صداي تنهاي بهارستان

مسعود كاظمي / خبرنگار گروه راهبرد

پس از انتخابات پر سرو صداي رياست جمهوري سال 88 شماري از فعالان سياسي اصلاح‌طلب به زندان افتاده و تعدادي ديگر با محدوديت‌هاي آشكار و پنهان مواجه شدند. در واقع صدايي از كسي برنمي‌خاست. فضا به گونه‌اي راديكال و پرتلاطم شده بود كه نمي‌شد به غير از قرائت رسمي سخني ديگر بر زبان راند. در اين ميان، فردي از جناح اصولگرا و از درون صحن مجلس شوراي اسلامي به ايراد سخناني پرداخت كه كمتر كسي انتظار شنيدن آن را داشت.

در واقع مي‌توان گفت علي مطهري شاخص‌ترين فردي بودن كه تا كنون گفت علي مطهري شاخص‌ترين فردي بوده كه تا كنون در اين موضوع لب به سخن گشوده و هر روز صدايش رساتر شده است. در تاريخ سياسي ايران افراد بسياري هستند كه در مقاطع مختلف، موضعي متفاوت از جريان و جو حاكم بر ساختار قدرت اتخاذ مي‌كنند اما تنها تعداد اندكي از آنان در خاطر آحاد مردم و به خاطره تاريخ باقي مي‌مانند شايد يكي از دلايل، اين باشد كه بسياري تنها براي جوسازي و يا ايجاد موج به قصد كسب منافع فردي و يا گروهي، اين روش را پيشه مي‌كنند.

حتي هستند افرادي كه با نيت خير‌خواهي و دفاع از حقي پايمال شده وارد مي‌شوند؛ اما پس از مدت كوتاهي پيگير آن نخواهند شد تنها اشخاصي در اين عرصه موفق خواهند بود كه از روي اعتقاد اظهار‌نظر مي‌كنند. علي مطهري يكي از بارزترين نمونه‌هاي سال‌هاي اخير است فردي كه مواضع خود در مورد مسائل مختلف را بدون در نظر گرفتن خوش آمد كسي و صرفا از روي اعتقاد بيان مي‌كند او هم از تفكيك جنسيتي حمايت مي‌كند و هم از طرفداران برخورد با بدحجابي و محدود كردن عرصه اجتماعي از ديدگاه آزادي‌هاي فردي با تمركز بر موضوع حجاب است.

برايش مهم نيست كه احتمالا طيف وسيعي از افكار عمومي و حاميان مواضع سياسي‌اش منتقد او خواهند شد. مطهري نظرش را مي‌گويد وقتي سخن از محدوديت‌ها، زندانيان سياسي و حصر مي شود باز هم بدون توجه به واكنش تند بسياري از هم طيفان و همكارانش در مجلس و ديگر نهادهاي قدرت، بزرگترين منتقدجو امنيتي مي‌شود. اصولا رفتار سياسي علي مطهري نشان داده در دست گرفتن نبض افكار عمومي اهميت چنداني براي او ندارد؛ چرا كه اعتقاداتش اولويت اصلي است. نامه‌نگاري، نطق و سخنراني‌هاي فرزند شهيد مطهري عرصه سياست داخلي ايران را تحت تاثير قرار داده است.

علي مطهري كيست؟

فرزند سوم و محبوب شهيد مطهري در بهمن سال 1336 در تهران به دنيا آمد او پس از شهادت استاد مطهري در ارديبهشت 58 بزرگترين وظيفه خود را جمع‌آوري و انتشار آثار پدر قرار داد. مهم‌ترين محصول تلاش علمي دكتر مطهري از سال 1358 تا كنون تدوين و تنظيم دقيق و انتشار بيش از 63 كتاب جديد از استاد شهيد مطهري است كه به موجب اين تلاش‌ بارها مورد تمجيد بزرگان قرار گرفته است. علي مطهري مديريت علمي انتشارات صدرا (مركز نشر آثار مطهري) را هم برعهده دارد و عضو هيات مدير «بنياد علمي فرهنگي استاد شهيد مطهري» نيز هست. نماينده مجلس هشتم و نهم، از جانب هيات اجرايي تاييد صلاحيت نشد اما با رايزني‌هاي انجام شده توانست مجوز حضور در انتخابات را به دست بياورد. مطهري كه روزي از چهر‌ه‌هاي منتقد اصلاح‌طلبان بود در مجلس هشتم به بزرگترين منتقد محمود احمدي‌نژاد رييس ‌دولت محبوب اصولگرايان تبديل شد و در ماجراي استيضاح علي كردان نقش مهمي ايفا كرد و بعدها در اعتراض به مطرح نشدن سوالش از رئيس دولت وقت استعفا داد، اما استعفاي او از سوي نمايندگان مجلس پذيرفته‌ نشد.

انتخابات 88 و انتقادات نماينده اصولگرا

خرداد 1388 توفاني سياسي در پي داشت. جايگاه اشخاص و جريان‌هاي سياسي پس از اين انتخابات به كلي دگرگون شد. بعضي افراد هستند كه آن انتخابات سرنوشت سياسي و اجتماعي آنان را دگرگون كرد. شايد بتوان يكي از آن افراد را علي مطهري دانست. او از ابتدا و پس از مناظره‌هاي انتخابات 88 نسبت به رفتار جناح حاكم انتقاد داشت. البته علي مطهري در اين بين تنها نبوده است. فرزندان بسياري از چهره‌هاي سرشناس و تاثيرگذار در پيروزي انقلاب اسلامي ايران و دفاع مقدس نيز در اين سال‌ها همواره منتقد بودند فرزندان شهيد بهشتي و مرحوم آيت‌الله طالقاني نمونه‌اي از اين افراد بودند. اما تفاوت آنها با علي مطهري در اين است كه فرزند سوم استاد يك اصولگراي قديمي و در درون ساختار قدرت و نماينده مجلس شوراي اسلامي است. از آن روز تا به حال، انتقادات مطهري پايان كه نداشته روز به روز صداي اعتراضش بلند و بلندتر شده است. او حتي بسياري از احكام صادره پس از انتخابات 88 را حاصل فضاي احساسي آن سال‌ها مي‌داند و خواهان بررسي مجدد آنهاست. برخورد شديد با معترضان را اشتباه دانسته و از حق بگزاري تجمع اعتراضي دفاع مي‌كند. حصر را غير قانوني مي‌داند و خواهان پايان دادن به اين رسم است.

همچنين او مي‌گويد در اين راه تنها نيست و بسياري از شخصيت‌هاي سياسي كشور با وي هم عقيده‌اند اما انتقادات خود را بنا و به دلايلي آشكار نمي‌كنند. انتقادات و اعتراضاتي كه موجبات ناراحتي اصولگرايان را فراهم كرده و تا حدي رسيده كه علي‌محمد بزرگواري نماينده اصولگراي كهگيلويه مي‌گويد: «صد رحمت به دوم خردادي‌هاي افراطي، چرا كه اتخاذ چنين مواضعي ما را به ياد جبهه ملي و نهضت آزادي مي‌اندازد و اينگونه كه پيداست مطهري بلند‌گوي چنين جرياناتي در مجلس شوراي اسلامي شده است.» همچينن وبسايت بولتن نيوز در مطلبي كه 7 تير 93 منتشر كرده، او را تئوريسين بي‌مزد و مواجب راديو فردا مي‌خواند. روزنامه كيهان در تاريخ 10 آذر 93 درباره اين نماينده مجلس نوشت: «چرايي انتخاب علي مطهري به عنوان وكيل سران فتنه و كف و سوت ضد انقلاب و رسانه‌هاي بيگانه براي مواضع اين نماينده مجلس در قضيه فتنه نيز خود موضوع قابل تامل ديگري است!» حميدرضا ترقي از چهره‌هاي شاخص اصولگرا براي آينده مطهري ابراز نگراني كرده است.

بسياري از چهره‌هاي اصولگرا و ائمه جمعه او را مورد نكوهش و عتاب قرار داده‌اند؛ اما رويكرد علي مطهري تغيير نكرده است در مقطعي محمد مطهري، برادر بزرگتر علي كه معمولا وارد منازعات سياسي نمي‌شود؛ به دفاع از برادر خود در برابر هجمه‌هاي كيهان پرداخت. همسر شهيد مطهري هم علي را بهترين فرزند خود خواند و گفت علي حق‌‌گو و مومن است و پولي از دولت نمي‌گيرد، او حق را مي‌گويد اگر چه به ضررش باشد، دشمن هم خيلي اذيتش مي‌كند». همسر نماينده مردم تهران هم از مظلوميت شوهر خود ناراحت بود. اين در حالي است كه حدود يك سال تا انتخابات مجلس آينده باقي مانده و از هم اكنون يكي از گمانه‌زني‌ها درباره مجلس دهم، حضور يا عدم حضور علي مطهري است.

مجلس آينده و نقش مطهري

بي‌شك مي‌توان فرزند شهيد مطهري را تاثيرگذارترين نماينده مجلس نهم خواند. در حالي كه بسياري از منتقدان سياست‌هاي اعمال شده در آن مقطع قائل به حضور در انتخابات مجلس نهم نبودند، علي مطهري توانست به مجلس شوراي اسلامي راه يابد؛ آن هم در شرايطي كه در ليست اصولگرايان جايي نداشت. اكنون و با توجه به اينكه بسياري از اصولگرايان براي مطهري خط و نشان مي‌كشند و تيغ تند انتقادات خود را متوجه او كرده و برخي همچون كريمي قدوسي، عضو جبهه پايداري  و نماينده مشهد، او را «صداي دشمنان» و «بي‌بصيرت» مي‌خوانند؛ شرايط كمي تغيير كرده است. مطهري صراحتا از شوراي نگهبان و بخش‌هايي ديگر از حاكميت انتقاد مي‌كند. اوج اين انتقادات همچنان متوجه انتخابات سال 88 و وقايع پس از آن است؛

در حالي كه اصولگرايان اين موضوع را «خط قرمز» خود مي‌دانند. تجربه نشان داده شوراي نگهبان به سادگي از كنار چنين مواضعي نمي‌گذارد. فارغ از اينكه هم اكنون برخي نمايندگان تندرو مجلس از بررسي دوباره اعتبارنامه وي مي‌گويند تا يكسال زودتر او از حضور در مجلس محروم كنند، احتمال رد صلاحيت مطهري براي مجلس آينده بسيار است. در انتخابات مجلس نهم صلاحيت مطهري به دليل «عدم التزام عملي به اسلام و نظام جمهوري اسلامي ايران» و «عدم ابراز وفاداري به قانون اساسي به اصل ولايت مطلقه فقيه» توسط وزارت كشور رد و نهايتا با رايزني‌هاي صورت گرفته، مجوز حضور او در انتخابات مجلس شوراي اسلامي صادر شد. بزرگترين پيامد رد صلاحيت وي براي مجلس دهم تواند اين باشد كه نماينده اصولگراي مجلس شوراي اسلامي پس از رد صلاحيت احتمالي جايگاهي فراتر از نماينده سابق مجلس خواهد داشت و به فردي جريان‌ساز و داراي پايگاه نفوذ اجتماعي و سياسي بالاتري تبديل خواهد شد و اين رخداد هرگز دلخواه جريان اصولگرا نخواهد بود. عده‌اي پا را فراتر از رد صلاحيت مي‌گذارند و پيش‌بيني‌ مي‌كنند او بعد از پايان دوره نمايندگي محاكمه خواهد شد! پيش از اين و در مجلس سوم، ابراهيم اصغرزاده، فعال سياسي اصلاح‌طلب، دو نطق اعتراضي در صحن مجلس ايراد كرد؛ اولي در مخالفت با علي فلاحيان براي تصدي پست وزارت اطلاعات و ديگري درباره مشروعيت زميني و آسماني حكومت. همين يا شايد هم علتي ديگر كافي بود تا اين بيست و چهار ساعت پس از پايان دوره نمايندگي‌اش بازداشت و به مدت يك ماه در سلول انفرادي به سر برد. تصور اين نوع سرنوشت براي علي مطهري كمي دور از ذهن مي‌نمايد؛ اما هيچ احتمالي را نمي‌توان منتفي دانست.

مطهري كجا مي‌ايستد؟

نماينده اصولگراي مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي ثابت كرده راه خود مي‌رود و به داوري ديگران درباره خود چندان توجهي ندارد. او بر اصول خود ايستاده و تاكنون كوتاه نيامده است. از نظر سياسي هم هوش و درايتي در او يافت مي‌شود كه شايد بتوان براساس مرزبندي‌هايي كه همواره با نيروهاي سياسي ايران حفظ مي‌كند، آينده او را پيش‌بيني كرد. فرزند شهيد مطهري همواره خود را اصولگرا مي‌داند و مرز خود را با جريان اصلي اصلاحات حفظ مي‌كند. با تمامي انتقاداتي كه به اصولگرايان دارد و اعتراضاتي كه گاهي بيش از خود اصلاح‌طلبان به رويكرد حاكميت در وقايع 88 دارد، اما انتقادات اصلي خود به اصلاح‌طلبان را فراموش نكرده و هزار گاهي آن را مطرح مي‌كند. به همين دليل است كه مواضع و انتقادات او پيش از ديگران ديده و شنيده مي‌شود او فرزندي است كه خانه را ترك نكرده؛ اما در درون آن صداي اعتراضش بلند است همين مرزبندي علي مطهري با جريانات غير اصولگرا است كه هم رد صلاحيت او را بسيار هزينه‌ساز مي‌كند و هم نشان مي‌دهد كه شايد نماينده مردم تهران هرگز در جناح مقابل محافظه‌كاران و به قول افراطيون نزديك به پايداري در قامت اپوزيسيون ظاهر نمي‌شود؛ هر چند كه از حق منتقدان نظام دفاع مي‌كند و مي‌گويد: «منتقدان نظام نبايد رد صلاحيت شوند».