بهانه‌جویی تازه پاکستان

علی‌اکبر سمیعی: مدیرعامل شرکت ملی صادرات گاز ایران ابعاد تازه‌ای از بهانه‌جویی‌های دولت پاکستان برای اجرای پروژه صادرات گاز را بیان کرده است. سبقه امضاء قرارداد صادرات گاز ایران به پاکستان (خط لوله آی‌پی) به سال 2009 برمی‌گردد که براساس قرارداد می‌بایست تا دسامبر 2014 اجرایی می‌شد. وزیر نفت نیز هفته گذشته در گفتگوی زنده تلویزیونی از شبکه خبر در پاسخ به سوالی درباره صادرات گاز به پاکستان گفت: همانطور که بارها گفتم، ایران یک قرارداد معتبر با کشور پاکستان برای صادرات گاز به این کشور دارد و خط لوله انتقال گاز به این کشور در مراحل پایانی قرار دارد. بیژن زنگنه با اشاره به پایان مهلت پاکستان برای عمل به مفاد قرارداد اجرای خط لوله آی‌پی از درخواست پاکستان برای انجام مذاکره خبر داد و گفت: از نظر سیاسی دو کشور بسیار تمایل دارند که این پروژه اجرایی شود و گاز ایران به پاکستان برود اما مدیرعامل شرکت ملی صادرات گاز ایران، کشور پاکستان را دوست و همسایه ایران خواند و گفت: تلاش ایران در پروژه خط لوله آی‌پی همواره به سمت حفظ منافع طرفین و عملیاتی شدن بحث صادرات گاز به این کشور بوده است. علیرضا کاملی گفت: پاکستان کشور دوست و همسایه ایران است و با توجه به نظر مثبت و تاکیدهای رئیس‌جمهوری و وزیر نفت تاکنون به‌هیچ‌وجه در مذاکرات انجام شده با این کشور، ایران به سمت اعمال جریمه و فسخ قرارداد پیش نرفته بلکه همواره تلاش ما این بوده که این قرارداد را به نحوی که منافع طرفین حفظ شود به پیش ببریم و هر طور شده بحث صادرات گاز به پاکستان را عملیاتی کنیم. کاملی با بیان اینکه هم‌اکنون حدود 80 درصد از بخش ایرانی پروژه خط لوله آی‌پی از عسلویه تا مرز پاکستان به طول حدود 1100 کیلومتر ساخته شده (تعهد ایران ساخت 1400 کیلومتر خط لوله است)، گفت: این در حالی است که بخش پاکستانی این خط لوله به طول 780 کیلومتر، هنوز ساخته نشده است که علت این امر هم وجود مشکلات دولت پاکستان در تامین هزینه ساخت این خط لوله است. وی با اشاره به انجام مطالعات مهندسی اولیه در بخش پاکستانی این پروژه، گفت: پیش از این نیز دولت قبل برای تامین مالی این پروژه قول‌هایی به طرف پاکستانی مبنی بر گرفتن پیمانکاران ایرانی برای ساخت خط لوله داده بود. وی ادامه داد: زمانی دیگر، طرف پاکستانی ساخت خط لوله را به همین توافق دولت به دولت (G TO G) موکول کرد و گفت که ایران موظف بوده بخشی از منابع مالی پروژه را پرداخت کند که به دلیل عدم صحت این ادعا، ‌این قضیه نیز به طور کامل از سوی ایران رد شد. وی با بیان اینکه در طی یکسال و چند ماه گذشته باز هم طرف پاکستانی رویکرد تازه‌ای در پیش گرفته است،‌ تصریح کرد: در این رویکرد تازه، پاکستانی‌ها اعلام فورس ماژور کردند و گفتند که به دلیل شرایط تحریم قادر به جذب شرکت‌های خارجی برای تامین منابع مالی این پروژه نیستند که این ادعا نیز به کرات از طریق مکاتبات و مذاکرات حضوری رد شد. وی علت رد این مدعا را این مسئله دانست که همین شرایط تحریم کم و بیش در زمان انعقاد قرارداد با طرف پاکستانی هم وجود داشت، بنابراین نمی‌توانست دلیل محکمی برای به تاخیر انداختن پروژه خط لوله صادراتی گاز به پاکستان باشد. وی با اشاره به مذاکرات طرف پاکستانی با یک شرکت چینی برای تقبل سرمایه‌گذاری در پروژه خط لوله آی‌پی، گفت:‌ براساس این مذاکره، طرف چینی موظف می‌شود که از بندر گوادار تا نواب شاه که حدود 700 کیلومتر است یک ترمینال دریافت ان.جی‌.ال احداث کند و از طریق این خط لوله، گاز مایع را به نواب شاه و مراکز مصرف برسانند؛ به این ترتیب 700 کیلومتر از 780 کیلومتر خط لوله در تعهد طرف پاکستانی با مشارکت و سرمایه‌گذاری شرکت‌های چینی ساخته می‌شود و ساخت 80 کیلومتر خط لوله باقیمانده را خود پاکستانی‌ها به راحتی به اتمام می‌رسانند. به گفته کاملی،‌ در مذاکرات نهایی با طرف پاکستانی نیز ایران اعلام کرده است که چگونگی به اتمام رساندن این پروژه خط لوله و توافقات این کشور با سرمایه‌گذاران خارجی جزو مسائل داخلی این کشور است و هیچ ارتباطی با ایران ندارد.

پاکستان و روسیه قرارداد گازی امضاء می‌کنند

هیئتی از روسیه هفته آینده به پاکستان سفر خواهد کرد تا قراردادی را با اسلام‌آباد به ارزش یک میلیارد و 700 میلیون دلار برای احداث خط لوله گاز از کراچی تا لاهور، نهایی کند. به گزارش روزنامه اکسپرس تریبیون، این خط لوله به طول بیش از هزار کیلومتر، قرار است با هدف انتقال گاز مایع وارداتی از کشورهای منطقه (بعد از تبدیل دوباره آن به گاز طبیعی) به شمال پاکستان برای جبران کمبود شدید انرژی در ایالات پنجاب احداث شود. به گفته مقامات رسمی پاکستان، سفر هیئت روس به پاکستان تقریبا همزمان با نشست وزیران نفت پاکستان، افغانستان، ‌ترکمنستان و هند برای انجام بررسی‌های لازم جهت امضاء قرارداد احداث خط لوله گاز تاپی (خط لوله گاز که قرار است ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند را به هم متصل کند)‌ با شرکت فرانسوی توتال خواهد بود. علاوه بر این طرح‌ها، پاکستان طرح احداث خط لوله گاز از بندر گوادر (در 70 کیلومتری) ‌مرز ایران تا منطقه نواب شاه به طول بیش از 700 کیلومتر را در برنامه دارد و با یک شرکت چینی برای اجرای این خط لوله توافقاتی را انجام داده است. این طرح که به گفته مقامات رسمی پاکستان تا پایان سال 2016 یا اوایل 2017 تکمیل خواهد شد، قرار است با هدف انتقال گاز وارداتی از ایران در آینده مورد بهره‌برداری قرار گیرد.

پاکستان بارها اعلام کرده است که به رغم وجود مشکلات و به تاخیر افتادن اجرای طرح خط لوله ایران ـ پاکستان، با جدیت اجرای این طرح را دنبال می‌کند زیرا واردات گاز ایران، مقرون به صرفه‌ترین راه برای واردات انرژی پاکستان است.

بیش از یک ماه پیش مهلت تعیین شده در قرارداد احداث خط لوله گاز ایران و پاکستان برای اجرای تعهدات دو طرف پایان یافت ولی پاکستان هنوز هیچ اقدام عملی برای اجرای این طرح در خاک خود صورت نداده است.