توطئه‌ای در کار نیست

* با وجود آنکه از قبل پیش‌بینی می‌شد افزایش تولید نفت موجب سقوط قیمت‌ها می‌شود پس چرا کشورهای تولیدکننده راهکاری برای کاهش عرضه نفت در بازار اعمال نکردند؟

** پاسخ این سوال کاملا روشن است، چرا که اگر تولیدکنندگان نفت دست به کاهش تولید نفت خود در بازار می‌زدند مسلما کشورهای آمریکا، روسیه و مکزیک از این فرصت نهایت بهره را می‌بردند و با افزایش تولیدات خود بازار را از دست اوپک خارج می‌کردند. در این بین سازمان اوپک می‌بایست میزان تولیدات خود را حدود 2 تا 4 میلیون بشکه در روز کم می‌کرد تا از روند سقوط قیمت‌ها جلوگیری کند که این اتفاق موجب می‌شد کشورهای رقیب نفت خود را جایگزین نفت کاسته شده کنند. ضمنا اجماعی در اوپک وجود نداشت که بتوانند این مقدار از تولیدات نفت را کاهش دهند.

* در این بین دلایل فنی هم وجود داشت که کشورهای تولیدکننده نفت (اوپک) از حجم تولیدات خود کم نکنند؟

** هیچ دلایل فنی در این زمینه وجود نداشت.

* در حال حاضر بسیاری از کارشناسان اقتصادی از جمله وزیر اقتصاد و وزیر نفت کشورمان اذعان داشته‌اند قیمت نفت را نمی‌توان پیش‌بینی کرد. فکر می‌کنید این سخن به درستی ایراد شده است؟

** این گفته‌ها کاملا درست است و پیش‌بینی قیمت نفت به خصوص در حال حاضر سخت است؛ پیش‌بینی قیمت نفت با عواملی در حوزه‌های اقتصاد و سیاست گره خورده است و این امر موجب شده است تا پیش‌بینی قیمت‌ نفت با مشکلات فراوانی مواجه باشد. همچنین رخدادهای اخیر در کشورهای غرب آسیا از قبیل درگیری‌های سیاسی و نظامی باعث شده تا پیش‌بینی قیمت نفت با مشکل بیشتری مواجه باشد.

* با این حال می‌توانیم بگوییم که قیمت نفت بر اثر توطئه سیاسی کاهش یافته است؟

** من به هیچ وجه اعتقاد بر این ندارم که کاهش قیمت نفت به علت توطئه سیاسی رخ داده است. ممکن است از شرایط به وجود آمده بهره‌برداری سیاسی شده باشد اما اصل کاهش قیمت نفت دلایل دیگری داشته. اینکه برخی می‌گویند کاهش قیمت نفت به دلیل توطئه سیاسی بوده، من سوال می‌کنم که توطئه سیاسی چگونه می‌تواند مصرف نفت را در جهان کم کند و یا عرضه جهانی نفت را افزایش دهد؟ در این زمینه باید بگویم که دلیل کاهش قیمت نفت به دلیل رکود اقتصاد جهانی بود که قیمت نفت کاهش پیدا کرد. در این بین هیچ شخصی نمی‌تواند با توطئه سیاسی موجب شود تا کاهش مصرف نفت در جهان به وجود آید و یا اینکه رکود اقتصادی شکل بگیرد.

از جهتی دیگر افزایش تولید نفت در آمریکا به خصوص از لایه «شیل» بود که زمینه‌های کاهش قیمت نفت را فراهم کرد. دقیقا این اتفاق زمانی به اوج خود رسید که رکود اقتصاد جهانی در حال شکل گرفتن بود و در نتیجه افت قیمت‌ها شروع شد. در این بین سرعت افت قیمت نفت بسیار تند بود. دلیل این سرعت افت قیمت‌ها بازارهای آینده است. بازارهای آینده که به آن خرید و فروش نفت کاغذی می‌کنند. چنانکه حجم معاملات در بازارهای آینده ممکن است 20 برابر حجم معاملات در بازارهای کنونی باشد.

افرادی که در آمریکا از لایه شیل، نفت و گاز تولید می‌کردند تولیدات خودشان را در بازارهای آینده می‌فروختند. به طور مثال اگر تولیدکنندگان حدس می‌زدند که تولیداتشان به حجم معینی می‌رسد، این نفت را پیش فروش می‌کردند. از جهتی دیگر طرف‌های خریدار وقتی قیمت نفت روند رو به کاهش داشت شروع به فروش نفت از این بازار کردند که ضرر کمتری را متحمل شوند. همین امر موجب شد تا قیمت نفت با سرعت بیشتری سقوط کند.

* اینکه شما می‌گویید توطئه سیاسی در بین نبوده مصداقی وجود دارد که نشان دهد توطئه سیاسی در کاهش قیمت نفت دخیل نبوده است؟ چرا که اوباما چندی پیش به صراحت اعلام کرد برای آنکه روسیه از لحاظ اقتصادی صدمه بیشتری را متحمل شود ما اقدام به کاهش قیمت نفت کرده‌ایم. در این‌باره چه نظری دارید؟

** من فکر نمی‌کنم که اوباما چنین سخنی را بازگو کرده باشد. ممکن است اوباما به این شکل گفته باشد که کاهش قیمت نفت می‌تواند روی اقتصاد روسیه تاثیر گذاشته باشد و یا تاثیر بگذارد.

* با این وجود روند به وجود آمده در کاهش قیمت نفت می‌تواند به اقتصاد جهانی کمک کند؟

** صد در صد. وقتی قیمت نفت به ازای هر بشکه 100 دلار باشد تقاضا برای خرید نفت حد و حدودی پیدا می‌کند و همه سعی به صرفه‌جویی دارند. اما وقتی نفت به 50 دلار می‌رسد، مصرف نفت و فرآورده‌های نفتی هم گسترش پیدا می‌کند. این مهم سبب خواهد شد تا کشورهای توسعه یافته و یا در حال توسعه از این فرصت برای اقتصادشان استفاده کنند. این جریان می‌تواند یکی از عواملی باشد که اقتصاد جهانی را از رکود خارج کند.

* با توجه به کاهش قیمت نفت دولت چه کاری می‌تواند انجام دهد؛ چنانکه در این سال‌ها اقتصاد و بودجه کشورمان نفتی بوده است؟

** این درست است که بودجه کشورمان نفتی بوده اما در دو سه سال اخیر به خاطر تحریم‌ها دسترسی به درآمدهای نفتی‌مان کم شده و محدودیت دسترسی به منابع درآمدهای نفتی روی اقتصاد کشورمان تاثیر گذارده است. با این حال من بر این اعتقاد هستم که کاهش قیمت نفت نمی‌تواند اثرات بسیار بدی را در کوتاه‌مدت روی اقتصاد کشورمان داشته باشد. اگر تحریم‌ها برداشته شود و قدرت نقل و انتقال درآمدهای ارزی را داشته باشیم اقتصاد ما از کاهش قیمت نفت کمتر آسیب خواهد دید. با این وجود من معتقدم که کاهش قیمت نفت در شرایط فعلی که دسترسی به پول نفت به فروش رفته برای کشورمان میسر نیست، اثرات منفی کمتری دارد. برای مثال شما هر بشکه نفت را به قیمت 100 دلار در بازار به فروش رسانده‌اید، اما نمی‌توانید از درآمدهای آن استفاده کنید. حال با کاهش قیمت، فرض کنید بشکه‌های نفتی را 50 دلار فروخته‌اید، اما مثل سابق همچنان دسترسی شما به درآمدها وجود ندارد. با این حال تاثیر بر اقتصاد شما در کوتاه‌مدت کم است.

* فکر می‌کنید با سیر نزولی قیمت نفت، دولت قیمت هر بشکه نفت را در بودجه باید با چه قیمتی تعیین کند؟

** این سوال کاملا تخصص و فنی است که ما تحلیلگران نمی‌توانیم آن را پیش‌بینی کنیم؛ چرا که باید اعداد و ارقام بودجه و درآمدهای جاری و درآمدهای مالیاتی دولت را در اختیار داشته باشیم تا بتوانیم اقدام به پیش‌بینی قیمت نفت کنیم. بهترین اشخاصی که می‌توانند قیمت نفت را مشخص کنند خود دولتی‌ها هستند که اطلاعاتشان کامل است.

* وزیر اقتصاد اعلام کرده است «با توجه به مشکلات بازار نفت، برای آنکه بتوانیم قیمت نفت را به درستی تعیین کنیم. سه سناریو در لایحه بودجه لحاظ کرده‌ایم» به نظر شما این فرآیند می‌تواند به تعیین قیمت نفت در بودجه کمک کند؟

** بدون شک بهترین کاری که دولت می‌تواند انجام دهد همین سناریوهایی بوده که وزیر اقتصاد به آن اشاره کرده است. دولت می‌خواهد قیمت نفت را پیش‌بینی کند و آنها با توسل به اعداد و ارقامی که در اختیار دارند باید سناریوسازی داشته باشند که اگر تحریم‌ها برداشته شد و دسترسی به ذخایر نفت افزایش پیدا کرد، چه رقمی را باید در بودجه تعیین کنیم؟ اگر قیمت نفت باز هم سقوط خود را ادامه داد چه باید کرد؟ اگر تحریم‌ها برداشته نشد چه کنیم؟ اگر قیمت نفت افزایش پیدا کرد چه باید کرد؟ همه این‌ها مهم است که دولت با سناریوهای مختلف به نتیجه مناسب و نزدیک به واقعیت دست پیدا کند.

* این روزها رسانه‌های منتقد و حتی مخالف دولت بارها این جمله را به کار برده‌اند که دیپلماسی نفت در تثبیت قیمت نفت ضعیف بوده است؟ با توجه به اینکه نمایندگان مجلس اعلام می‌کنند توطئه نفتی دلیل اصلی در کاهش قیمت نفت بوده است؟

** باز هم باید بگویم که اصل قضیه در کاهش قیمت نفت سیاسی نبوده، اما ممکن است از این فرصت استفاده شده باشد. همان‌طور که وقتی یک حادثه تروریستی در یکی از کشورها رخ می‌دهد انواع آدم‌ها و گروه‌ها از آن اتفاق به نفع خود بهره‌برداری سیاسی می‌کنند. ولی اصل عمل می‌تواند توطئه سیاسی نباشد. به طور مثال عربستان سعودی از این فرصت به نفع خود استفاده تا وضعیت اقتصادی ایران و روسیه را با مشکل مواجه کند تا بتواند فشار خود را بر سوریه افزایش دهد. با این وجود دیپلماسی نفتی زمانی خود را نشان می‌دهد که شما ببینید چه مقدار نفت برای صادرات دارید.

اگر 5 میلیون بشکه نفت به بازارهای جهان صادر می‌کردیم مسلما دیپلماسی نفتی دیگری داشتیم. اما اکنون که تنها یک میلیون بشکه نفت صادر می‌کنیم و دسترسی به منابع درآمدی آن را هم نداریم، فکر می‌کنید چه کاری از دست وزارت نفت بر می‌آید؟ به نظر من دیپلماسی نفتی ایران در آخرین نشست اوپک که در اواخر آذرماه برگزار شد خوب و مفید بود؛ چرا که اجماع اوپک را برهم نزد و موجب ضعیف شدن این مجمع نشد. با این وجود اوپک تصمیم گرفت که بتواند سهم بازارهای خود را همچنان در اختیار داشته باشد که این تصمیم آخر کشورهای تولیدکننده نفت بود و باید به این خواسته جمعی احترام گذاشت.

درست است که عربستان سعودی هم این نظر را داشته و فشار آورده‌اند که تولید نفت کاهش پیدا نکند، اما اجماع اوپک (که ایران هم جزئی از آن به شمار می‌رود) خواستار آن شد که سهم بازارهای خود را کم نکند و همچنان بتواند بازارهای خود را حفظ کند. اگر خاطرتان باشد در جلسه قبلی اوپک زمانی که صادرات کشورمان تنها به یک میلیون بشکه در روز می‌رسید آقای زنگنه اعلام کرد ما باید به سهم خود بازگردیم. اشاره آقای زنگنه به زمانی بود که ایران روزانه بیش از 2 میلیون بشکه در روز نفت صادر می‌کرد.

* در حال حاضر عربستانی‌ها اعلام کرده‌اند که تولیدات نفتی خود را کاهش نمی‌دهند و در این میان حتی ممکن است افزایش هم بدهند. فکر نمی‌کنید این تولید بیش از اندازه می‌تواند قیمت نفت را کاهش دهد؟

** ادامه این جریان می‌تواند قیمت نفت را کاهش دهد. عدم کاهش تولید تصمیمی بوده که به اجماع تمام اعضای اوپک رسیده است. در حال حاضر می‌بینیم که عراق هم سعی می‌کند بازارهای خود را افزایش دهد. سیاست‌های نفتی عراق نشان می‌دهد که این کشور علاوه بر سود بیشتر می‌خواهد از بازارهای جهانی عقب نماند. باید بگوییم که هدف اوپک برای حفظ بازارهای خود آن است که نفت‌های پرهزینه را از بازارهای جهانی خارج کنند.

نفت‌های پرهزینه با توجه به قیمت‌های نفت 50 دلاری که اکنون وجود دارد از بازار خارج خواهد شد. مقداری از تولید نفت پرهزینه چه در دریای شمال، چه در برزیل و یا حتی نفت «شیل‌گس» آمریکا از بازار خارج خواهند شد، چون تولید این‌گونه نفت با قیمت 50 دلاری نفت به هیچ وجه اقتصادی نیست. در این راستا تولید برخی از حوزه‌های نفتی حتی بالاتر از 50 دلار هم اقتصادی نیستند و باید بازار را ترک کنند. این جریان اثر خود را کم‌کم بر بازارها خواهد گذاشت و عرصه نفت کمتر خواهد شد. همان‌طور که اظهار داشتیم تقاضا برای نفت با توجه به قیمت پایین آن افزایش می‌یابد، بدون شک در بلندمدت تعادل به بازار باز می‌گردد.

* فکر می‌کنید عربستان هم به نقطه‌ای برسد که بخواهد از عرضه نفت خود کم کند؟

** در حال حاضر عربستان، امارات و کویت ذخایر ارزی بسیار بالایی دارند. چنانکه ممکن است نزدیک به هزار میلیارد دلار ذخایر ارزی داشته باشند. با این وجود عربستانی‌ها برای سال آینده همان بودجه‌ای را تصویب کردند که از قبل آن را ترسیم کرده بودند. چنان‌که آن‌ها کسری بودجه خود را خیلی راحت‌تر از آن چیزی که فکر می‌کنیم از ذخایر 700 تا 800 میلیاردی خود تامین می‌کنند.

حال اگر عربستان ده سال هم کسری بودجه 50 میلیارد دلاری داشته باشد بدون هشچ مشکلی می‌تواند ادامه کار دهد. این است که عربستان به دنبال خارج کردن نفت‌های پرهزینه بوده تا بتواند جای خود را در بازار بیشتر باز کند. به نظر من عربستانی‌ها روی همین سیاست می‌مانند چنانکه پادشاه جدید عربستان هم اعلام کرده است که سیاست‌های پادشاه قبلی را ادامه خواهد داد.

* در این بین آیا آمریکا بیشترین ضرر را می‌کند؟

** آمریکایی‌ها از آنجایی که تولیدکننده نفت شیل‌گس و تولیدکننده انرژی‌های پرهزینه هستند بدون شک این حوزه از صنعت نفت آن‌ها از بازار خارج خواهد شد و با مشکل مواجه می‌شوند. اما نباید فراموش کرد که در حال حاضر آمریکایی‌ها بزرگترین واردکننده نفت جهان هستند و زمانی که قیمت نفت از 100 دلار به 50 دلار می‌رسد، بدون شک آن‌ها می‌توانند اقتصاد خود را پویاتر کنند در حالی که می‌بینیم این اتفاق رخ داده است. اکنون می‌بینیم قدرت دلار نسبت به یورو افزایش یافته و همین امر نشان می‌دهد آمریکا از رکود خارج شده.

* با این تفاسیر چرا پافشاری روی تولید هرچه بیشتر نفت وجود دارد؟

** ما می‌خواهیم بازارهای نفت خود را در اختیار داشته باشیم. وقتی که فروش نفت خود را به خاطر تحریم‌ها از دست دادیم متقابلا بازارها از دستمان خارج شد. حال اگر بخواهیم بار دیگر آنها را به دست آوریم سال‌های سال طول می‌کشد. همان‌طور که آقای زنگنه اعلام کردند به هر قیمتی شده باید بازارهای خود را به دست آوریم. حتی در طول تاریخ این مسئله را مشاهده کرده‌ایم. زمانی که کودتای 28 مرداد رخ داد و دولتی که با آمریکایی‌ها تعامل بسیار داشت وارد کار شد، پس از چند سال توانست بار دیگر به همه بازارهای خود دست پیدا کند. در صورتی که تولیدکنندگان زیادی در آن زمان وجود نداشت. کاهش تولید نفت به این شکل نیست که بتوانیم یک شبه به آن بازگردیم. چرا که در این بین قراردادهایی بسته می‌شود و رقبایی وجود دارند که می‌توانند در زمان نبود ما بازار را تصاحب کنند.

مهمترین شرایطی که برای ما وجود دارد این است که بتوانیم از شر تحریم‌ها خلاص شویم مشکل عمده ما حل خواهد شد. وقتی بتوانیم به منابع ارزی دست پیدا کنیم و برنامه‌های زیرساختی را اجرایی کنیم به پیشرفت‌هایی بسیاری دست خواهیم یافت که می‌تواند توسعه اقتصادی را برای ما در برداشته باشد. فراموش نکنیم که قیمت نفت تنها 3 تا 4 سال است که افزایش یافته در حالی در زمان هشت ساله دولت آقای خاتمی قیمت نفت به طور میانگین کمتر از 25 دلار بود. با این وجود بازگشت ذخایر ارزی به کشور و سرمایه‌گذاری و تعامل با دنیا از مهمترین مسائلی است که کشورمان با آن دست و پنجه نرم می‌کند.

* از زمان شروع تحریم‌ها چه مقدار بازار را از دست داده‌ایم؟

** ما از دو میلیون بشکه به یک میلیون بشکه در روز رسیده‌ایم. در این راستا ممکن است برخی از این بازارها بازگردد ولی در مورد برخی بازارها چنین اتفاقی رخ ندهد.

* اگر تحریم‌ها برداشته شود می‌توانیم مانند قبل صادرات نفت‌مان را افزایش دهیم و شرایط گذشته را به دست آوریم؟

** می‌توانیم اما طول می‌کشد. حتی اگر قرار باشد با تخفیف در فروش نفت بار دیگر بازار را به دست آوریم باید این کار را انجام دهیم. ما نباید اجازه بدهیم که صادرکنندگان دیگر بازار نفت را از دست ما خارج کنند. ما تولیدکننده نفت در درازمدت هستیم. با توجه به تخمینی که زده شده ما با 150 میلیارد بشکه نفتی که در ذخایر خود داریم جزء سه تا چهار کشور دارای ذخائر بزرگ نفت در دنیا هستیم که می‌توانیم در درازمدت نفت تولید کنیم. اگر ما جزء کشورهایی بودیم که تنها سه تا چهار سال دیگر نفت برای فروش داشتیم باید فکر دیگری در این زمینه می‌کردیم؛ اما از آنجایی که کشور ما ذخایر عظیم نفتی دارد حتما باید به فکر بازارهای نفتی خودمان باشیم.

* سال گذشته خبری در رسانه‌های بین‌المللی درج پیدا کرد مبنی بر اینکه در قرارداد نفتی بین ایران و روسیه ما باید روزانه 500 هزار بشکه نفت به این کشور صادر کنیم. فکر می‌کنید این قراردادها می‌تواند به تولید نفت کشورمان کمک کند؟

** طبق خبرهای منتشر شده ایران از طریق روسیه به دنبال آن بود که روزانه 500 هزار بشکه نفت را به فروش برساند که این به معنای دور زدن تحریم‌ها بود. یکی از مشکلاتی که در این جهت وجود دارد آن است که روسیه هم در حال حاضر در شرایط تحریمی به سر می‌برد و بیشتر به فکر آن است که بتواند نفت خود را به فروش برساند. با این وجود اجرای این قرارداد آسان نیست. اگر هم روسیه بخواهد نفت ما را به فروش برساند مسلما با قیمت پایین‌تر و یا با حجم کمتری به فروش می‌رساند تا بتواند برای خود سوددهی داشته باشد.

اشکال دیگری که در این زمینه وجود دارد آن است که روسیه بازارهای نفتی ایران را تصاحب می‌کند. به هر حال این قرارداد به دو علت اجرایی نشد. اول آنکه تغییرات سیاسی موجب شد که روسیه تحریم شود و دوم اینکه کاهش قیمت نفت بازار را طوری تغییر داد که روسها بیشتر به فکر فروش نفت خودشان باشند.

* در شرایط فعلی آیا کشورهای خریدار نفت ایران مثل کره، هند و چین می‌توانند به کشورمان کمک کنند؟

** ببینید گاهی شرایط به مذاکرات هسته‌ای بستگی دارد. یعنی اگر در این مذاکرات ما به نتیجه برسیم دروازه‌های تجارت جهانی به روی ما باز می‌شود و کشورهایی چون هند، چین و کره می‌توانند نفت بیشتری از ما خریداری کنند و درآمدهای نفتی‌مان را تحویل بگیریم و یا اینکه در قبال آن کالا وارد کنیم. در حال حاضر تا زمانی که تحریم‌ها بین‌المللی وجود دارد کاری نمی‌توانیم انجام دهیم. کشورهای یاد شده تا حدی به ما کمک کرده‌اند و هنوز این کار را ادامه می‌دهند، اما اگر به جایی برسند که احساس کنند روابطشان با آمریکا به مشکل برخورده است و به ضرر آنها باشد مسلما کمک خود را قطع خواهند کرد. با این وجود ما نمی‌توانیم بیش از حد از این کشورها توقع داشته باشیم.

* با این وضعیت اگر به این کشورها فشار سیاسی و یا اقتصادی بیشتری از جانب آمریکا تحمیل شود به سمت بازارهای عربی خواهند رفت؟

** دقیقا همین‌طور است. اگر قرار باشد فشارهای سیاسی موجب شود که فروش نفت ایران تنها به 500 هزار بشکه در روز برسد مشتریان نفتی ایران به سمت عربستان، کویت و امارات سوق پیدا خواهند کرد؛ چرا که خریداران نفتی ایران هیچ‌وقت منافع ملی خود را به تجارت با ایران ترجیح نمی‌دهند.

* پس ظرفیت‌هایی که اکنون در اختیار داریم با مشکل مواجه خواهد شد.

** داستان دقیقا همین است. ایران فرصت‌های طلایی دارد، چه از لحاظ پتانسیل داخلی و چه از لحاظ نیروهای کاری. این ظرفیت‌ها از سوی تحریم‌ها با مشکل مواجه شده و اجازه نمی‌دهد که داشته‌های ما بالفعل بشود و بتوانیم از آن‌ها استفاده کنیم. با این وضعیت تمام راه‌هایی که وجود داشته در حال امتحان کردن آن هستیم تا جایی که بتوانیم این کار را انجام خواهیم داد. ما سال‌هاست در تحریم قرار داریم و باید تا زمانی که سایه تحریم‌ها بر سر کشورمان وجود دارد روند دور زدن تحریم‌ها را ادامه دهیم تا بتوانیم کشور را اداره کنیم. با این وجود باز هم می‌گویم بهترین راه آن است که تحریم‌ها برداشته شود.

* صنعت نفت چگونه می‌تواند در اقتصاد مقاومتی که از سوی رهبری تعیین شده است کمک کند؟

** من در این خصوص اطلاعات و دانشی ندارم. این کار احتیاج به اعداد و ارقامی دارد که با آمارها بتوانیم در این خصوص صحبت کنیم. تاکنون که این اعداد و ارقام اعلام نشده است و من هم در این بابت اطلاعات و دانشی ندارم. اما این هدف که هزینه‌های کشور از درآمدهای نفتی جدا شود بسیار منطقی می‌باشد که درآمدهای نفتی به سمت پروژه‌های توسعه‌ای حرکت کند و دیگر در بودجه و هزینه‌های جاری دیده نشود. اگر مسئولان دولتی بتوانند دست به چنین اقدامی بزنند که نفت را از هزینه‌های جاری جدا کنند با ارزش است.

* از زمانی که تحریم‌ها در کشور به وجود آمد وزارت نفت بیشتر تمرکز خود را متوجه تولید و صادرات گاز کرد. فکر می‌کنید گاز بتواند روزی جایگزینی برای درآمدهای نفتی کشورمان بشود؟

** وزارت نفت از همان ابتدا در پی تولید گاز بوده و بعد از تحریم‌ها هم این کار را ادامه داده. ما با کمبود گاز مواجه هستیم. خصوصا در زمستان‌ها که ممکن است قطعی گاز وجود داشته باشد. به نظر من این چیز جدیدی نیست که وزارت نفت تمرکز خود را روی تولید گاز گذاشته. گاز بزرگترین حامل انرژی در سبد انرژی کشور است که نزدیک به 70 درصد از انرژی کشور از طریق این محصول تامین می‌شود، در نتیجه باید گاز را به صنعت و تولید برسانیم تا علاوه بر استفاده مردم، تمام حوزه‌های تولیدی و صنعتی کشور از این انرژی بهره‌مند شوند.

* با این وجود توانایی آن را داریم که بتوانیم صادرات گاز به اروپا و همسایه‌های غربی و شرقی کشور داشته باشیم؟

** تمام این سخنانی که از سوی وزارت نفت بازگو می‌شود، پروژه‌های سه تا چهار ساله است. اینکه امروز اعلام می‌شود به اروپا گاز صادر می‌کنیم و فردا شروع به انجام صادرات گاز کنیم بدون شک عملی نخواهد شد. این گفته‌ها در شرایط فعلی کشورمان تنها یک تئوری بوده که نمی‌توان آن را انجام داد و در شرایط عادی این کار سه تا چهار سال زمان خواهد برد. از طرفی برای انجام این کار باید رایزنی‌ها و مذاکرات بسیاری انجام شود تا با دستیابی به نتیجه از طریق ترکیه و یا سوریه این کار را انجام دهیم که در شرایط فعلی سوریه در بحران به سر می‌برد و نمی‌توان این کار را انجام داد. از طرفی دیگر ساخت خط لوله خود نزدیک به سه تا چهار سال زمان می‌برد. حال رایزنی‌ها باید انجام شود که رضایت کشورهایی که خط لوله گاز از آن‌ها عبور می‌کند را داشته باشد. باز هم تاکید می‌کنم که این کارها را نمی‌توان در کوتاه‌مدت انجام داد.

* ما توانمندی این را داریم که بتوانیم صادرات گاز به اروپا داشته باشیم؟

** توانمندی ما بسیار بالاست و حتی برخی از کارشناسان با توجه به ارقامی که دارند ابراز می‌کنند که ما از روسیه هم ذخایر گاز بیشتری داریم. کشوری که این توانمندی را دارا باشد بدون شک باید به صادرات هم فکر کند که این مستلزم تولید بیشتر است.

* از لحاظ فنی هم این کار شدنی است؟

** از لحاظ فنی سرمایه و تکنولوژی می‌خواهد که زمانبر است. اگر بخواهیم تکنولوژی را گسترش دهیم باید شرکتهای بزرگ انرژی به سوی ایران بیایند و سرمایه‌گذاری کنند. اگر ما بخواهیم به تنهایی این کار را انجام دهیم با توجه به درآمدهای کشور این امر زمان‌بر خواهد بود. حال اگر سرمایه‌گذار و شرکت‌های تولیدی بخواهند به سمت کشورمان بیایند باز تا زمانی که نتوانیم تحریم‌ها را برداریم این کار به این راحتی‌ها انجام‌‌پذیر نخواهد بود.

* در این چند ساله توجهات به سمت پتروشیمی بوده و نمایندگان اعلام می‌کنند که این حوزه کارگشا خواهد بود شما هم این نظر را دارید؟

** پتروشیمی هم حد و اندازه‌ای دارد. به طور مثال اگر ما اکنون بخواهیم یک کارخانه تولید متانول احداث کنیم، این کارخانه خود نزدیک به 5 سال زمان خواهد برد و احتیاج به سرمایه‌گذاری دارد. ما باید بتوانیم دروازه‌های اقتصادی‌مان را باز کنیم.

* به عنوان سوال آخر شما آینده نفتی ایران را چطور پیش‌بینی می‌کنید؟

** من فکر می‌کنم اگر تحریم‌ها برداشته شود آینده بسیار روشن خواهد بود و سرمایه‌گذاری بسیاری در کشورمان انجام خواهد شد و تولید نفتی کشور می‌تواند از 3 میلیون بشکه در روز به 4 میلیون و حتی بالاتر هم برسد. کشور ما با ذخایر نفت و گاز و نیروی انسانی کارآمد می‌تواند آینده بسیار روشنی داشته باشد.