مختصات میدان‌ جنگ با تکفیری‌های داعش

* با تشکر از اختصاص زمان برای این گفت‌و‌گو. فرایندی که داعش آغاز کرد به چه صورت بود؟ از کجا آمد و چه عملیاتی صورت گرفت تا جنگ آغاز شد؟

** داعش در 9/6/2014 از سوریه وارد عراق شد و استان موصل را تصرف کرد. در خلال چند ساعت تمام استان و مراکز ارتش عراق را تسخیر و شهر را به کنترل درآورد. آنها شش استان سنی نشین را در عراق گرفتند. بدون مقاومت یا جنگ، چرا که هیچ دفاعی از سوی ارتش عراق صورت نگرفت. پس از تصرف این مناطق، ما پیشمرگه‌ها را به آن نقاط کردنشین بردیم، چرا که مشمول ماده 140 قانون اساسی عراق بودند. در ابتدا انتظار نداشتیم داعش به اقلیم کردستان حمله کند. چون آنها مدعی بودند که داعش یک جنبش انقلابی سنی است و از حقوق و عرب سنی دفاع می‌کند و علیه دولت بغداد مبارزه می‌کند. به این دلیل تصور نمی‌کردیم به کردستان حمله کند.

* مگر پیش از آن، یک سال قبل داعش بمبی را در منطقه اقلیم منفجر نکرده یا چند عملیات تروریستی انجام نداده بود؟

** انفجار بمب با حمله کردن تفاوت دارد. انفجار بمب یک عملیات تروریستی بود که در کردستان و تمام عراق انجام می‌شد. داعش و القاعده آن را انجام می‌دادند اما اینکه بعد آمدند و چند استان عراق را تصرف کردند در ابتدا به نام داعش نبود، بلکه به نام شورش عرب سنی علیه نوری مالکی بود. در آن شورش که آن را شورش سنی نام نهاده بودند، بعثی‌ها، نقشبندی‌ها، بعضی از احزاب دیگر عرب سنی، داعش و برخی از شیوخ و عشایر عرب سنی مشارکت داشتند و نیروهای دولتی را از آنجا بیرون کردند. گفتیم تا هنگامی که آنها نام آن را شورش می‌گذارند و احزاب عشایر و معتمدین سنی هستند ما ساکت خواهیم بود تا ببینیم وضعیت چگونه پیش خواهد رفت. ما به هیچ جا حمله نکردیم بجز آن مناطقی که کردنشین و جزو ماده 140 و کردستانی بودند. ما در آن جا پیشمرگه را مستقر کردیم و بنده خود درغرب دجله فرمانده منطقه غرب دجله بودم.

* با چند لشکر و تیپ و با چه استعدادی به منطقه رفتید؟

** ما تمام پیشمرگه‌های کردستان را آماده‌باش دادیم. همه آن مناطق را گرفتیم، از منطقه جلولا گرفته تا سنجار. 1050 کیلومتر به درازای جبهه ما پیشمرگه‌ها را مستقر کردیم و تعداد نیروها را افزایش دادیم. در بیشتر جاها هم پیشمرگه‌ها حضور داشتند. اما آنجاهایی که پیشمرگه‌ها نبودند نیرو برده و مستقر کردیم.

نیروی نظامی داعش به مرور بر نیروهای داخلی سیطره یافت و بعثی‌ها، نقشبندی‌ها، عشایر و معتمدین را سرکوب کرد و شورش و حرکت را تحت کنترل خود درآورد. داعش نیرومند بود و همکاری منطقه‌ای و بین‌المللی را به همراه داشت. به ما نیز هجوم آورد. پس از آنکه منطقه را تحت کنترل خود درآورد، به سمت بغداد رفت. در آنجا شکست خورد و در بازگشت به ما یورش آورد. در حقیقت به ما که حمله کرد همان گونه که گفتم ما خودمان را بدرستی آماده نکرده بودیم و انتظار این را نداشتیم اما با یک تاکتیک جدید، داعش به تمام جبهه‌های ما حمله کرد.

* مثلاً شنگال یا سنجار؟

** بله منطقه شنگال.

* موضوع شنگال چه بود؟ چرا شنگال این گونه به دست داعش افتاد و به هر حال تعداد زیادی اسیر شدند؟

** شنگال، جغرافیای سخت و ناخوشایندی دارد. شما از منطقه دهوک که به شنگال می‌روید بیش از 140 کیلومتر از منطقه عربی عبور خواهید کرد. از پل «صحی» که عبور می‌کنید اگر به جاده نگاه کنید به منطقه ولید می‌رسید که همه عرب هستند هم طرف سوریه و هم طرف عراق. به یکباره ما جاده را گرفتیم، طرف سوریه و طرف عراق همگی روستاهای عشایر عرب هستند.

* شنگال یک جزیره کردنشین در میان  شهرهای عرب‌هاست؟

** یک جزیره و منطقه‌ای به لحاظ جغرافیایی بد است. باید شما از میان عرب‌ها عبور کنید تا به شنگال برسید. اطراف سنجار همه عرب هستند.  داعشی‌ها پیش از آنکه به سنجار حمله کنند، آمدند و ربیعه را تصرف کردند و صد کیلومتر پیش از خود ربیعه را گرفتند و راه را قطع کردند. راه که قطع شد به طور طبیعی مردم روحیه‌شان را از دست دادند و هجوم بزرگ داعش شروع شد و افراد متعلق به خود را در منطقه رمادی و رقه و حسکه در طرف سوریه، تلعفر و موصل گرد آوردند و هجوم وحشیانه و ددمنشانه‌ای به منطقه کردند و حالتی را به وجود آوردند که روحیه مردم سنجار را از بین برد. این باعث شد که سنجار به دست داعش بیفتد.

 ما خود را برای این جنگ آماده نکرده بودیم. آن اسلحه و مهماتی که برای چنین جنگ تمام عیاری لازم بود، نداشتیم. داعش نسبت به ما امکانات بسیار بیشتری داشت. تمام اسلحه‌های سنگینی که امریکا به عراق و مالکی داده بود اعم از تانک، توپ و اسلحه‌های مهم دیگر در شش استان عراق، همگی به دست داعش افتاد. یعنی در اینجا داعش به اسلحه‌های پیشرفته و مجهز امریکا با تکنولوژی مدرن مجهز شد. از طرف دیگر دوباره داعش به سلاح پیشرفته تمام عیار روسیه که در سوریه گرفته بود مسلح شد. ما سلاح داشتیم اما نه به اندازه لازم. ما شکست خوردیم.

* درنده خویی داعش هم تأثیر داشت؟

** بله، جنگ روانی هم یکی از علل اصلی سقوط شنگال بود.

* و شما کم کم آماده شدید. موضوع مخمور چه بود؟

** مخمور نزدیک اربیل است. بسیاری از روستاهایش عرب نشین است. بسیاری از روستاهای گویر، عرب نشین است مرکز ناحیه گویر اکثریت عرب هستند. در آن مناطق پیش از داعش، بعثی‌ها، نقشبندی‌ها، عرب سنی، نیروهای مخفی اپوزیسیون و عرب سنی مخالف بغداد در آنجا بودند. مجموعه‌ای از این گروه‌ها بودند و همان گونه که در ابتدا گفتم آنها به نام شورش عرب سنی قیام کردند و عرب سنی و عشایر نیز در ابتدا با آنها بودند و مشارکت نیرومندی کردند.

* تاکتیک شان چه بود؟ یعنی در مخمور با چه تاکتیک جنگی پیش آمدند؟ آیا تاکتیک آنها واقعاً نظامی بود یعنی مشاور یا کارشناس نظامی همراه آنها بود؟

** هر دو و هر سه آنها وجود داشت؛ اول اینکه داعش کارشناسان نظامی خوبی دارد از جمله بعثی‌های قدیمی، نیروهای صدام، افسر و درجه دار و ژنرال‌ها و آنهایی که حکومت بغداد به هر شیوه همراه آنها نبود. اینها یعنی عرب‌های سنی همراه آنها بودند. در مناطق موصل، رمادی و غیره افرادی که در اطراف صدام و نیروهای کاخ ریاست جمهوری بودند بیشتر اهل آن مناطق بودند و تجارب جنگ 8 سال با ایران و کویت را داشتند. این نیروها تحریک هم شده بودند که باید به اصطلاح قیام کنند.

* نقشه آنها چگونه بود؟

** به لحاظ نظامی، نیروهای خوبی داشتند و عشایر هم با هلهله و شادی همراه آنها بودند. تمام اسلوب تروریستی که در جهان موجود است از القاعده تا داعش اعم از انتحاری و انفجار ماشین و سر بریدن و امثال این‌ها را داعش انجام می‌داد این نیز خود سببی بود. دلیل دیگر که از همه خطرناک‌تر بود رسانه‌های داخلی اقلیم کردستان بودند که مردم را ترساندند.

* یعنی روحیه مردم را خراب کردند؟

** بله، روحیه را خراب کردند.   تلویزیون مثلاً داعش را نشان می‌داد که یکی دو مسلسل دارد و هیکل تنومند و غول‌آسا دارد و ریش او اینقدر بلند و یک چاقو هم دارد و آدم می‌کشد و سر هم می‌برد. تلویزیون‌های داخلی آنقدر ناآگاه بودند که همان تصاویر را پخش می‌کردند و روحیه مردم را بدتر می‌کردند. بنده در خیلی موارد در تلویزیون از مدیران سؤال کردم که چرا این کار را می‌کنید. می‌گفتند ما از اروپایی‌ها و امریکایی‌ها و مردم دیگر و کارشناسان سؤال کردیم می‌گویند این برای آن است که آنها مفتضح شوند.این کار ترس را در مردم به وجود می‌آورد.

* داعش چگونه توانست جنگ را به سمت اقلیم کردستان سوق دهد؟ برخی محافل مدعی هستند که نوع عملکرد دولت وقت بغداد راه را بر پیشروی داعش هموار ساخت؟

** در خصوص آمدن داعش به سمت کردستان نمی‌توان دولت سابق را به تنهایی مقصر خواند. اما از نگاه برخی عراقی‌ها رویکرد دولت سابق یک فاکتور اساسی بود. ما به یک مرکز نظامی داعش در الجیش عراق در منطقه بین سنور و ربیعه رفتیم. داعش قبل از ما به آنجا رسیده بود تمام آن نفربر و زره‌پوش و ماشین آلات در داخل پادگان در زیر سایه ایستاده و حرکت نکرده بودند و همان جا سوخته شده بودند. یعنی اصلاً حرکت نکرده بودند. تمامی سربازان و افسران خود را از پادگان خارج کرده بودند.

* در کرکوک هم این گونه بود؟

** در کرکوک، موصل، تکریت، سامرا، بیجی، رمادی و درهمه جا همین طور بود. در همه مناطق سنی نشین که اکنون در دست داعش است تمام آنها بدون جنگ و مقاومت سقوط کردند. داعش سوییچ تانک و زره‌پوش و اسلحه‌های داخل انبار را تحویل گرفت و با خود برد.

* ایران کمک کرد؟

** شنیده‌ام که ایران کمک کرده است.

* فقط مشاوره؟

** من نمی‌دانم چون بنده در غرب دجله بودم.

* چون اسرار نظامی است، نمی‌گویید؟

** نه. من در آن خطی که بودم ندیدیم اما در رسانه‌ها دیده‌ام و آقای بارزانی تشکر هم کرده‌اند. حتماً موضوع اساسی وجود داشته است. حالا این کمک در چه بخشی و سطحی بوده است من نمی‌دانم ما دوست قدیمی ایران هستیم و به آن افتخار می‌کنیم و ممنون آن همه دوستی و کمک هستیم و هرچه نیاز داشته‌ایم تأمین کرده و مردم ما را اداره کرده است. 

* ترکیه هم کمک کرد از نظر نظامی؟

** ترکیه در ابتدا خیر. به بهانه اینکه کنسولگری آنها در موصل در دست داعش گروگان بود کمکی نکرد.

* پس از آن چه؟

** پس از آن شاید کمکی کرده باشند اما یکی از کمک‌های ترکیه که ما ممنون آنها هستیم همکاری ترکیه برای رفتن پیشمرگه‌های کرد جهت کمک به برادران خودمان در کوبانی بود. ما با اسلحه‌های خود با لباس و مهمات و پرچم خود از خاک ترکیه عبور کردیم و این کمک ترکیه جای قدردانی دارد.

* آیا اکنون یک شورای فرماندهی مشترک برای تمام پیشمرگه‌ها اعم از اتحادیه میهنی و حزب دموکرات کردستان و غیره برای طراحی عملیات نظامی مشترک وجود دارد؟

** در برخی از رسانه‌های داخلی نیز این گونه تصور می‌شود که پیشمرگه تکه تکه است و هر حزب برای خود پیشمرگه دارد و پیشمرگه بی‌صاحب و رئیس است. چنین نیست. پیشمرگه اقلیم کردستان منظم است با یک سازمان خوب، هر چند خود ما تاکنون از آن رضایت نداریم. برنامه داریم که آن را منظم‌تر و رو به جلوتر ببریم.

* اکنون اسلحه و مهمات زیادی برای کردستان آمده است. آیا به اندازه کافی نیروها آموزش دیده و آماده هستند تا کار داعش را در مناطق باقی مانده به پایان برسانند؟

** بله. من چیزی را فراموش کردم و آن این است که اکنون پیشمرگه‌هایی که هنوز در وزارت پیشمرگه هستند و آنهایی که هنوز به وزارت منضم نشده‌اند همگی از وزارت پیشمرگه حقوق، لباس و اسلحه ومهمات و مواجب ضروری می‌گیرند. یعنی نیروهای خارج از وزارت تمام نیازها و ملزومات‌شان را وزارت پیشمرگه تحت فرماندهی کل قوا تأمین می‌کند. آن امکاناتی که از خارج می‌آید اگر چه قابل توجه است اما هنوز کم است؛ ما هنوز نیاز داریم. تمام آنها تحویل وزارت پیشمرگه می‌شود. وزارت پیشمرگه بر اساس نیاز جبهه‌ها آنها را توزیع می‌کند و آنها مسئول این هستند و آن را بر اساس نیاز هر جبهه توزیع می‌کنند اما ما نیاز فراوان داریم چون جنگ با داعش بیش از اینها نیاز دارد.  آن اسلحه و مهماتی که از اروپا و امریکا آمده برای کمک به پیشمرگه علیه داعش آمده است در مقیاس این جنگ نیست هنوز داعش اسلحه و مهمات بیشتر و پیشرفته‌تر از ما دارد آنها نیز تنها به اندازه حفظ وضعیت به ما اسلحه داده‌اند نه برای پیشبرد وضعیت.

* تاکتیک جنگ شما از چه چیزی تبعیت می‌کند؟ جنگ شما از چه اصولی تبعیت می‌کند؟ آیا اتاق جنگی برای طراحی وجود دارد یا اینکه متناسب با شرایط تصمیم گرفته می‌شود.

** ما از دو روش نظامی استفاده می‌کنیم: ما کارشناسان خوب نظامی در اتاق عملیات داریم و در آنجا از دانش نظامی بهره می‌گیریم. اتاق مشترک نظامی داریم.

* آیا هماهنگی و تصمیم برای عملیات هوایی نیز انجام می‌شود؟

** بله، تمام اینها در اربیل انجام می‌شود و از روش پیشمرگه‌ای قدیم خود نیز استفاده می‌کنیم و ما تاریخ درازی در جنگ پارتیزانی داریم و هر دوی این روش‌ها را با هم ترکیب می‌کنیم که بر حسب نیاز هر کدام را انجام می‌دهیم.

* آیا از این روش هم استفاده کرده‌اید که داخل خاک موصل بروید یا شهرهای دیگر عملیاتی انجام دهید و بازگردید؟

** بله تعدادی از این عملیات‌ها را انجام داده‌ا‌یم و از روش کلاسیک خود نیز استفاده می‌کنیم.

* یعنی با هلی‌کوپتر رفته اند؟

** خیر به صورت پیاده رفته‌اند و حتی نیروهای مخفی در داخل موصل و جاهای دیگر برای هر حالتی آماده هستند.

* در چند روز اخیر چند حمله مهم در اطراف کرکوک و غیره توسط داعش وجود داشت که تعدادی از فرماندهان شما هم زخمی و کشته شدند. تصور می‌شد که داعش تضعیف شده باشد و فاقد قدرت عملیات است اما آن عملیات را انجام داد؟

** داعش می‌ترسد و می‌داند که ما موصل را در کوتاه مدت باز پس گرفته و عملیات آزادسازی موصل شروع می‌شود. داعش به چند دلیل این کار را انجام داد یکی آن جنگی را که در موصل باید انجام دهد کوشیدند در کرکوک انجام دهد و وضعیت امنیتی کرکوک را خراب کنند چون در کرکوک عرب، کرد، ترک و مسیحی در آن حضور دارند آشوب و قتل عامی برپا می‌کند و در آنجا پیشمرگه را به خود مشغول سازد و قتل عام و چیزهای بد رخ دهد وضعیت را خراب می‌کند که همه افرادی را که لازم است با داعش جنگ کنند مشغول کرکوک شوند و موصل را رها کنند. 

* داعش چه چیزی را در کرکوک به دست آورد؟ پیروزی او چه بود؟

** هیچ؛ یکی دو روستای عرب را که در آنجا وجود داشت اشغال کرد و در نهایت پیشمرگه با آنها مقابله کرد.

* چه قدر تلفات داشتند؟

** بر اساس اطلاعات برادران جبهه منطقه کرکوک، صدها کشته دادند نه ده ها. و اجساد زیادی از آنها برجای مانده است و آنهایی که آمدند بسیار کم بازگشتند.

* تاکتیک نظامی داعش در این عملیات چگونه بود؟

** اکنون تاکتیک داعش نسبت به قبل تغییر کرده است داعش از شب‌های بارانی و مه آلود استفاده می‌کند چون نمی‌تواند هیچ حرکتی در هنگامی که آسمان صاف است انجام دهد. در شب‌های تاریک و مه آلود یک عملیات نفوذی انجام می‌دهد و به منطقه می‌آید و آشوبی برپا می‌کند فوری پیشمرگه با آنها برخورد می‌کند در بسیاری از نقاط جنگ از سنجار تا کرکوک در این چند روز به تمام سنگرهای پیشمرگه تهاجم آوردند. آنها به هیچ هدفی نرسیدند و شکست بزرگی را هم متحمل شدند آنها می‌دانند که نابود می‌شوند بنابراین می‌خواهند مردم زیادی را هم همراه خود نابود سازند.

* چه کار می‌کنند؟ با ماشین می‌آیند یا پیاده آیا آنها دارای نقشه از پیش طراحی شده هستند؟

** آنها پیش از آنکه حرکت کنند تعدادی از ماشین‌های خود را زره پوش می‌کنند و با سلاح کوچک و متوسط آن را پر از تی‌ان‌تی می‌کنند و می‌آیند یک به یک در میان سنگرهای پیشمرگه.

* توپخانه آنها را حمایت می‌کند؟

** توپخانه هم دارند سنگرهای پیشمرگه هدف انتحاری‌ها قرار می‌گیرد.

در تمام سنگرهای آنها به درازای تمام خط تی‌ان‌تی وجود دارد. مثلاً در یک جبهه 10 کیلومتری احتمال دارد 50 تا 100 تن تی ان تی در آن وجود داشته باشد. تی ان تی را منفجر می‌کنند حال یا به شیوه مین یا تله می‌گذارند یا آنکه خود را با آن منفجر می‌کنند.

* با تکنولوژی روز آشنا هستند؟

** نیروهای داعش به دلیل پیوند با بعثی‌ها و صدامی‌ها در خصوص مسائل نظامی حرفه‌ای هستند بویژه در مسائل انفجار مین و موارد اینچنینی آگاه‌تر هستند و تکنولوژی‌های مدرن و افراد کارشناسی را دارند.

* آن حامیان داعش که پیشتر همراه آنها بودند آیا هنوز با داعش باقی مانده‌اند؟

** خیر. کم کم رفتار، منطق و استراتژی داعش را دریافتند کنار کشیدند.

* یعنی با ریزش نیرو مواجه شدند؟

** من برای این ادعایم از داخل مناطق عرب سنی اطلاع دارم. بیشتر شیوخ و عشایر و مردم داخل موصل و اطراف آن با ما به طور مستمر ارتباط برقرار می‌کنند و هم‌اکنون چند تماس تلفنی از عرب‌های شیوخ سنی برقرار شد و به طور مداوم می‌خواستند و می‌گویند شما که آمدید ما با شما هستیم.

* تا حالا چند نفر اسیر داشته اید وچند نفر از داعش اسیر شده‌اند.

** بنده تعداد اسرای داعش را نمی‌دانم و تنها اجساد آنها را دیده ام.

* این اسرار نظامی است که نمی‌گویید؟

** نه. واقعاً ندیده‌ام، داعش را زنده ندیده‌ام تنها در جنگ آنها را مشاهده کرده‌ام.

* پیش‌بینی شما چیست؟ ماجرا کی تمام می‌شود؟

** داعش اکنون تمام شده است اما به باور من داعش برای چند هدف سیاسی باقی مانده است. برای تحقق اهداف سیاسی به منطقه آورده شد آنها به شکلی طبیعی و مستقل نیامده‌اند بلکه آنها را آورده‌اند.

* چه کسی؟

** این را بعدها تاریخ به شما خواهد گفت چه کسی.

 آنهایی که داعش را به منطقه آوردند هنوز با داعش کار دارند. آنها مذهبیون و جوانان افراطی را که در امریکا و اروپا هستند به منطقه می‌کشانند و تا به زعم خود در اینجا کار را تمام می‌کنند.

* بخش‌هایی از کرکوک، موصل و کردستان در دست داعش باقی مانده است چه هنگام کار داعش تمام می‌شود؟

** اکنون با عراق و ائتلاف برای گرفتن موصل برنامه داریم.

* یعنی شما در این برنامه با بغداد هماهنگ هستید؟

** بله همه هماهنگ هستیم.

* بالاخره فکر می‌کنید چند ماه دیگر موصل و سایر مناطق باقی مانده از دست داعش رها می‌شوند؟

** هنگامی که عراق کاملاً خود را مهیا کند.