جهان سیاست در سالی که گذشت (بخش سوم)

لبنان

لبنان در سال 93 تحولات زیادی را پشت سر گذاشت اما اهم آن، شهادت چند عضو حزب‌الله در تجاوز هوایی رژیم صهیونیستی به منطقه قنیطره سوریه و پاسخ کوبنده حزب‌الله به آن بود. جنگنده‌های رژیم صهیونیستی در تجاوزی آشکار به منطقه قنیطره در جولان سوریه پنج عضو حزب‌الله را که برای نبرد با تروریست‌ها در این منطقه حضور دارند، به شهادت رساندند. یکی از شهدا «جهاد مغنیه» فرزند شهید «عماد مغنیه» از فرماندهان ارشد حزب‌الله بود. علاوه بر این پنج تن یک فرمانده ایرانی نیز به همراه آنها در این تجاوز صهیونیست‌ها به شهادت رسید.

بلافاصله پس از این جنایت، سیدحسن نصرالله دبیرکل حزب‌الله لبنان خطاب به اسرائیلی‌ها گفت: پناهگاههایتان را آماده کنید. و تأکید کرد که حزب‌الله در زمان مناسب پاسخ این تجاوز را خواهد داد. در پی این تهدید، رژیم صهیونیستی به حال آماده‌باش درآمد و حتی گفته شد از طریق یکی از کشورهای خارجی به ایران هم پیام داد که در حمله قنیطره، سردار ایرانی به عمد هدف قرار نگرفت اما این هراس و نگرانی توفیری نداشت و حزب‌الله کمتر از 10 روز بعد از تجاوز و بسیار زودتر از انتظارات، پاسخی کوبنده به صهیونیست‌ها داد.

نیروهای حزب‌الله در یک عملیات کمین در مزارع اشغالی شبعا واقع در جنوب لبنان 17 نظامی صهیونیست را به هلاکت رساند که فرمانده تیپ ویژه «گولانی» ـ از زبده‌ترین یگان‌های ارتش رژیم صهیونیستی ـ هم در میان کشته‌ها بود. ارتش صهیونیستی که غافلگیر شده بود با دستپاچگی ادعا کرد چهار نظامی این رژیم کشته شدند و این در حالی بود که بیشتر رسانه‌های منطقه رقم 15 تا 17 کشته را منتشر کردند.

اما به جز این رویداد، لبنان امسال شاهد زد و خورد گسترده نیروهای امنیتی آن با تروریست‌هایی بود که عمدتاً از سوریه وارد این کشور شده‌اند. گفته شد حدود 3000 تروریست عضو داعش و جبهه النصره به منطقه عرسال لبنان که هم مرز با سوریه است نفوذ کردند و تروریست‌ها به ویژه جبهه النصره قصد داشتند امارت ادعایی خود را در خاک لبنان تأسیس کنند. کانون درگیری‌ها و ناآرامی‌ها شهر طرابلس در شمال لبنان بود.

تروریست‌ها منطقه سنی‌نشین باب‌التبانه طرابلس را علیه منطقه شیعه‌نشین جبل محسن این شهر تحریک می‌کردند و به درگیری و ناآرامی دامن می‌زدند. اگرچه ارتش لبنان بلافاصله پس از این درگیری‌ها در مناطق مختلف طرابلس مستقر می‌شدند اما دهها تن از نظامیان لبنانی در این درگیری‌ها کشته شدند. در همین شرایط، تروریست‌‌های جبهه النصره دهها سرباز و نیروی امنیتی لبنان را به گروگان گرفتند و تاکنون چهار تن از آنها را اعدام کرده‌اند و بقیه را همچنان در گروگان خود دارند. این اقدام تروریست‌ها پس از آن صورت گرفت که ارتش لبنان یکی از تروریست‌های جبهه النصره را به نام «عماد جمعه» دستگیر کردند.

از طرفی خانواده‌های گروگان‌های لبنانی نزد جبهه النصره تاکنون چندین بار در واکنش اعتراضی، اقدام به آتش‌زدن لاستیک و بستن خیابان‌ها مقابل وزارت کشور لبنان در بیروت کرده‌اند و خواستار تلاش بیشتر دولت برای آزادی آنها شده‌اند. در کنار این وقایع، تروریست‌ها امسال چندین بار اقدام به انفجار خودروی بمب‌گذاری شده از جمله در مناطق حاره حریک، شویفات و هرمل لبنان کردند که دهها فرد بی‌گناه بر اثر این جنایات تروریستی کشته شدند.

در تحولات سیاسی هم «تمام سلام» در پی استعفای دولت نجیب «میقاتی»، هفدهم فروردین امسال مأمور تشکیل کابینه جدید لبنان شد اما این کابینه با چالش‌های بسیاری روبرو بود و به همین دلیل پس از چند ماه تشکیل شد. سلام، تلاش کرد یک توازن میان دو جریان 8 و 14 مارس ایجاد کند و سرانجام دولت وی براساس توافق موردنظر حزب‌الله یعنی 8 ـ 8 ـ 8 شکل گرفت. اما صحنه سیاسی لبنان امسال با یک خلاء مهم مواجه شد.

میشل سلیمان رئیس‌جمهوری سابق که از سال 1387 کار خود را در این سمت آغاز کرده بود، در پی ناکامی پارلمان لبنان در انتخاب جانشینش تا تاریخ چهارم تیرماه امسال، ناچار به ترک کاخ ریاست‌جمهوری شد تا سایه خلاء سیاسی بار دیگر بر این کشور بحران‌زده سنگینی کند. از زمان پایان ریاست‌جمهوری سلیمان، پارلمان لبنان تاکنون 17 بار برای انتخاب رئیس‌جمهوری جدید، نشست برگزار کرده اما هر بار به دلیل مخالفت گروههای سیاسی و به حد نصاب نرسیدن نمایندگان، ناکام می‌ماند.

دیگر تحول سیاسی امسال لبنان، برگزاری گفتگو و نشست میان حزب‌الله و جریان المستقبل پس از سال‌ها مناقشه و تنش است که تاکنون شش دور آن برگزار شده است.

امسال همچنین سیدحسن نصرالله دبیر کل حزب‌الله لبنان چندین بار در مناسبت‌های مختلف سخنرانی کرد که محور بیشتر آنها رژیم صهیونیستی و گروههای تروریستی تکفیری بودند. سیدحسن نصرالله در انتقاد از داعش و حامیانش اعلام کرد، ما برخلاف داعش و حامیان آن، اسلامی متمدن و مترقی ارائه می‌کنیم و به همگان می‌گوییم که داعش و حامیانش به راحتی قابل شکست هستند. وی همچنین با هشدار به آل سعود برای حمایت از گروههای تکفیری، تأکید کرد که هدف داعش،مکه و مدینه است.

دبیر کل حزب‌الله یکبار نیز در سخنانی برای نخستین بار اعلام کرد که مقاومت لبنان آماده ورود به سرزمین‌های اشغالی فلسطین است و هیچ مکانی در اسرائیل از تیررس موشک‌های مقاومت در امان نیست. سیدحسن نصرالله در مراسم گرامیداشت شش شهید حزب‌الله و یک شهید سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در تجاوز رژیم صهیونیستی به قنیطره سوریه به شهادت رسیدند، گفت: خون شهدای ایرانی و لبنانی بیانگر یکی‌بودن نبرد و سرنوشت است. وی در یکی از سخنرانی‌های خود نیز تأکید کرد که بشار اسد خط قرمز حزب‌الله است.

لیبی

سال 93 تندباد تحولات در لیبی قدرتمند و پیچیده بود. رقابت‌ها و مخالفت‌های گروه‌های داخلی که به خشونت‌های خانگی کشیده شد، چنان این کشور را زیر و رو کرد که شاید با سال قبل آن قابل قیاس نباشد؛ اختلاف‌هایی که کم‌کم به جنگی تمام عیار تبدیل شد. این اختلاف‌ها همچنین پای قدرت‌های کوچک و بزرگ داخلی را به لیبی باز کرد.‏

اتفاقات امسال در واقع ادامه خشونت‌های سال گذشته بود که دو حادثه خونین باعث شعله‌ور شدن آن شد. اختلافات سال گذشته از آنجایی آغاز شد که در «بنغازی» معترضان به گروه‌های شبه‌نظامی با آنها درگیر شدند و صدها غیرنظامی در این درگیری جان باختند، پس از آن نیز در «طرابلس» این حادثه تکرار شد و گروه‌های شبه نظامی به سمت معترضان آتش گشودند و بار دیگر مرگ غیرنظامیان رقم خورد. این دو واقعه آغاز اختلافات سیاسی در سراسر کشور و عامل شکل‌گیری دو دولت و دو پارلمان متفاوت در لیبی شد. امسال نیز شکاف میان گروه‌های درگیر بیشتر شد. به علاوه، تغییر چند دولت و برگزاری انتخابات پارلمانی از جمله تحولات دیگر لیبی بود.

برگزاری انتخابات پارلمانی در ابتدای تیرماه، از دیگر رویدادهای مهم این کشور در سال 93 بود. این انتخابات دومین انتخابات از زمان پیروزی انقلاب لیبی بود و 1628 کاندیدا برای کسب 200 کرسی با هم رقابت کردند. اهمیت انتخابات پارلمانی در این بود که بر اساس قانون، قرار بر این بود که پارلمان جدید این کشور جایگزین کنگره ملی شود. با پایان یافتن روند انتخابات، مشخص شد که احزاب لیبرال بیشترین کرسی‌های پارلمان را کسب کرده اند.

«جریان مدنی» متشکل از لیبرال‌ها در مقایسه با سایر گروه‌ها از جمله گروه‌های اسلام گرا، توانست کرسی‌های بیشتری را به خود اختصاص دهد. نوع تقسیم بندی و سهم هر منطقه کشور در پارلمان به گونه‌ای بود که خود باعث بروز مشکلاتی شد که پس از اعلام نتایج انتخابات به شکل گیری تقابل جدید در لیبی منجر شد.

اما از آن بدتر اینکه طبق قانون، بایستی پس از تشکیل پارلمان جدید کنگره ملی منحل می‌شد، اما این اتفاق روی نداد. پس از تشکیل پارلمان جدید، اعضای کنگره ملی حاضر به تفویض اختیارات به پارلمان نشدند و رویاروی اعضای پارلمان جدید ایستادند. در این بین شبه نظامیان مناطق مختلف لیبی به جانبداری از این دو نهاد وارد عرصه اختلافات شدند و لیبی پس از برگزاری انتخابات پارلمان وارد مرحله جدیدی از درگیری‌های داخلی شد. شبه نظامیان شرق لیبی به حمایت از کنگره ملی،علیه پارلمان جدید شورش و برای خود دولتی در طبرق ایجاد کردند. در این بین ارتش هم با حمایت از پارلمان جدید وارد معرکه درگیری‌ها در لیبی شد و جنگی خونین در لیبی در گرفت. ‏

در چنین شرایطی ژنرال «خلیفه حفتر» از اردیبهشت ماه با حمایت نظامیان بازنشسته خود را به شکل جدی وارد عرصه کشمکش‌های سیاسی کرد. حفتر که از حمایت غرب نیز برخوردار است ضمن هشدار به دولت، مبارزه با گروه فجر لیبی و همچنین دیگر گروه‌های تروریستی را در دستور کار خود قرار داد.

در این حال، وخامت اوضاع لیبی و خلاء قدرت از یک سو، همپیمانی «انصار الشریعه» شریک فجر لیبی، با داعش از سوی دیگر باعث شد تا داعش، محیط را برای بسط قلمروی جنایات خود مهیا ببیند. سرکرده داعش، با انتخاب والی برای لیبی، تلاش کرد در این کشور غنی و سرشار از منابع نفتی، دست اندازی و به سرعت از میان تروریست‌ها یارگیری کند.

زمان زیادی از این واقعه نگذشت و 28 بهمن ماه، داعش ویدئویی را منتشر کرد که در آن نشان می‌داد، اعضای این گروه، 21 مسیحی قبطی مصری را که برای کار به لیبی رفته بودند، در سواحل جنوبی مدیترانه در لیبی سر بریدند. این اقدام هولناک، مصر را وادار به مداخله نظامی در لیبی کرد و جنگنده‌های این کشور در چند مرحله مواضع این گروه را بمباران کردند.‏

آمریکا

سال 93 در آمریکا، سالی پر تنش و مملو از اعتراضات گسترده علیه خشونت پلیس و تبعیض نژادی علیه سیاهپوستان بود. این اعتراضات از شهر «فرگوسن» در ایالت «میسوری» آغاز شد و سراسر آمریکا را فراگرفت.

اعتراضات در مردادماه زمانی آغاز شد که «دارن ویلسون»، پلیس سفیدپوست این شهر، «مایکل براون» نوجوان سیاهپوست 18 ساله را با شلیک گلوله از پای درآورد. در ویدئویی که از این واقعه منتشر شد، به نظر می‌رسد، مایکل براون، هنگام شلیک گلوله دستان خود را بالا آورده بود و تسلیم شده بود. ‏

اعتراضات خیابانی به سرعت و در همان روز اول در شهر فرگوسن به صحنه درگیری معترضان با پلیس تبدیل شد. خشونت‌ها بالا گرفت و معترضان با به آتش کشیدن پمپ بنزینی در نزدیکی محل کشته شدن براون، خشم خود را نشان دادند. پلیس با ضرب و شتم معترضان و پرتاب گاز اشک آور سعی در سرکوب اعتراضات کرد. اما خشم معترضان نه تنها فروکش نکرد که بیشتر و اعتراضات به روزهای بعدی کشیده شد.

همزمان در دیگر نقاط ایالت میسوری تظاهرات‌های مشابه برگزار شد و پس از چند روز در این منطقه حالت فوق‌العاده اعلام شد. کار بالا گرفت و دولت محلی از دولت فدرال تقاضای کمک کرد. تنش‌ها در میسوری بیش از یک هفته ادامه داشت، و پس از آن افکار عمومی در انتظار محاکمه پلیس ماند.‏

اما اواخر آبان ماه، انتظار افکار عمومی به یاس بدل شد، زمانی که دادگاه محلی، ویلسون، پلیس سفیدپوست قاتل براون را تبرئه کرد. این خبر مثل بمبی در شهر فرگوسن صدا کرد و باردیگر مردم به خیابان‌ها آمدند. فرگوسن و «سنت لوئیس» دوباره صحنه اعتراضات، آتش زدن و تخریب ساختمان‌ها و خودروها و نیز غارت فروشگاه‌ها شد و پلیس بار دیگر به سرکوب تظاهرات پرداخت. فرماندار ایالت میسوری با اعلام وضع اضطراری، در اولین اقدام، درخواست 400 نیرو از اعضای گارد ملی را کرد. ‏

اما این بار تظاهرات به شهر فرگوسن و ایالت میسوری محدود نشد. معترضان به رفتار خشونت بار پلیس به سرعت در 90 شهر بزرگ آمریکا با تظاهرکنندگان فرگوسنی ابراز همدردی کردند و به خیابان‌ها آمدند.

در همین میان، چندین مورد دیگر خشونت‌های منجر به مرگ توسط پلیس آمریکا در ایالت‌های دیگر نیز روی داد. از جمله آنها، «گارنر»، دستفروش سیاهپوستی بود که اواخر شهریور به دلیل برخورد خشن یک افسر سفیدپوست هنگام بازداشت، خفه شد و در آذرماه، همزمان با بالا گرفتن اعتراضات علیه تبرئه پلیس فرگوسن، دادگاه رأی به بی‌گناهی افسر سفیدپوست نیویورکی نیز داد. مورد سوم، «رومین بریسبون»، جوان 34 ساله سیاهپوست، بود که در شهر «فینیکس»، مرکز ایالت آریزونا به دست یک افسر سفیدپوست آمریکایی کشته شد.

اعتراضات دولت را وادار به ایجاد طرحی برای کنترل بیشتر نیروهای پلیس کرد. ‏

از سویی، اواخر بهمن ماه، سه دانشجوی مسلمان آمریکایی در نزدیکی دانشگاه «کارولینای شمالی» در «چپل هیل» به ضرب گلوله یک قاتل 46 ساله کشته شدند. ‏

این در حالی است که، با پایان برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا و انتخابات فرمانداری در برخی ایالت‌های این کشور در آبان 93، مشخص شد برای اولین بار از سال 2006 به این سو، جمهوریخواهان کنترل مجلس سنا و مجلس نمایندگان آمریکا را به دست گرفتند و در نتیجه اکثریت کنگره را به خود اختصاص دادند. این اتفاق برای آمریکا چندان غریب نبود و در این کشور به طور سنتی، حزب رئیس‌جمهوری که دوره دوم ریاست جمهوری خود را سپری می‌کند در انتخابات میان دوره‌ای کنگره شکست می‌خورد و این بار نیز این روند برای اوباما تکرار شد. ‏

فرانسه

اقدامات تروریستی به نظر می‌رسد از مرزهای خاورمیانه فراتر رفته و به اروپا و کشورهای غربی رسیده است. فرانسه یکی از این کشورهاست که در حمله به دفتر نشریه طنز «شارلی ابدو» در پاریس که سابقه اهانت به مقدسات اسلامی به ویژه شخص پیامبر(ص) را در کارنامه دارد، 12 تن کشته شدند. دو تن از قربانیان پلیس بودند. مهاجمان لباس و ماسک سیاه پوشیده بودند و هنگام تیراندازی فریاد «الله‌اکبر» سر می‌دادند. در میان کشته‌ها همچنین نام «استفان شربونیه» معروف به «شارب» سردبیر مجله نیز به چشم می‌خورد. وی طراح کاریکاتور موهن به ساحت مقدس پیامبر(ص) بود.

در پی این حمله نیروهای امنیتی فرانسه به حال آماده‌باش درآمدند و یک نشست بحران هم در کاخ الیزه برگزار شد. القاعده یمن بلافاصله این حمله را برعهده گرفت و اعلام کرد جنگ علیه صلیبی‌ها تازه آغاز شده است. کشورهای اروپایی و آمریکا این حمله را محکوم کردند. پس از این حادثه، مسلمانان فرانسه و مراکز اسلامی این کشور هدف حملات و خشونت گروه‌های ضداسلامی قرار گرفتند.

اما یک روز پس از حمله به شارلی ابدو، یک حادثه گروگانگیری هم در فروشگاهی یهودی در حومه پاریس اتفاق افتاد که پلیس پس از آزاد کردن گروگان‌ها، دو گروگانگیر را که گفته شد برادر بودند، از پا درآورد. پلیس اعلام کرد علاوه بر کشتن برادران «کواچی» که مغربی‌الاصل بودند، عامل حمله به شارلی‌ابدو که یک سیاهپوست به نام «امدی کولیبالی» بود را نیز از پا در آورده اما «حیات بومدین» نامزد کولیبالی به سوریه گریخته است.          ادامه دارد...