اظهارات قبل از وارد شدن به اتاق مذاکره، خبر از سختیای میدهد که پیشروی مذاکرهکنندگان قرار دارد. هرچه عقربهها تندتر بهسمت ساعات پایانی ضربالاجل دستیابی به توافق جامع پیشمیروند، موضعگیریها حساستر میشود. آنچنانکه جان کری، وزیر خارجه آمریکا، که یکسالونیم است بیش از ٥٠ساعت مذاکره دوجانبه با همتای ایرانیاش داشته، حالا از شرط و شروطی میگوید که اگر لحاظ نشود، میز مذاکره را ترک میکند.
چنین اظهارنظری از سوی کری در یکسالونیم گذشته بیسابقه بوده، اما بهنظر میرسد اقتضای مذاکره در این مقطع زمانی طرح چنین مواضعی است. کری پیش از عزیمت به ژنو برای مذاکره با محمدجواد ظریف، گفته «اگر ایران با اقداماتی که ثابت میکند بهدنبال دستیابی به سلاح هستهای نیست موافقت نکند، آمریکا آماده است تا از میز مذاکره کنارهگیری کند.» او گفته «اختلافات هنوز وجود دارد.»
براساس برنامه ازپیشتعیینشده، قرار بود روز یکشنبه نشست دو وزیر خارجه ایران و آمریکا برگزار شود، اما جان کری تا ساعاتی این سفر را به تعویق انداخت، اما عصر روز گذشته به ژنو رسید و برای انجام مذاکره با محمدجواد ظریف وارد هتل «پرزیدنت ویلسون»، محل اقامت وزیر خارجه ایران شد. همچنین در جلسه دیگری که بین وزرای خارجه ایران و آمریکا برگزار شد، علیاکبر صالحی و ارنست مونیز حضور داشتند.خبرگزاری فرانسه گزارش داده فدریکا موگرینی، مسوول ارشد امور خارجی و سیاستهای دفاعی اتحادیه اروپا، نیز به این گفتوگوها اضافه خواهد شد.
روز گذشته به رایزنیهای داخلی و انجام ملاقاتهایی در سطح معاونان بین ایران و اروپا و آمریکا بهصورت دو و سهجانبه گذشت. عصر روز گذشته نیز جلسهای در سطح معاونان با اعضای١+٥ برگزار شد. همچنین رییس سازمان انرژی اتمی ایران و وزیر انرژی آمریکا در ادامه رایزنیهای هستهای در ژنو، دو دور مذاکره کردند. این سومیندور مذاکرات آنها در روزهای شنبه و یکشنبه بود. روز گذشته اغلب رسانهها، حضور این دو فیزیکدان هستهای را نشانه فنیترشدن مذاکرات دانستند. علیاکبر صالحی و ارنست مونیز ٤٠ سال پیش در دانشگاه «امایتی» ایالاتمتحده تحصیل کردهاند.
جان کری پیش از سفر به ژنو تاکید کرده: «اعضای گروه ١+٥ کاملا با یکدیگر متحد و خواهان دستیابی به یکتوافق با ایران بر سر برنامه هستهای این کشور هستند. او پیش از دیدار با ظریف در لندن، با همتای انگلیسیاش دیدار کرد.
ولایتی: آمریکاییها دنبال مذاکره بودند
اما سخنان کری در لندن، در تهران پاسخ گرفت. علیاکبر ولایتی، مشاور بینالملل رهبری در واکنش به این اظهارات گفت: «اگر آمریکاییها نخواستند مذاکره کنند، خودشان میدانند ولی آنها دنبال مذاکره بودند و ما براساس مقررات بینالمللی به این درخواست پاسخ دادیم.»
او در حاشیه دیدار با نماینده دبیرکل سازمانملل در امور افغانستان گفت: «رفتارمان را با قضاوت آمریکاییها تنظیم نمیکنیم.» به گزارش ایرنا، علیاکبر ولایتی گفت: «بدون تردید جمهوری اسلامی ایران اهل مذاکره است و از ابتدای طرح موضوع هستهای ایران آمادگی خود را برای مذاکره اعلام کرده و هیچگاه از این کار امتناع نکرده است. اما اینطور نیست که آمریکا گمان و تبلیغ کند که گویی مذاکره یک امتیاز است که به ایران میدهد. آنها هستند که احتیاج به مذاکره دارند تا موضوع هستهای ایران را به جایی که مورد نظرشان است، برسانند. جمهوری اسلامی ایران از حقوق هستهای خود عقبنشینی نخواهد کرد. اگر هدف از مذاکره این است که موضوع را خارج از خواست ایران و علیه منافع ایران به ما تحمیل کنند، محقق نخواهد شد... هیات مذاکرهکننده زیر بار تحمیل نمیرود و چارچوب تعیینشده از سوی رهبری، چارچوبی است که وزیر خارجه و همکاران براساس آن گفتوگو خواهند کرد و رعایت میکنند.»
کری: مذاکرات تمدید نمیشود
جن ساکی، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا در مورد سفر جان کری به ژنو گفت: «هدف از این سفر حصول پیشرفت در مذاکرات در آستانه ضربالاجل ٣١ مارس است.»
جان کری با اشاره به وجود اختلافات میان طرفهای مذاکرهکننده گفت: «هنوز اختلافاتی وجود دارد که باید برطرف شود و اگر یک توافق کلی تا ضربالاجل ٣١ مارس حاصل نشود، این مذاکرات تمدید نخواهد شد. باراک اوباما، رییسجمهور آمریکا، هیچ تمایلی برای تمدید مذاکرات هستهای پس از این ضربالاجل تعیین شده ندارد.» او دستیابی به پیشرفت در این مذاکرات را ممکن دانست و گفت: «ما میتوانیم در این دوره از مذاکرات پیشرفت داشته باشیم.»
در همین حال، محمدجواد ظریف نیز گفت: «توافق مبهم و ناقص را نمیپذیریم بنابراین تا زمانیکه درباره همه موارد توافق نشود، هیچ توافقی صورت نمیپذیرد.»
محمدجواد ظریف گفت: «بعد از اینکه مقاممعظمرهبری روی یکمرحلهایبودن توافق تاکید کردند، فرمایشات ایشان همواره فصلالخطاب و راهگشا بوده است و ما هیات مذاکرهکننده بسیار خوشحالیم که اینبار فرمایشات مقاممعظمرهبری درست خطی بود که ما همواره دنبال آن بودیم و خودمان این تحلیل را داشتیم که توافقهای کوچک، مقطعی و جداگانه بهنفع کشور و سایر مذاکرهکنندگان نیست.»
ظریف در گفتوگو با واحد مرکزی خبر با بیان اینکه توافقهای کلی، جا را برای تفسیرهای مختلف باز میکند و باید همه طرفها نگران چنین توافقی باشند، افزود: «هرزمانی که دیدگاههای طرفها به هم نزدیک شد باید در یک زمان روی کاغذ آورده و متن نهایی شود و این سیاستی است که دنبال میکنیم.»
ظریف با اشاره به اینکه جلسات خوبی در سطح معاونان در ژنو برگزار شده است، افزود: «در بحث تحریمها و سایر موضوعات که باید به توافق رسید، بحثهای خوبی شده است، البته روی موضوعات توافقی نشده و حتی اختلافنظرهایی درباره برخی موضوعات همچنان وجود دارد که من فکر میکنم اختلافنظر اصلی، روانی است.»
حضور فریدون و صالحی ضروری بود
ظریف درباره حضور رییس سازمان انرژی اتمی کشورمان و همچنین دستیار ویژه رییسجمهور در مذاکرات گفت: «به نظر مسوولان کشور در حال حاضر به شرایطی در مذاکرات رسیدهایم که بحثهای هستهای نیاز به تصمیمگیری جدی در سطح عالی کشور دارد، به همین دلیل از آقای صالحی درخواست شد تا در این دوره از مذاکرات حضور داشته باشد تا موضوعات بهصورت شفاف، دقیق و ریز بررسی شود. موضوعات هستهای ابعاد مختلفی دارد، که آقای صالحی فردی متخصص، علمی و با سوابق هستهای است که در این حوزه اشراف کامل دارند.
اینبار احساس کردیم به این دلیل که زمان زیادی به پایان مهلت تمدید مذاکرات باقی نمانده است باید با اشراف کافی به موضوعات که همه مسایل را همهجانبه نگاه کند، شخص آقای صالحی به ما کمک کند، طرف آمریکایی هم در این جلسه در پاسخ به پیشنهاد ما در سطح وزیر انرژی حاضر شد.» وی با بیان اینکه حسین فریدون، دستیار ویژه رییسجمهور در این مذاکرات بوده است، گفت: «برای هماهنگی با ریاستجمهوری و کشور حضور وی هم ضروری بود.»