«انور مسلم» رییس تشکیلات خودگردان کوبانی در گفتوگو با «شرق»:
ماندیم مقاومت کردیم پیروز شدیم
محمدعلی دستمالی – اشاره:
آزادشدن شهر کردنشین کوبانی در شمال سوریه از دست گروه تروریستی - تکفیری داعش، یکی از رویدادهای مهم آغاز سال ٢٠١٥ میلادی بود. داعشیها که در موصل عراق، طعم لذیذ تسخیر یک شهر بزرگ و بدون دفاع را چشیده بودند، پس از چهارماهونیم جنگ و محاصره، نتوانستند کوبانی را اشغال کنند و این شهر مرزی، نهایتا به دست مدافعان کُرد افتاد و تروریستها، شکست تلخی را تجربه کردند. انور مسلم، که به عنوان نخستوزیر و رییس تشکیلات خودگردان منطقه کردنشین کوبانی معرفی شده، در گفتوگو با «شرق» از روزهای سخت و دشوار درگیری صحبت کرد. او از امید و ایمان به آزادی حرف زد و درعینحال بر این مساله تاکید کرد که ٨٠درصد از شهر کوبانی ویران شده و نیاز به بازسازی مجدد دارد. انور مسلم در سال ١٩٧٦ میلادی در کوبانی به دنیا آمده و در دانشگاه حلب در رشته حقوق درس خوانده است. او دارای همسر و دو فرزند شش و ١٢ساله است و پیش از آنکه به عنوان نخستوزیر کانتون خودگردان کوبانی معرفی شود، به عنوان وکیلمدافع و فعال حقوقبشر فعالیت کرده است.
* در آغاز این گفتوگو، در مورد حمله گسترده داعشیها به کوبانی برایمان صحبت کنید. به خاطر دارم، زمانی که قریب به پنجماه پیش با شما صحبت کردم؛ کوبانی از سه طرف توسط داعشیها محاصره شده بود، آن موقع شما از آمادگی کامل نیروهای مدافع کُرد سوری برای دفاع از شهر خبر دادید. شما در آن گفتوگو درباره خطر قتلعام مردم و احتمال سقوط شهر حرف زدید. اما بااینحال داعش نتوانست به چنین هدفی دست پیدا کند. چه شد که داعش در شهر شما متحمل چنین شکستی شد؟
** واقعیت این است که در سال ٢٠١٤ میلادی، نام کوبانی در سطح جهان بازتاب گستردهای پیدا کرد و تروریستها به دنبال آن بودند تا هر جوری شده شهر ما را اشغال کنند. پیش از آنکه هجوم گسترده داعشیها آغاز شود، بسیاری از اعراب، ارامنه، ترکمانها و شهروندان دیگر مناطق سوریه، به کوبانی پناه آورده بودند و بالاترین ضریب امنیتی سوریه در شهر ما مشاهده میشد. تروریستها نتوانستند این وضعیت را تحمل کنند و چندین گروه افراطی در سال ٢٠١٣ به کوبانی حملهور شدند و گروههایی نظیر احرارالشام و النصره از مدافعان ما شکست خوردند. با تسخیر «رقه» از سوی داعش، کوبانی هم در معرض خطر قرار گرفت؛
بااینحال ما تصمیم گرفتیم مقاومت کنیم. گروههایی از مردم کوبانی از طریق مرز ترکیه مناطق روستایی را ترک کردند تا کشتاری نظیر «شنگال» عراق در منطقه ما هم تکرار نشود. بدون اغراق باید بگویم که جوانان ما قهرمانانه از دیار خود دفاع کردند و چنین مقاومتی در تاریخ ما نظیر نداشته است. بگذارید برای شما مثالی بیاورم. در یکی از مدارس حاشیه شهر کوبانی، ١١نفر از رفقای جوان ما توسط داعشیها محاصره و به مدت چند ساعت با آنان درگیر شدند.
آنان تا آخرین گلوله در برابر داعش جنگیدند و هر ١١نفر پس از چند ساعت به شهادت رسیدند؛ اما حاضر نشدند تسلیم شوند یا از صحنه بگریزند. در غرب و شرق کوبانی و در محلات مرکزی شهر، به مدت چهارماهونیم در برابر داعشیها جنگیدیم و بالاخره توانستیم آنان را شکست دهیم و رفتهرفته همه روستاهای خود را نیز از آنها پس بگیریم و بهمدت یک هفته پس از آزادی شهر کوبانی، توانستهایم ١٥٠روستا را نیز پاکسازی کنیم و امیدوارم ظرف روزهای آتی، همه روستاهای دیگر را نیز آزاد کنیم.
* چه شد که داعشیها به کوبانی حملهور شدند؟ میدانیم شهر شما در نزدیک رقه قرار دارد که تروریستهای داعشی این شهر را به عنوان مرکز امارت اسلامی خود معرفی کردهاند. آیا به خاطر نزدیکی کوبانی به رقه بود که به آن شکل گسترده به شهر شما حملهور شدند یا اینکه رویکرد قومی خاصی داشتند و براساس آن رویکرد، به دنبال اشغال کوبانی بودند؟
** قبلا کوبانی از امنیت و آرامش بالایی برخوردار بود و همه اقوام سوریه در این شهر در اوج برادری در کنار هم زندگی میکردند و این ثبات و امنیت، برای تروریستها، غیرقابل تحمل بود. یکی دیگر از دلایل حمله داعش به کوبانی این بود که مدافعان ما گروههای دیگری نظیر «النصره» و «احرارالشام» را شکست دادند و این قدرتنمایی آنها، موجب جلبتوجه داعشیها شد و میخواستند به گمان خود، نشان دهند که از دیگر گروههای تروریستی قدرتمندتر هستند و میتوانند کوبانی را اشغال کنند.
از نظر اهمیت جغرافیایی این حمله نیز باید بگویم که شهر ما در میانه مناطق حساس رقه، «جرابلس» و «تل ابیض» قرار گرفته و داعش به دنبال آن بود که با اشغال کوبانی، قلمرو یکدست و نسبتا یکپارچهای در اختیار داشته باشد. همچنین ایجاد ساختار سیاسی کانتون خودگردان در کوبانی و اتکا به قدرت مردم برای اداره این منطقه، داعشیها را بر سر خشم آورد. میدانید که ما در سوریه، سه منطقه کردنشین به نامهای «جزیره»، کوبانی و «عفرین» داریم و کوبانی از دو منطقه دیگر کوچکتر است و در حد فاصل آن دو منطقه قرار دارد. داعش میخواست با اشغال کوبانی، ازهمگسستگی جغرافیایی بیشتری بین کردها به وجود بیاورد و آنان را تماما از هم جدا کند. صد البته عوامل خارجی هم بیتاثیر نبودند و میخواستند با استفاده از داعش به کردهای سوری ضربه بزنند.
* در مورد تلفات این جنگ پنجماهه، اطلاعات دقیقی در دست دارید؟
** بله. در این مدت ٤٥٠نفر از رفقای ما شهید شدهاند. ٤٠٨نفر از شهدای ما از مدافعان کُرد سوری عضو «یگانهای دفاع از خلق» (YPG) و «یگانهای مدافعان زن» (YPJ) هستند. ١٣نفر از آنان از اعضای ارتش آزاد، یکنفر از نیروهای پیشمرگه اقلیم کردستان عراق و دیگر شهدای ما هم از مناطق و گروههای دیگر هستند. اما در مورد تلفات داعشیها باید بگویم که شمار نهایی کشتهشدگان آنان بین سههزارو٥٠٠ تا چهارهزارنفر است. نزدیک به پنجهزارنفر از داعشیها برای تسخیر کوبانی، به منطقه آمده بودند که اغلب آنان کشته شدند و براساس اطلاعاتی که در رسانهها و پایگاههای اینترنتی آنان منتشر شده در بین کشتهشدگان، تعداد زیادی از فرماندهان و امرای آنان وجود داشته است. بسیاری از کشتهشدگان داعش در کوبانی یا از کشورهای اروپایی یا از چچن، داغستان، ترکیه، تونس، مراکش و عربستانسعودی به اینجا آمده بودند.
* تا چه اندازه از بازتاب خبر آزادی کوبانی در رسانههای منطقه و جهان راضی هستید؟ با توجه به اینکه داعش سختترین شکست را در کوبانی متحمل شده، آیا فکر میکنید به شکل قابلتوجه بازتاب پیدا کرد یا خیر؟
** بله. به نظر من بازتاب این خبر، گسترده و جهانی بود. ٩٣ کشور جهان از آزادی کوبانی ابراز رضایت و خرسندی کردند و تنها دو روز پس از آزادسازی این شهر، صدها روزنامهنگار و عکاس و خبرنگار از رسانههای معتبر جهان، برای تهیه فیلم و گزارش و عکس به کوبانی آمدند و در مجموع، مقاومت بینظیر مدافعان ما، تصویری نبود که رسانههای بزرگ جهان بتوانند خود را از آن غافل کنند یا بخواهند با طرح مسایل دیگر، چنین پیروزی ارزشمندی را بیاهمیت جلوه دهند. صد البته برخی رسانهها نیز براساس افکار شوونیستی عمل کرده و پیروزی ما را نادیده گرفتند.
* نیروهای پیشمرگه اقلیم کردستان عراق و همچنین گروه موسوم به ارتش آزاد سوریه تا چه اندازه در آزادسازی کوبانی موثر بودند؟
** ارتش آزاد سوریه از یک سال پیش با ما همکاری میکند. در واقع باید چنین بگویم که آن بخش از ارتش آزاد، که خود را مدافع سوریه دموکراتیک میداند، از ما حمایت کرده و گروههایی همچون «شمس الشمال»، «جبهه الاکراد»، «سوار الرقه» و چند گروه دیگر با ما همراه و همقدم شدند؛ اما در ارتش آزاد، جناحها و گروههای دیگری هم وجود دارند که اعتقادی به تکثر قومی و زبانی سوریه ندارند و حاضر نشدند در این مقاومت بیمانند به ما کمک کنند. واقعیت این است که اعزام نیروهای پیشمرگه اقلیم کردستان عراق به کوبانی، تاثیرگذار بود و به ما کمک کردند و هر نیرویی که در این منطقه در کنار ما قرار گرفته و برای دفاع از کوبانی در برابر داعش سلاح در دست گرفته، در پیروزی ما سهیم است.
* کوبانی از سه طرف توسط داعشیها محاصره شده بود و تنها راه کمک به شما ترکیه بود. چه شد که آنکارا نهایتا به نیروهای پیشمرگه اقلیم کردستان عراق اجازه داد تا از طریق خاک ترکیه وارد کوبانی شوند؟ هدف دولت ترکیه از این اقدام چه بود؟
** ما بهعنوان مسوولان منطقه خودگردان کوبانی، همواره تلاش کردهایم ترکیه را مانند برادر و دوست در نظر بیاوریم و معتقدیم که میتوانیم براساس مبانی ارزشمندی همچون برادری، دموکراسی و حسن همجواری، با هم رابطه برقرار کنیم. اگر دولت ترکیه مجوز عبور نیروهای پیشمرگه اقلیم کردستان عراق را صادر نمیکرد، همه جهان به این نتیجه میرسید که رفتار ترکیه تفاوتی با اقدامات داعش ندارد. بههمیندلیل، ترکیه به عنوان عضوی از پیمان ناتو، به این شکل موضع گرفت و اجازه داد که نیروهای پیشمرگه اقلیم، از ترکیه عبور کرده و وارد کوبانی شوند و معتقدیم که این اقدام ترکیه، بسیار ارزشمند و مثبت بود. فکر میکنم ما میتوانیم در آینده هم به خوبی با ترکیه همکاری کنیم، با هم رابطه برقرار کنیم و شرایط مثبتی بر روابط ما حکمفرما شود.
* تصاویر و عکسهای کوبانی نشان میدهند که این شهر، به شکل جدی تخریب شده و بسیاری از خانهها و ساختمانها ویران شدهاند. برای بازسازی این شهر چه برنامههایی دارید؟
** متاسفانه حملات تروریستهای داعشی، ٨٠درصد از کوبانی را ویران کرده است. بسیاری از مراکز آموزشی، بهداشتی و منازل مردم ویران شدهاند و در شرایط سخت و دشواری قرار گرفتهایم. ما از همه دولتها و کشورهای جهان، بهویژه کشورهای جهان اسلام، میخواهیم به ما کمک کنند و در بازسازی کوبانی سهیم شوند. ما کمیته ویژهای برای بازسازی کوبانی ایجاد کردهایم. بسیاری از اعضای این کمیته از افراد تحصیلکرده و توانمند، اطبا، وکلایمدافع، مهندسان، استادان و سران نهادهای مدنی ما هستند و در حال برقراری روابط گسترده برای بازسازی کوبانی هستند و هدف عمده ما این است که مردم، هرچهزودتر به شهر بازگردند.
* شما برای بازسازی شهر، دقیقا به چه چیزهایی نیاز دارید؟
** اصلیترین نیاز ما ایجاد بیمارستانها و درمانگاههای کوچک و بزرگ است و در این حوزه، مشکلات جدی داریم. از این گذشته، اغلب ساختمانهای اداری ما ویران شده، آب آشامیدنی نداریم، برق ما قطع شده، شبکه فاضلاب شهری از بین رفته و در حوزه زیرساختها، مشکلات بزرگی داریم. ما به این نتیجه رسیدهایم که در حال حاضر اصلیترین اقدام، برای مردم کوبانی، ایجاد یک کمپ مناسب است؛ چراکه بسیاری از خانهها ویران شده و قابل سکونت نیستند و درصورتیکه یک کمپ خوب و مناسب ایجاد شود، میتوان رفتهرفته بر مشکلات دیگر نیز فایق آمد.
* کوبانی در نزدکی سه شهر جرابلس، تلابیض و رقه قرار گرفته است. آیا ممکن است داعشیها بخواهند دوباره به شهر شما حمله کنند یا فکر میکنید خطر رفع شده است؟
** خیر. خطر هنوز هم وجود دارد. به ویژه در جبهه شرقی و در نزدیکی تلابیض، داعشیها هنوز هم حضور دارند؛ اما با حمایت ارتش آزاد سوریه و به کمک برادران عرب و عشایر عرب، خطر را رفع میکنیم. داعش به سختی در کوبانی شکست خورد و بعید است که بتواند در کوتاهمدت، یکبار دیگر عزم خود را برای حمله به کوبانی جزم کند.
* روابط منطقه خودگردان شما با دمشق و دولت مرکزی چگونه است؟ میدانیم که پیش از محاصره، حقوق کارمندان کوبانی، توسط دولت سوریه پرداخت و ارسال میشد. آیا این رابطه اداری هنوز هم وجود دارد؟
** خیر. در حال حاضر چنین رابطهای وجود ندارد. شرایط دشوار اخیر و ناامنیهای حاصل از حملات داعش باعث شد اغلب اهالی شهر و روستاهای کوبانی، آواره شوند و عملا امکان پرداخت حقوق وجود نداشت. کارمندان ما قبلا از دولت سوریه حقوق میگرفتند؛ اما از چند ماه پیش، چنین امکانی وجود ندارد. ما بخشی از سوریه هستیم و توقع داریم دولت به نیازهای ما پاسخ دهد. ما از نهادهای مدنی و بینالمللی هم انتظار داریم به ما کمک کنند.
* مثلا اگر هیاتی از سوی دولت مرکزی سوریه بتواند خود را از دمشق و حلب به کوبانی برساند و از شهر شما بازدید کند، آیا به آنها اجازه ورود میدهید؟
** ما انتظار داریم نهادهای انسانی، بهداشتی و خدمترسان و همچنین سازمانهای بینالمللی به کوبانی بیایند. ما توقع داریم نیازهای بهداشتی و آموزشی ما برآورده شوند. کودکان ما زبان مادری خود را در مدرسه بهخوبی یاد بگیرند و نهادهای جهانی هم به کمک ما بیایند.
معتقدم که کوبانی، جبهه نخست در میدان جنگ با داعش است. هزاراننفر از تروریستها از چندین کشور جهان به کوبانی آمدند تا شهر ما را اشغال کنند. با این حال به هدف خود نرسیدند و بهسختی شکست خوردند. در حال حاضر بین مدافعان کُرد سوری و ائتلاف بینالمللی ضدداعش، هماهنگی وجود دارد و در آینده نیز در حوزههای سیاسی و دیپلماسی روابط بیشتری برقرار میکنیم. ما حق داریم از مطالبات و خواستههای خود دفاع کنیم و در چارچوب یک سوریه دموکراتیک به حقوق خود دست پیدا کنیم.
* تا چه اندازه از عملکرد سازمانملل راضی هستید؟
** دفاتر و نهادهای سازمانملل در دمشق است و در شرایط کنونی نتوانستهاند به ما کمک کنند. ما خود را بخشی از سوریه میدانیم و مستقل نیستیم و انتظار داریم به بازدید کوبانی بیایند. از ما گزارشی خواستهاند و درحالحاضر تلاش میکنیم این گزارش را به درستی و روشنی تدوین کنیم و در واشنگتن یا هر جای دیگری با نمایندگان سازمانملل دیدار کنیم و خواستههای خود را با آنان در میان بگذاریم.
* شما را به عنوان نخستوزیر تشکیلات خودگردان کوبانی میشناسند. بااینحال عکسها و تصاویری منتشر شد که در آنها، شما و اعضای کابینه، سلاح به دست گرفته بودید. آیا واقعا شما نیز در کنار مدافعان قرار گرفتید؟
** بله. من و همه دوستان در مجلس و کابینه کانتون کوبانی سلاح در دست گرفتیم و اگر غیراز این باشد، مایه تعجب است. ما خود را فرزند این دیار میدانیم و فرقی بین ما و مدافعان دیگرمان وجود ندارد. ما سوگند خوردیم از دیار خود دفاع کنیم. در شرایطی که دختران و پسران جوان ما در برابر تروریستها جان میسپردند، ما چگونه میتوانستیم از شهر خارج شویم؟ ما همینجا در کنار رفقایمان، ماندیم، مقاومت کردیم و پیروز شدیم. ما هنوز هم در کنار هم هستیم و هر جوری شده باید امنیت و استقرار را ایجاد کنیم و بعدها در شرایط ایدهآل و مطلوب، سلاح را کنار میگذاریم و به مسایل اجرایی و اداری میپردازیم.
* آیا شما درحالحاضر در خانه شخصی خود در کوبانی ساکن هستید؟
** خیر. خانه من نیز مانند یکی از هزاران خانه این شهر ویران شده است و در جاهایی که نسبتا سالم مانده اقامت کردهایم. همسر و فرزندان من پس از حمله داعش، همراه با اهالی دیگر شهر، از کوبانی خارج شدند، اما حالا به اینجا بازگشتهاند و در کنار هم زندگی میکنیم.
* منتقدان شما بر این باورند که سه خودگردانی کانتونی عفرین، کوبانی و جزیره، نه با مراجعه به آرای مردم بلکه با اتکا به قدرت نیروهای سیاسی و نظامی وابسته به پکک و حزب اتحاد دموکراتیک (PYD) ایجاد شده است. از سوی دیگر مجالس محلی شما اعلام کردهاند برای رفع هر نوع شبهه، حاضرند انتخابات آزاد برگزار کنند. تا چه اندازه امیدوار هستید که چنین انتخاباتی برگزار شود؟
** ما کاملا امیدوار هستیم. روزی فرامیرسد که فضا برای برگزاری چنین انتخاباتی مهیا شود و مردم ما پس از چندیندهه به حاشیه راندهشدن و تجربه انواع و اقسام ستمها و تبعیضها، به حقوق خود دست پیدا کنند. ما امیدواریم یک سوریه یکپارچه و دموکراتیک به وجود بیاید که مردم استانها بتوانند شهرهای خود را اداره کنند و همه از حقوق برابر شهروندی برخوردار باشند.
* دوست دارید پس از انتخابات نیز به عنوان رییس تشکیلات، برگزیده شوید؟ یا ترجیح میدهید همچون سابق به عنوان وکیلمدافع و فعال حقوقبشر، به کار قبلی خود ادامه دهید؟
** علاقهمندم که دوستان و رفقای دیگرمان این مسوولیت خطیر را بر دوش بگیرند و من باز هم به عنوان وکیلمدافع و فعال حقوقبشر کار کنم. دوستان توانمند بسیاری داریم که میتوانند در این مسیر گام بردارند. من و همسرم هر دو وکیلمدافع هستیم و دلمان میخواهد در این حوزه فعالیت کنیم.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
