همراه با کاروان کابینه یازدهم در سفر به قم، خطهی مرجعیت
مثلث اعتماد چگونه شکل گرفت
علی حسینی
دکتر حسن روحانی اردیبهشتماه سال 92 در سفر انتخاباتی خود به قم با آیات عظام صافی گلپایگانی، جوادی آملی، موسوی اردبیلی، نوری همدانی و نیز حجتالاسلام و المسلمین شهرستانی نماینده آیتالله سیستانی دیدار و ملاقات کرد.
روحانی در این سفر به بیت مرحوم آیتالله فاضللنکرانی نیز سر زد. اما این دیدارها در شهر محوری مهم قم پس از خرداد 92 و انتخاب تنها نامزد روحانی به عنوان رئیسجمهوری ادامه یافت و در کوران مشکلات کاری فراموش نشد، هم از سوی وی و هم از سوی اعضای کابینه دولت.
تیرماه همان سال وقتی کاروان تدبیر و امید در قم حاضر شد آیتالله نوری همدانی از «اقبال مجدد مردم به روحانیت در جایگاه ریاست جمهوری» ابراز خشنودی کرد. آن روزها دولت با کوهی از مشکلات به جای مانده روبهرو بود و مردم خوشحال از پشت سر گذاردن تلاطمهای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی و امیدوار به آیندهای بهتر و عقلانیتر. مردم به تعبیر آیتالله نوری همدانی برای پشت سر گذاشتن مشکلات بار دیگر به یک «روحانی» در مقام رئیسجمهوری اعتماد کرده بودند و این رشته پیوند هیأت دولت را با نهاد روحانیت و مراجع عظام قم نیز محکمتر میکرد.
دکتر حسن روحانی در سفر تیرماه سال 92 به قم و در دیدار با آیتالله جوادی آملی به تشریح وضعیت کشور پرداخت. وی راه حل برون رفت از معضلات و شرایط ویژه کنونی را ایجاد انسجام داخلی، عقلانیت و توجه به نظرات کارشناسی دانست که درنتیجه میتواند موجب ساخت قدرت ملی به عنوان ابزار چانهزنی در برخورد با قدرتهای بزرگ جهانی شود.
در این دیدار آیتالله جوادی آملی سخنان رئیسجمهوری را «جامع» توصیف کرد و این وضعیت در دیدار با دیگر مراجع عظام نیز به اشکال مختلف تکرار شد، دیدارهایی که نشان میداد پایگاه «نهاد دولت» در قم در حال تقویت است و گسست حاصل از رویکردهای دولت پیشین در حال بازسازی. از سوی دیگر دولت یازدهم نیز بخوبی به این موضوع آگاه بوده که یکی از علتهای اصلی تضعیف پایگاه مردمی دولت پیشین، تیره شدن روابط دولت دهم با نهاد مرجعیت و روحانیت بوده است.
بنابراین مثلث اعتماد اجتماعی در انتخابات یازدهم به این شکل خود را نشان داد: اعتماد مردم به روحانی و روحانیت برای پیشبرد سیاستهای اجرایی، اعتماد روحانیت به روحانی برای خدمتگزاری به مردم، اعتماد دولت به روحانیت برای پشتیبانی فکری و معنوی و تقویت پایگاه مردمی دولت. واکنشهای مردمی به خبر این دیدارها نیز که در شبکههای اجتماعی بازتاب پیدا میکرد، مبین و دربرگیرنده همین مفاهیم بود؛ اعتماد به دولت برای آبادانی کشور، شادمانی از پر شدن شکاف دولت و روحانیت به نسبت دولت پیشین و شادمانی از حمایت قم از دولت:
«بهار ما طلوع کرد و فصلی نو و معتدل را برای کشور عزیزمان نوید داد.»ٰ، «درود بر روحانی، درود بر بزرگان دین. آقای روحانی جایگاه گذشته روحانیت را احیا کنند! روحانیت باید پویا و فعال باشد. من مقلد آیتالله مکارم هستم و بسیار از این دیدار خوشحال شدم. با امید پشتیبانی و یاری تمامی بزرگان از رئیس جمهوری عزیزمان.»، «سلام به امیدواران و خردمندان... چقدر خوشحال شدم وقتی ایشان را در حرم بیبی فاطمه معصومه(س) دیدم. انشاءالله روز قیامت کریمه اهل بیت دست ایشان را بگیرند نور سبز ضریح، چقدر ایشان را روحانیتر کرده بود. خدا کمکشان کند تا برنامههایشان را عملی کنند.»، «سلام، دکتر حسن روحانی عزیز، رئیس جمهوری منتخب! در آستانه ماه مبارک رمضان، این زیارت و دیدار با علما کار بسیار معنوی و ارزشمندی بود و امیدوارم به یاری پروردگار و ائمه اطهار همواره در زندگی و کارهایتان سالم، موفق و پیروز باشید.»، «انشاءالله با تدبیر دکتر روحانی و با یاری مردم و علمای ارجمند تمام قفلهای مملکت عزیزمان باز شود.» و...
قم از روحانی راضی است
البته بماند که رسانههای مخالف دولت از آنجا که تفسیر دلخواه خود را از هر حرکت و رویکردی دارند در این زمینه نیز در طول دو سالی که از عمر دولت گذشته و با رفت و آمد هر یک از دولتمردان به قم دست به تحلیلهای عجیب و غریبی زدهاند.
دکتر صادق زیبا کلام استاد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران در این باره به «ایران» میگوید: «اصولگرایان بخصوص اصولگرایان تندرو، تبلیغات زیادی به راه انداختند که آقایان مراجع به واسطه مسائل فرهنگی از آقای روحانی خیلی رضایت ندارند. آنها سعی کردند چنین مطالبی را مطرح کنند که رفتن آقای روحانی و هیأت دولت به قم و دیدار با مراجع، کمترین نتیجه را به بار میآورد. اما سفر روحانی و اعضای کابینه او به قم و دیدار با مراجع در حقیقت مبین این است که مراجع چندان هم از دولت روحانی نارضایتی ندارند و نارضایتی مراجع از دولت روحانی، بیشتر تبلیغاتی است که اصولگرایان تندرو به راه میاندازند، لذا گمان میکنم که دیدارهای روحانی با مراجع قم در واقع میتواند اقدام تبلیغی مؤثری باشد در خنثی کردن شبهاتی که اصولگرایان تندرو مطرح میکنند.
در عین حال مراجع قم هم ممکن است ابهامات و شبهاتی در رابطه با دولت روحانی داشته باشند که در این دیدارها میتوانند ابهامات و شبهات خود را در خصوص سیاستهای دولت مطرح کنند و آقای روحانی هم پاسخ آنها را میهد که این سیاستها و تصمیمگیریها به چه دلیل بوده و به این ترتیب ابهامات در خصوص تصمیمات و سیاستهای دولت زدوده خواهد شد.»
وی همچنین در خصوص بازخورد دیدارهای روحانی و هیأت دولت با مراجع، در بین مردم میگوید: «ممکن است برخی از اقشار و لایههای اجتماعی که تعدادشان هم خیلی زیاد نیست، تحت تأثیر القائات کسانی که علیه دولت تبلیغات میکنند قرار بگیرند و اینکه شاید قم از سیاستهای دولت روحانی ناراضی است. چنین برداشتی میتواند با این دیدارها کمرنگ شود و یک مقدار برای این اقشار و لایههای اجتماعی شفافسازی شود. در واقع رفتن روحانی و هیأت دولت به قم و دیدار با مراجع، به مردم نشان میدهد اینگونه که اصولگرایان تندرو و جبهه پایداری میگویند، نیست.»
رابطه دولت و روحانیت ضروری است
آیتالله احمد مبلغی استاد حوزه علمیه قم هم در گفتوگو با «ایران» رابطه دولت یازدهم و روحانیت را خوب توصیف میکند و میگوید: «از دیدگاه عقل و منطق و طبیعتاً شرع و دین، برقراری و استقرار یک رابطه خوب، مفید و رو به ارتقا، دارای نتایج کاربردی و فعالی است که برای حل مشکلات جامعه، فی مابین ملت و دولت ضروری است و هرچه این رابطه قویتر و وضعیت مثبتتری داشته باشد، قاعدتا تأثیرگذاری دولت و ملت برای حل مشکلات و ایجاد پیشرفت نیز قویتر خواهد بود و طبیعی است که برقراری چنین ارتباطی مرهون پشتیبانیهای متقابل است.»
آیتالله مبلغی از دیدگاه ارتباط مثبت دولت و ملت به تحلیل رابطه دولت با روحانیت میپردازد و معتقد است در نظام ما به دلیل جایگاه تأثیرگذار روحانیت هم از نظر خاستگاه دینی و هم دارا بودن جایگاه اعتمادساز مردمی، ارتباط دولت با روحانیت از اهمیت و ضرورت برخوردار است: «روحانیت به مثابه یک کانون مورد اعتماد دینی برای مردم نقشی واسطهای میان دولت و ملت بازی میکند. از یک سو میتواند برای دولت نقشی حمایتی را از جانب مردم نمایندگی کند و هم از خاستگاه دین در یک تعامل فعال با دولت قرار بگیرد.»
این وضعیت از نظر آیتالله مبلغی چند سویه دارد: «یکی از سویههای این موضوع آن است که اصولاً باید مشکلات جامعه که نیازمند پاسخهای دینی است از سوی روحانیت پاسخ داده شود. پاسخهای کافی برای مشکلات زمانه بر اساس تئوریهای دینی فعال که دولت نیز با آنها مواجه میشود. از سوی دیگر دولت هم باید همه اطلاعات لازم را در اختیار گیرد و با مشورتگیری و ایجاد فضا برای متفکران، محققان و صاحبان اندیشه در میان روحانیت، بستری فراهم آورد که براحتی و به سرعت اندیشهها و پاسخها در اختیار مردم قرار گیرد. روحانیت هم باید به صحنههای واقعی زندگی به شکلی عمیق ورود پیدا کند و پاسخ کافی ارائه دهد.»
آیتالله مبلغی معتقد است دولت و نهاد روحانیت در عین حال باید برای صدق اجتماعی و ایجاد آرامش اجتماعی باهم همکاری کنند تا اخلاقیات وضع مناسبی پیدا کند. اما سویه دیگری که وی در رابطه با همکاری و تعامل دولت و روحانیت بر آن تأکید دارد، موضوع ایمان افزایی است: «قاعدتاً ایمان در دلها شکل میگیرد و کسی نمیتواند آن را به وجود بیاورد اما دولت میتواند فضاهای منتهی به ایمان افزایی را ایجاد و با همکاری با نهاد روحانیت بسترهای تقویت ایمان را در جامعه هموار کند. اگر ما فکر کنیم که روحانیت به تنهایی میتواند از عهده چنین وظیفهای برآید اشتباه است همان گونه که اگر فکر کنیم دولت به تنهایی میتواند چنین وظیفهای را به سرانجام برساند اشتباه است. بنابراین دولت و روحانیت هر دو باید از طرح صورت مسألههایی که به حال جامعه مفید نیستند در دستور کار تعاملی خود پرهیز کنند.»
این استاد حوزه علمیه قم بار دیگر تأکید میکند که: «بحمدالله الان رابطه دولت و روحانیت در وضعیت خوب و مناسبی است و باید برای ارتقای سطح آن باز هم تلاش کرد.» مثلث اعتماد اجتماعی دولت روحانیت و مردم در دو سال گذشته جادههای ناهموار سیاست، اقتصاد و فرهنگ را هموار کرد حال میتوان در این جاده هموار به دوردستها خیره شد.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
