زندگی سیاسی ملک سلمان بن عبدالعزیز

بیشتر فعالیت سیاسی و شهرت «سلمان بن عبدالعزیز» که بعد از مرگ ملک عبدالله بر تخت پادشاهی نشست، مربوط به دوره امیری وی در «ریاض» پایتخت عربستان بود که توانست وی را هم در حلقه قدرت خاندان سعود و هم در میان سیاستمداران خارجی به عنوان چهره‌ای تاثیرگذار مطرح کند.

به گزارش «ایرنا» سحرگاه بامداد جمعه سوم بهمن ماه، «عبدالله بن عبدالعزیز» پادشاه 91 ساله عربستان سعودی، به دلیل کهولت سن و بیماری در بیمارستانی در شهر ریاض درگذشت و ولیعهدش «سلمان بن عبدالعزیز»، جانشین او شد.

برپایه وصیتی که «عبدالعزیز بن سعود» نخستین پادشاه عربستان، درباره آینده این پادشاهی از خود به جای گذاشته است، تا زمانی که پسران وی در قید حیات باشند، پادشاه باید از بین یکی از آن‌ها انتخاب شود. به همین دلیل تاکنون پادشاهی از پدر به فرزندان انتقال یافته و بین آن‌ها دست به دست چرخیده است.

ملک سلمان هفتمین پادشاه سعودی است که پس از ملک عبدالله به پادشاهی عربستان می‌رسد. وی که بیست و پنجمین پسر ملک عبدالعزیز است، در سال 1314 در شهر ریاض به دنیا آمد.

تحلیلگران مسایل درونی خاندان سعودی، ملک سلمان را فردی با اراده‌ای قوی، اصلاح طلبی محتاط و عملگرا می‌دانند. به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران دوران پادشاهی وی را تداوم سیاست‌های ملک عبدالله می‌دانند که البته با اندکی احتیاط و محافظه کاری بیشتر نسبت به او به پیش خواهد رفت.

سلمان به دلیل تعلق به خاندان سلطنتی، تحصیلات مقدماتی را در مدرسه‌ای که پدرش برای آموزش شاهزاده‌های سعودی تاسیس کرده بود، گذراند و از همان آغاز جوانی وارد سیاست شد.

زندگی سیاسی ملک سلمان با انتخاب وی به عنوان جانشین امیر منطقه ریاض در 27 اسفند 1332 آغاز شد. در این دوه، شهر ریاض در ریاست (امیری) برادر سلمان قرار داشت و انتخاب سلمان به عنوان جانشین برادر، مسیر وی برای رشد سیاسی در چرخه قدرت را هموار کرد.

ورود کامل سلمان به سیاست در سال 1334 روی داد. در آن سال، سلمان به امیری منطقه ریاض دست یافت و تا 5 سال بعد نیز این پست را در دست داشت. وی مدتی از امیری ریاض استعفا داد، اما 2 سال بعد به دستور پادشاه، بار دیگر به عنوان امیر ریاض انتخاب شد. بنابراین، وی به مدت 48 سال امیر منطقه ریاض بود.

در سال‌های آغازین دهه 1360، سلمان مسوولیت نظارت بر کمک‌های مالی به مجاهدینی را که در افغانستان علیه اشغالگری شوروی می‌جنگیدند نیز بر عهده گرفت. وی همچنین مدتی ریاست «شورای مشورتی» را بر عهده داشت و از زمانی که به ولایتعهدی انتخاب شد مسوولیت مدیریت تمامی سفرهای خارجی پادشاهی سعودی را بر عهده داشت.

اما بیشتر فعالیت‌های سیاسی سلمان در دوران امیری وی بر شهر ریاض بوده است. اهمیت شهر ریاض به عنوان پایتخت عربستان سعودی و ویژگی‌های فردی ملک سلمان در مدیریت امور اجتماعی و سیاسی شهر، از وی چهره‌ای مطرح در محافل درباری و در میان سیاستمداران خارجی ساخته است. وی در دوران امیری خود در شهر ریاض از خود چهره یک سیاستمدار بانفوذ را به نمایش گذاشت.

یکی از اقداماتی که سلمان در دوران ریاستش بر ریاض انجام می‌داد این بود که با ایفای نقش میانجی، مانع از این می‌شد که اختلاف‌های بین شاهزاده‌های سعودی که در ریاض ساکن بودند به بیرون بروز پیدا کند. به همین دلیل، در بسیاری مواقع، وی نقش یک قاضی برای حل اختلافات درونی خاندان سعودی را ایفا می‌کرد. این مساله، نفوذ وی در خاندان سعودی را افزایش داد و توانست در میان شاهزادگان سعودی حلقه‌ای از نزدیکان را برای خود تشکیل دهد.

در دوران سلمان، شهر ریاض تغییرات بسیاری به خود دید. وقتی وی زمام امور را در این شهر در دست گرفت جمعیت آن 200 هزار تَن بود، اما به دلیل پیشرفت‌هایی که در این مدت در شهر ریاض صورت گرفته است، اکنون جمعیت این شهر به 7 میلیون نفر می‌رسد. تلاش وی بر این بود که ریاض را از یک شهر متوسط به یک شهر بزرگ تبدیل کند و با تغییر و تحولاتی که در این شهر ایجاد کرد توانست ریاض را به حد و اندازه یک شهر بزرگ و پیشرفته برساند.

شهرت ملک سلمان در دوران ریاستش بر شهر ریاض و مرگ فرزندان نسل اول آل سعود باعث شد وی از سال 1390 در چرخه قدرت خاندان سعود بیشتر رشد کند. بر این پایه، وی پس از مرگ «سلطان بن عبدالعزیز» وزیر دفاع پیشین عربستان، به دستور ملک عبدالله به سمت وزارت دفاع منصوب شد.

انتخاب وی به عنوان وزیر دفاع به دلیل توانایی‌های شخصی وی بود. نخست اینکه، وی شخصیتی سیاسی و اهل گفت و گو است. توانایی وی در میانجی گری بین شاهزاده‌های سعودی سلمان را به این ویژگی معروف کرده است. دوم، سلمان در میانه نسل قدیمی و نسل جدید شاهزادگان قرار دارد و همین امکان میانجی گری بین این 2 نسل را به وی می‌دهد. سوم اینکه، به دلیل سال‌ها امیری بر شهر ریاض، وی حلقه‌ای قوی از متحدان داخلی و منطقه‌ای دارد.

به همین دلیل و در زمانی که بیماری ملک عبدالله پیشرفت کرد، سلمان به عنوان یکی از مهم‌ترین گزینه‌های جانشینی مطرح شد.

مرگ «نایف بن عبدالعزیز» ولیعهد پیشین ملک عبدالله و انتخاب سلمان به ولیعهدی، همزمان که پست وزارت دفاع را در دست داشت، آخرین حلقه موفقیت سلمان در چرخه قدرت در خاندان سعودی تا رسیدن وی به پادشاهی عربستان بود.

اکنون سلمان بن عبدالعزیز به عنوان جانشین ملک عبدالله به پادشاهی عربستان انتخاب شده است و این کشور شاهد پادشاهی یکی از آخرین فرزندان ملک سعود است.

اینکه سلمان در جایگاه پادشاهی تا چه میزان پایبند سیاست‌های پیشین باشد یا این کشور را وارد مسیر تازه تحول و دگرگونی کند، باید صبر کرد و منتظر ماند.