غرب همچنان در توهم امتیازگیری

علی موحد

در حالی که جمهوری اسلامی ایران و گروه 1+5 قرار بود تا سوم آذر امسال، بر سر راهکار جامع به توافق برسند، پابرجا بودن اختلافات سبب شد تا گفت‌وگوها برای بار دوم تمدید شود. بر اساس برنامه جدید، دو طرف برای رسیدن به چارچوب توافق تا روز 10 اسفند و برای حصول توافق نهایی تا 9 تیر سال آینده زمان دارند.

دور تازه مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه 1+5 در دستور کار طرفین قرار داشته و رایزنی‌های متعددی صورت گرفته است. پیش‌زمینه این رایزنی‌ها، سفر ظریف، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، به چند کشور اروپایی برای رایزنی با اعضای گروه 1+5 بوده است.

ظریف و کری، وزرای خارجه جمهوری اسلامی ایران و آمریکا، روز جمعه برای دومین‌بار، ظرف یک‌هفته در شهر پاریس، پایتخت فرانسه، دیدار کرده و به‌مدت یک‌ساعت در رابطه با پرونده هسته‌ای گفت‌وگو کردند. این دیدار تنها دو روز پس از آن صورت گرفت که دو وزیر خارجه، دیداری شش‌ساعته در شهر ژنو سوئیس، محل برگزاری دور تازه مذاکرات هسته‌ای داشتند.

اشتاین مایر، وزیر امور خارجه آلمان نیز در دیدار با ظریف با اشاره به تمدید هفت‌ماهه مذاکرات اتمی گفت: ما اکنون باید از این فرصت زمانی که به‌تازگی به‌دست آمده است، استفاده کنیم. نباید از هیچ کاری فروگذاری کنیم تا این‌بار پس از سال‌ها بتوانیم به راه‌حلی دست یابیم. وی اظهار داشت که مجاری دستیابی ایران به سلاح هسته‌‌ای باید بدون هیچ تردید و ابهامی به‌صورت دائمی مسدود شود و در عوض، تحریم‌ها نیز مطمئناً لغو ‌‌می‌شود. فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران نیز در نشستی در بروکسل، بر لزوم دستیابی به توافقنامه جامع درباره برنامه هسته‌ای تهران تأکید کردند.

درباره مذاکرات، سخنگوی وزارت امور خارجه چین هم ابراز امیدواری کرد طرفین مذاکره بتوانند به راه‌حلی در خصوص برنامه هسته‌ای ایران دست پیدا کنند که به‌تمامی طرفین سود برساند و نتیجه برد- برد برای همه، در پی داشته باشد. روسیه نیز در مواضع متعددی خواستار رسیدن به راهکار دیپلماتیک برای حل موضوع هسته‌ای ایران شد.

استمرار سیاست تهدید و فشار

آنچه در رفتار آمریکا و برخی کشورهای غربی در قبال مذاکرات مشاهده می‌شود، اصرار آنها بر ادامه اجرای سیاست فشار و تهدید است. آنها به تصور خود برآنند تا همزمان با مذاکرات، از ابزارهای تهدیدآمیز و البته برخی مشوق‌های ادعایی نیز بهره گیرند!

برای نمونه؛ وزارت امور خارجه آمریکا، هشدار سفر به ایران را تجدید کرده و مدعی شده است که دولت ایران، اقلیت‌های مذهبی و قومی را سرکوب می‌کند و همین امر به ناامنی در مناطق مرزی منجر شده است.

اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا، در نشست خبری با کامرون، نخست‌وزیر انگلیس، به تلاش‌های دولتش برای متحد کردن جامعه جهانی علیه ایران اشاره کرد و گفت، پیش از سال 2009، ایران متحد بود و جامعه جهانی، پراکنده؛ اما وی توانسته با اقدامات دیپلماتیک، جامعه جهانی را علیه ایران متحد کند!

وی در ادامه با تکرار این ادعا که تحریم‌ها عامل آمدن ایران به‌پای میز مذاکره بوده است، تصمیم فعلی کنگره برای معرفی طرح‌های تحریمی جدید علیه ایران را اقدامی مخرب و تضعیف‌کننده مذاکرات هسته‌ای جاری توصیف و آن را تهدید به وتو کرد. البته در اقدامی قابل تأمل، بار دیگر ادعای گزینه نظامی را نیز مطرح و ادعا کرد، کنگره در صورت تصویب تحریم‌های بیشتر علیه ایران، باید مسئولیت تقابل نظامی احتمالی با ایران را هم بپذیرد. دیوید کامرون، نخست‌وزیر انگلیس نیز گفت: «تحریم‌ها به مذاکرات منتهی شد، اما من با برخی سناتورها تماس گرفتم و گفتم که نظر بریتانیا این است که این اقدام، کمکی به نتیجه مذاکرات نمی‌کند.»

در رفتاری که بسیاری آن را تقسیم کار میان کنگره و کاخ سفید برای اعمال فشار بر ایران می‌دانند، «میچ مک‌کونل» رهبر اکثریت جمهوریخواهان سنا، درصدد است لایحه جدید تحریم‌ها علیه ایران را اواخر فوریه یا اوایل مارس سال جاری میلادی در سنا به رأی گذارد. همچنین «باب کروکر» رئیس کمیته روابط خارجی سنای آمریکا، در مصاحبه‌ خود با خبرگزاری رویترز، تصریح کرد که نمایندگان جمهوریخواه و دموکرات کنگره آمریکا، همچنان طرح خود برای تحمیل تحریم‌های بیشتر علیه ایران را ادامه خواهند داد.

این سخنان، در حالی مطرح شده که در اقدامی قابل تأمل، نیویورک‌تایمز با اشاره به دیدار پنج‌شنبه رئیس‌جمهور آمریکا با «رابرت منندز» سناتور دموکرات حامی تحریم‌های بیشتر ضدایران آورده است: «در جریان بحث درباره تحریم‌های تازه علیه ایران که گفت‌وگویی پرتنش، اما به‌طور کلی محترمانه توصیف شده، اوباما تأکید کرد که طرح ارائه‌شده توسط سناتور رابرت منندز و مارک کرک درباره اعمال تحریم‌های جدید را وتو می‌کند.» همچنین پایگاه خبری- تحلیلی «هیل» به‌نقل از مشاور پیشین وزارت امور خارجه ایالات متحده، از احتمال بالای وتو شدن لایحه تحریم‌ها علیه ایران، از سوی «باراک اوباما» رئیس‌جمهور آمریکا خبر داد.

بسیاری از ناظران سیاسی معتقدند که این اقدامات، نوعی تبانی میان کنگره و کاخ سفید است که بر اساس آن با ادعای تهدید بودن کنگره و تعامل محور بودن کاخ سفید برآنند تا اوباما را آخرین فرصت ایران برای توافق معرفی کنند تا به‌زعم آنها، ایران را وادار به کنار نهادن خطوط قرمز خود و پذیرش زیاده‌خواهی غرب کنند.

مجموع این رفتارها نشان می‌دهد که برخی کشورهای غربی، همچنان در توهم کارآیی سیاست تهدید و تشویق هستند و با ابزار تحریم و برجسته‌سازی پیامدهای کاهش بهای نفت برآنند تا ایران را به پذیرش زیاده‌خواهی هسته‌ای و حتی غیرهسته‌ای خود وادار کنند. این در حالی است که تیم هسته‌ای ایران بر حفظ خطوط قرمز ملت ایران تأکید و بر ضرورت اتخاذ تصمیم سخت از سوی گروه 1+5 برای به نتیجه رسیدن مذاکرات که همان پایان دادن به خصومت با حقوق هسته‌ای ملت ایران و لغو تمام تحریم‌ها است، تأکید دارد.