبهه اصلاحات خوش نیامد و تنازعات را بین گروهها و شخصیتهای دومخردادی به صورت گستردهای افزایش داد.
اما تشکیلات جدید دومخردادیها - که به اختصار «ندا» نامگذاری شده - پیچیدگیهای دامنهداری را برای جریان اصلاحات ایجاد کرده و حتی برخی از بزرگان این جریان را نگران از آینده حیات سیاسی جریان متبوعشان کرده آنگونه که بخشی از این رویکرد را میتوان در مطالب پرشمار رسانههای تحت نفوذ این طیف جستوجو کرد.
حملات زنجیرهایها علیه ندا
آرمان از رسانههایی بود که اعضای مؤسس ندا را «اصلاحطلب بدلی» خواند. این روزنامه در ادبیاتی شدیداللحن و تند، تهدید کرد که در صورت ادامه این روند، اعضای حاضر در تشکل ندا را همچون برخی پیشینیان، با چوب «اصلاحطلب بدلی» خواهند راند. همزمان با این، هفتهنامه «صدا» نیز در گزارشی درباره این تشکل، صادق خرازی را نشانه میگیرد و با یادآوری حضور خرازی در ستاد انتخاباتی قالیباف در سال ۹۲، به طور ضمنی وی را فردی فرصتطلب خواند که پس از انتخاب روحانی به ریاستجمهوری حتی لیست پیشنهادی وزرای خارجه را نیز به رئیسجمهور ارائه کرده که در آن لیست خودش و فامیلش کمال خرازی هم جزو سرلیستها بودهاند. اما روحانی به این لیست اعتنایی نکرده و «ظریف» را به این سمت گمارده است. البته صادق خرازی مطلب ذکر شده در هفتهنامه «صدا» درباره حضور خود در ستاد انتخابات قالیباف را تکذیب کرد.
هر چه از زمان تشکیل این دسته میگذشت، واکنشها به آن رادیکالتر و خاصتر میشد. محمد قوچانی عضو حزب کارگزاران درباره تشکل ندا میگوید: «... ایجاد یک حزب جدید با محوریت جوانان را به صلاح نمیدانم و معتقدم این یک پرش و جهش به جلو است، همانطور که در ادبیات مصطلح میگویند غوره نشده میخواهد مویز شود، لذا این جوانان به زودی به اشتباه خود در این زمینه پی خواهند برد.»
احمد شیرزاد نماینده رادیکال مجلس ششم هم در اقدامی مشابه در اینباره میگوید که «... آنها ( ندا) نباید مدعی چیزی باشند که نمایندهاش هستند. اصلاحطلبان به اندازه کافی معارض و مخالف تریبوندار دارند، دیگر نیازی نیست جریانهای جدید و نوظهور که خود را اصلاحطلب نیز مینامند به این مسئله دامن بزنند.»
وی درباره خرازی که چهره شاخص این تشکل و از اعضای هیئت مؤسس است، میگوید: «تجربه نشان میدهد که دیپلماتها سیاستمداران خوبی نیستند.»
محمدعلی ابطحی معاون پارلمانی سید محمد خاتمی با اشاره به تشکیلات مذکور در صفحه اجتماعیاش مینویسد: «... فقط نمیدانم چرا آقا صادق خودش را با اینکه همسن و سال ماهاست نسل دوم نامیده؟ شاید به خاطر اینکه دیر به اصلاحات پیوسته، خودش را نسل دوم معرفی میکند. در هر حال ما که بخیل نیستیم، مبارک باشد.»
رنگ وحدت نخواهند دید
به هر روی اخبار و اطلاعات نشان میدهد که جماعت تجدیدنظرطلب در انتخابات پیش رو به مانند آوردگاههای سالهای گذشته رنگ وحدت و یک رنگی به خود نخواهند دید چراکه بررسی کارنامه انتخاباتی این جریان نشان میدهد تکروی جزء لاینفک رهبران آنهاست و تمرکز روی یک لیست و یک نامزد برای اصلاحات کاری نزدیک به رؤیا است، چراکه بیش از 18ماه از انتخابات 92 میگذرد و عارف همچنان دلخور و ناراضی از دست دوستان دیروزیاش بوده و همچنان ساز ناکوک با رفقای قدیمی خود کوک میکند و دیگر شخصیتهای بسیاری از این جریان مانند شریعتی و مرعشی هم امیدی به همگرایی را غیرممکن میدانند.