جهان نیازمند تعامل با دمشق

علی موحد

سوریه در طول چهار سال اخیر از محورهای اصلی تحولات منطقه و جهان بوده است. تروریسم و حمایت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای از تروریست‌ها برای نابودی این کشور، اساس این معادلات بوده است. آنچه در تحولات اخیر سوریه مشاهده می‌شود ابعاد نوینی است که می‌تواند نشانگر دیدگاه‌های جدید در قبال این کشور باشد که بسیاری آن را برگرفته از نیاز جهانی به همراهی با دمشق می‌دانند.

هنوز مدت زیادی از بازگشایی سفارت کویت درسوریه و اعلام آمادگی برخی کشورهای عربی نظیر مصر و تونس بر روابط با دمشق نمی‌گذرد که در عملکرد کشورهای غربی نیز تحرکات قابل توجهی در این زمینه مشاهده می‌شود.

هیئتی چهار نفره از نمایندگان پارلمان فرانسه 6 اسفندماه راهی سوریه شد. این هیئت پارلمانی با بشار اسد رئیس‌جمهور سوریه نیز دیدار و طی این دیدار تأکید کرد که همکاری دولت پاریس با دمشق برای مبارزه با تروریسم، به نفع فرانسه است. سفر اخیر هیئت پارلمانی فرانسه به سوریه توجه رسانه‌ها را به خود جلب کرد و بسیاری، آن را آغاز مرحله عادی‌سازی روابط پاریس ـ دمشق عنوان کردند. روزنامه «رأی الیوم» با اشاره به این رخداد، نوشت: وزارت خارجه فرانسه خود را از این سفر کنار کشیده و «الکساندر ژرژین» سخنگوی آن مدعی شده است که سفر هیئت پارلمانی، هیچ پیام رسمی در خود نداشته است؛ بلکه فقط طرح نمایندگان پارلمان بود که درباره آن با وزارت خارجه مشورت نشده بود. اظهارات وزارت خارجه فرانسه «قانع کننده» نیست؛ افزون بر اینکه نوعی مغلطه است که پوششی از اصل استقلال قواها نیز بر آن کشیده شده است. از این روی سفر این هیئت به دمشق به خودی خود در بردارنده مهم‌ترین پیام رسمی است؛ زیرا اگر دولت فرانسه خواهان این مسئله نبود، هزاران راه دیپلماسی و غیر دیپلماسی را برای ممانعت در نظر می‌گرفت.

بسیاری معتقدند که فرانسه کشوری است که خاطره‌ای ناخوشایند و دردناک از تروریسم دارد و آنچه در حمله به نشریه «شارلی ابدو» و تبعات این حمله رخ داد، فرانسوی‌ها را به شدت نگران می‌کند و در محاسبات انتخاباتی اروپایی‌ها، راضی کردن افکار عمومی داخلی، موضوع بسیار مهمی است که حزب سوسیالیست حاکم بر فرانسه نمی‌تواند آن را نادیده بگیرد، به‌ویژه اگر این حزب قصد ادامه بقا بر مسند قدرت را داشته باشد. به همین دلیل باید حزب حاکم بر فرانسه درهای دمشق را بکوبد و هماهنگی‌های لازم برای مبارزه با تروریسم را که امروزه به آن نیاز مبرم دارد، با سوریه انجام دهد.

نکته قابل توجه آنکه همزمان با سفر یک هیئت پارلمانی فرانسه به دمشق، یک هیئت آمریکایی نیز به ریاست وزیر سابق دادگستری این کشور در سوریه به سر می‌برد. شبکه تلویزیونی فرانس24 خبر داد که هیئت پارلمانی این کشور که برای دیدار با بشار اسد راهی دمشق شده بود در این شهر با «رمزی کلارک» وزیر دادگستری سابق آمریکا که در رأس هیئتی در سوریه به سر می‌برد، مواجه شد. کلارک در پاسخ به نمایندگان فرانسوی درباره علت حضورش در دمشق گفته که سوریه جایی است که باید در آن حاضر باشد زیرا تشدید بحران در این کشور بر امنیت جهانی اثرگذار است. همزمان گروهی از پاکستان نیز در دمشق با مقامات سوری دیدار کردند و سودان نیز نمایندگانی به سوریه اعزام کرده است. جالب توجه آنکه منابع رسانه‌ای از سفر روز یکشنبه (10/12/1393) یک هیئت سیاسی ترکیه به سوریه نیز خبر داده‌اند.

مجموع این تحولات در حالی صورت می‌گیرد که ناظران سیاسی، آگاهی جهانی از تهدید بودن تروریسم و نیاز به همراهی با سوریه به عنوان پیشگام مبارزه با تروریسم را زمینه‌ساز این رویکردها می‌دانند. آنانی که به نام حمایت از معارضان سوری به حمایت از تروریست‌ها می‌پرداختند اکنون خود گرفتار تروریسم شده‌اند لذا با رویکرد به سوریه برآنند تا ضمن سهیم شدن در دستاوردهای سوریه در مبارزه با تروریسم جهت کسب پرستیژ جهانی، مانع از تشدید بحرا‌ن‌های تروریستی در غرب گردند. این امر زمانی آشکارتر می‌شود که در دی‌ماه 1393 روزنامه «الاخبار» لبنان، با انتشار بخش‌هایی از این سخنان بشار اسد در جمع اعضای حزب بعث سوریه، نوشت: اسد فاش کرد که بر اساس شکست متوالی غربی‌ها و عرب‌ها در براندازی سوریه، چرخش سیاست غربی و آمریکایی در قبال دمشق آغاز شده اما «روند آن بسیار کُند است» و زمان می‌برد تا به نقطه اول خود بازگردد. بشار اسد می‌گوید که با همه این کُندی، «غربی‌ها تماس با ما را آغاز کرده‌اند و دیدارها(ی دوجانبه) قطع نمی‌شود. این دیدارها با نظارت بالاترین سطوح (سیاسی در کشورهای غربی) انجام می‌شود؛ (یعنی) رئیس‌جمهورها، وزرا و مدیران سرویس‌های اطلاعاتی...» در این دیدارها برای ما روشن شده است که آنها «درباره بحران سوریه دچار اختلاف هستند. جریان‌هایی که خواستار سیاست باز مقابل ما هستند، همان‌هایی هستند که زیر نظر سطوح عالی سیاسی خود، با ما تماس دارند.»

در این میان، یک اصل مهم مطرح است و آن اینکه، غرب نمی‌تواند از سیاست چماق و هویج یعنی رویکرد دیپلماتیک همزمان با حمایت از تروریست‌های سوری و اعمال تحریم‌ها علیه سوریه، به مطالبات خود از دمشق دست یابد و چنانکه مقامات سوریه تأکید دارند، پایان دادن به حمایت از دشمنان سوریه و کنار نهادن تمام سیاست‌های خصمانه، اصلی کلیدی برای برخورداری غرب از ظرفیت‌های سوریه در مبارزه با تروریسم است چرا که در غیر این صورت، تروریسمی که علیه سوریه به کار گرفته شده، در نهایت گریبان غرب را خواهد گرفت چنانکه منابع اطلاعاتی غربی اذعان کرده‌اند که هزاران تروریست از اروپا و آمریکا به سوریه رفته‌اند که بازگشت آنها تهدیدات امنیتی بسیاری برای غرب به همراه خواهد داشت.