پیاده‌روی ظریف در کریدور شرقی - غربی

رضا رئیسی

با انتخاب حسن روحانی به ریاست‌جمهوری در ایران روند مذاکرات هسته‌ای دچار دگرگونی شد و جایی که دولت ایران با پیگیری رویکردهای تعاملی در عرصه دیپلماسی و پرهیز از هیاهو و سخنان جنجال‌آفرین اعتمادسازی را در دستور کار قرار داد و طرف خارجی نیز با آزمودن سیاست‌های تحدیدی و تهدیدی دانست که ره به جایی نبرده و تنها راه، مذاکره‌ای متوازن است که طی آن برنامه صلح‌آمیز هسته‌ای ایران حفظ و نگرانی‌های اعلامی آنان نیز مرتفع شود، اینجا بود که مذاکره با نتیجه برد- برد معنا یافته و با توافق ژنو که طی زمان کوتاهی پس از روی کارآمدن دولت روحانی به امضا رسید، مشخص شد که طرفین می‌توانند از معبر دیپلماسی پرونده هسته‌ای، ایران را به نقطه غایی رهنمون کنند.
اکنون نیز پس از چند دور مذاکره در ژنو، عمان، وین، داووس بالاخره نوبت به مونیخ و برگزاری کنفرانس امنیتی سالانه آن رسیده تا طرفین در حاشیه این نشست با رایزنی‌های فشرده میان عالی‌ترین مقامات دستگاه دیپلماسی راهی برای برون‌رفتی معقول و رسیدن به چارچوب توافق کلی تا ماه مارس میلادی پیدا کنند.

مرغی که برای منتقدان یک پا دارد

سخنرانی محمدجواد ظریف، وزیر امورخارجه کشورمان در اندیشکده شورای روابط خارجی آمریکا در آخرین سفر خود به نیویورک در شهریورماه سال جاری با تحریف و وارونه‌نمایی‌های منتقدان همیشگی وی و دولت روحانی روبه‌رو شده و دستمایه هجمه‌های گسترده علیه وزیر امورخارجه کشورمان شد. رسانه‌های تندرو مدعی بودند که ظریف در جواب پرسش‌های حضار، مذاکرات را به فرآیندهای سیاسی داخلی پیوند زده و گفته است که اگر مذاکرات به نتیجه نرسد مردم به دولت روحانی در انتخابات آینده پشت کرده و شکست سیاسی برای طیف آنان رقم می‌خورد.

ظریف و وزارت‌خارجه نحوه انعکاس سخنان ظریف را تحریف‌شده اعلام کرده و ایرادگیری‌ها را بلاموضوع دانستند. حال پس از آنکه جنجال و هیاهو بر سر مسئله پیاده‌روی ظریف و کری فروکش نکرده و درحالی که ظریف در مونیخ مشغول رایزنی‌های فشرده با طرف‌های خارجی است، خبرگزاری رویترز مدعی شده است که ظریف در مذاکره با جان کری هشدار داده است عدم موفقیت در رسیدن به توافق جامع هسته‌ای این خطر را به همراه دارد که مسئله یک دهه‌ای برنامه هسته‌ای ایران همچنان پابرجا بماند.

ادعای یک رسانه خارجی که به ناگهان با استقبال و البته هجمه گسترده رسانه‌های تندرو منتقد توافق روبه‌رو شده و گویی آنان برگ برنده‌ای یافته‌اند تا دور تازه حملات علیه مذاکره‌کنندگان را کلید بزنند. این درحالی است که وزیر امورخارجه کشورمان قویا هرگونه بحث درخصوص مسائل داخلی در مذاکرات هسته‌ای را رد کرده و این خبر را دروغ‌پراکنی رسانه غربی عنوان کرده است. حال باید پرسید آیا سخنان صریح و واضح وزیر امورخارجه ایران برای رسانه‌های مدعی داخلی سند است یا خبرپراکنی یک رسانه غربی.

از طرف دیگر ظریف بارها و بارها اعلام کرده که رویکردهای جناحی و سیاسی به مذاکرات هیچ معنا و مفهومی ندارد و خود چگونه می‌تواند این گفتار صریح و رویکرد همیشگی را نقض کرده و وارونه عمل کند. در این میان جالب آنکه چرا همزمان با پیشرفت مذاکرات و رایزنی‌های فشرده ظریف در مونیخ این رسانه خارجی مدعی چنین نکته‌ای شده و رسانه‌های داخلی منتقد با شور و هیجان بدان پرداخته و به این گفتارهای پوچ سندیت می‌بخشند، آیا رویکردهای جناحی اینجا و در این عملکردها هویدا و واضح نیست؟

ظریف: تعجبم از رسانه‌های داخلی است

در این بین وزیر خارجه کشورمان از برخی رسانه‌های داخلی که در این مقطع با وجود تکذیبیه رسمی این وزارتخانه باز هم خبرهای دروغ رسانه‌های خارجی را منعکس می کنند، انتقاد کرد. محمد جواد ظریف در پاسخ به سوالی درباره ادعای دیروز رویترز و تکرار آن توسط برخی سایتهای داخلی، بار دیگر این ادعاها را تکذیب کرد و گفت: انتشار اخبار غیرواقعی و دروغ با اغراض خاص از سوی رسانه‌های بیگانه و بنگاه‌های خبرپراکنی آن هم در این مقطع تعجب‌برانگیز نیست. وی افزود: بلکه تعجب اصلی از برخی دوستان و رسانه‌های داخلی است که با وجود تکذیبیه رسمی مقامات وزارت خارجه و علم به ماهیت دروغ چنین ادعاهایی باز هم به بازنشر آن می‌پردازند.

پیاده‌روی ظریف در کریدور شرقی - غربی

درحالی که وزیر امورخارجه جمعه بیش از دو ساعت با وزیر امورخارجه آمریکا به بحث و رایزنی پرداخت و به گفته یک مقام وزارت خارجه آمریکا طرفین بر ادامه ارتباطات و رایزنی‌های رودررو تاکید کرده و قرار است در آینده نزدیک با یکدیگر مذاکره داشته باشند، ظریف و معاونان وزارت خارجه شنبه نیز روز پرکاری را در مونیخ سپری کردند. وزیر امورخارجه کشورمان علاوه بر دیدار با چند مقام عالیرتبه خارجی و دبیرکل سازمان بین‌المللی انرژی اتمی در چارچوب مذاکرات هسته‌ای با وزیرخارجه روسیه سرگئی لاوروف نیز دیدار و گفت‌وگو داشت.

ظریف در کریدوری از شرق تا غرب جهان فرمان دیپلماسی را می‌راند و نتیجه‌بخشی را در قالب رضایت و همراهی همه طرفین می‌داند، آنچنان که ظریف با وزرای خارجه تروئیکای اروپایی نیز دیدار کرده و درخصوص پرونده هسته‌ای به رایزنی پرداخت و معاونان وی سیدعباس عراقچی و مجید تخت‌روانچی نیز با وندی شرمن و ویلیام برنز گفت‌وگوی رودررو داشتند. واکنش‌های اعضای 1+5 نیز به مذاکرات هسته‌ای مثبت بوده است.

نماینده چین در اجلاس امنیتی مونیخ تاکید کرده که اکنون با یک فرصت بزرگ برای حل مسئله ‌هسته‌ای ایران مواجه هستیم و آمادگی کشورش را برای همکاری همه‌جانبه برای رسیدن به توافق هسته‌ای اعلام کرده است. وزیر خارجه انگلیس نیز طی مقاله‌ای در نشریه تایمزانگلیس انتخاب دکتر روحانی را گامی رو به جلو برای حل مسئله هسته‌ای اعلام کرده و توافق ژنو را موفقیت‌آمیز خوانده است. مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز در دیدار با ظریف بر اراده قوی سیاسی 1+5 برای رسیدن به توافق با ایران تاکید کرد.

ظریف با فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجه اتحادیه اروپا گفت‌وگو کرد که در این دیدار موگرینی بر اراده قوی سیاسی 1+5 برای رسیدن به توافق با ایران تاکید کرد و آثار مثبت آن را برای تحولات منطقه مهم توصیف کرد. درنهایت 5 عضو دائم شورای امنیت پس از جلسه دوروزه خود در لندن و در بیانه پایانی نشست تاکید کردند که از پروسه دیپلماتیک میان ایران و قدرت‌های جهانی استقبال می‌کنند و انتظار دارند که ادامه تلاش‌های آنها درمذاکرات به یک توافق جامع منجر شود که ماهیت صرفا صلح‌آمیز برنامه‌ هسته‌ای ایران را تضمین کند.

ابراز تردید آمانو درباره توافق تا ماه مارس

مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در اظهاراتی غیرمسئولانه مدعی شد تهران تاکنون به برخی از سوالات درخصوص برنامه هسته‌ای‌اش پاسخ نداده است. یوکیا آمانو با اشاره به مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه 1+5 گفت که بعید به نظر می‌رسد یک توافق میان ایران و جامعه بین‌الملل پیش از ضرب‌الأجل ماه مارس حاصل شود. آمانو در ادامه مدعی شد ایران تاکنون به برخی سوالات درباره برنامه هسته‌ای‌اش پاسخ نداده و به نگرانی‌های جامعه بین‌الملل نسبت به این اتهام که به‌دنبال دستیابی به ظرفیت تولید سلاح هسته‌ای بوده رسیدگی نکرده است.

وی تأکید کرد: ما باید بسیار دقت کنیم چون می‌دانیم که درحال مذاکره با چه کسی هستیم. مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همچنین روز جمعه در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ در آلمان با یووال اشتاینیتز، وزیر اموراستراتژیک رژیم‌صهیونیستی دیدار و درباره مذاکرات هسته‌ای گفت‌وگو کرد. آمانو پس از این دیدار گفت که موضع رژیم‌صهیونیستی در قبال مسأله هسته‌ای ایران را درک می‌کند!