تفاهمی که در لوزان بعد از هشت روز مذاکره مستمر به دست آمد، حالا در محافل مردمی در حال بحث و بررسی است؛ مردمی از طیفهای مختلف و سنین متفاوت و دسترسیهای متفاوت به اطلاعات. در این شرایط عجیب نیست که سوالات متعددی در مورد تفاهم ایران و کشورهای ١+٥ در لوزان سوییس مطرح شود. برخی اعضای تیم مذاکرهکننده هستهای با حضور در رسانهها تلاش میکنند در این مورد اطلاعات دقیقی به مخاطبان ارایه کنند. عباس عراقچی، عضو ارشد تیم مذاکرهکننده با حضور در صداوسیما در این مورد توضیحاتی ارایه کرد. او جمعهشب در یک برنامه تلویزیونی در مورد نحوه لغو تحریمها، چرایی تفاوت متن تفاهم صادرشده از سوی آمریکا و عدم تفاوت بیانیه مطبوعاتی قرائت شده توسط جواد ظریف و موگرینی سخن گفت.
عباس عراقچی خبر داد که «رسما به فکت شیت آمریکاییها اعتراض کردیم. ما حتی مطلع شدیم اروپاییها هم بهنوعی به اظهارات غلط آمریکاییها اعتراض کردند.» «فکت شیت» بیانیه غیررسمی است که وزارتخارجه آمریکا در مورد تفاهم هستهای ایران و کشورهای ١+٥ منتشر کرده و بخشی از واقعیت تفاهمشده را متفاوت جلوه میدهد. این بیانیه غیررسمی با هدف اقناع افکار عمومی داخلی و البته اسراییل منتشر میشود که از سوی مقامات مذاکرهکننده هستهای ایران رد شده است.
تعلیق یا خاتمه
در فکت شیت آمریکاییها آمده آمریکا و اتحادیه اروپا، تحریمهای ایران را معلق میکنند. این در حالی است که در بیانیه مطبوعاتی مشترکی که توسط ظریف و موگرینی به زبان فارسی و انگلیسی قرائت شد، آمده بود «اتحادیه اروپایی، اعمال تحریمهای اقتصادی و مالی مرتبط با هستهای خود را خاتمه خواهد داد و ایالاتمتحده نیز اجرای تحریمهای مالی و اقتصادی ثانویه مرتبط با هستهای را، همزمان با اجرای تعهدات عمده هستهای ایران بهنحوی که توسط آژانس بینالمللی انرژی اتمی راستیآزمایی شود، متوقف خواهد کرد.» این در حالی است که در بیانیهای که موگرینی به زبان انگلیسی قرائت کرد در بخش تحریمها آمده است:
The European Union will terminate the implementation of all nuclear-related economic and financial sanctions and the United States will cease the application of all nuclear-related secondary economic and financial sanctions simultaneously with the IAEA-verified implementation by Iran of its key nuclear commitments.
عباس عراقچی در برنامه تلویزیونی با تاکید بر یکسانبودن متن بیانیه قرائتشده توسط ظریف و موگرینی بر کلمه terminate به معنای خاتمهدادن به تحریمها تاکید کرد. عراقچی با بیان اینکه آنچه در بیانیه مشترک مطبوعاتی هم بهصراحت ذکر شده این است که تحریمها لغو خواهند شد، گفت: تمام تحریمهای اقتصادی و مالی مرتبط با هستهای در مرحله اول لغو خواهد شد.
معاون امور حقوقی وزیر امور خارجه ایران افزود: «ملاک ما فکتشیتی که آنها منتشر کردند، نیست بلکه مهم متن توافق است. اشکالی هم از این جهت پیش آمد که پس از قرائت این دو متن برخی از دوستان ظاهرا در صداوسیما نسبت به اصالت ترجمه تشکیک کردند و اینکه آیا متنی که آقای ظریف قرائت کردند دقیقا همان متن خانم موگرینی بود یا نه و این موضوع موجب تعجب ما شد؛ زیرا طبیعی است که متنی که توافق و به دو زبان فارسی و انگلیسی ارایه میشود، دقت زیادی روی آن انجام میشود. البته خیلی مهم نیست، حالا در یکی از این شبکهها چنین حرفی زده شد و خیلی در پی مچگیری از کسی نیستیم و شاید اشتباه و سوءتفاهمی بوده است.»
وی تاکید کرد: «همه هموطنان مطمئن باشند وقتی ما روی متنی توافق میکنیم اینگونه نیست که طرفهای مقابل ما بیتوجه باشند، آنها هم مترجمانی دارند و دقت میکنند.
وقتی قرار است متنی را بخوانیم در حالی که وزرای شش کشور پای صحبت دکترظریف نشستهاند و مترجمان آنها هم کنترل میکنند، ما هم اعتبار خود را با ترجمه نادرست خدشهدار نمیکنیم. چه نزد طرفهای مذاکرهکننده و چه نزد مردم بزرگ ایران، در هر صورت ترجمه آن متن با نظارت شخص آقای ظریف و بنده انجام شد.» عراقچی همچنین در واکنش به اظهارات اخیر سخنگوی کاخسفید مبنیبر حذف مرحلهای تحریمها گفت: «این برداشت غلطی است از توافقاتی که صورت گرفته است. آنچه اتفاق میافتد اینکه تحریمهای اقتصادی در مرحله اول لغو خواهند شد و محدودیتهایی که در این خصوص وجود دارد، باید برطرف شود.»
وی تاکید کرد: «اگر آمریکاییها برداشتی غیر از این دارند، خب مسلما در دور بعد مذاکرات درباره موضوع صحبت خواهد شد و باید اصلاح شود.»وی در پاسخ به این پرسش که تحریمها چه زمانی لغو خواهد شد، افزود: «غربیها درباره نحوه رفع تحریمها سوءتفاهمات زیادی را ایجاد کردند و سعی کردند بگویند اول تعلیق میشود و مرحلهبندی است و تبلیغاتی ایجاد کردند اما بیانیه مشترکی که خانم موگرینی و آقای ظریف خواندند خیلی گویا بود.» عراقچی درباره اظهارات جان کری و فابیوس درخصوص تحریمها نیز گفت: «همه اینها غلط و بیانیه کاملا روشن است.»
لغو در روز اول اجرای توافق
وی تاکید کرد: «تمامی تحریمهای اقتصادی و مالی و تمامی قطعنامههای شورای امنیت در روز اول اجرای توافقنامه لغو خواهد شد و این توافق کاملا وجود دارد و راهحلی است که به آن رسیدیم.»
عراقچی تاکید کرد: «در قبال اقدامات اعتمادسازی که ایران انجام میدهد در روز نخست اجرای توافق تمامی تحریمهای اقتصادی و مالی که شامل تحریمهای بانکی، تحریمهای مربوط به انتقال پول، سوییفت، تحریمهای نفتی، گازی، فروش نفت، سرمایهگذاری در صنعت نفت، آزادشدن داراییهای ایران در خارج از کشور، کشتیرانی، بیمه حملونقل و تمامی مباحثی که بهخاطر برنامه هستهای ایران تحریمهایی بر روی آن قرار داده شده در مرحله اول لغو خواهد شد.»عراقچی در بخش دیگری از برنامه تلویزیونی که در آن حضور یافت در مورد قطعنامههای شورای امنیت نیز تاکید کرد: «شش قطعنامه شورای امنیت وجود دارد که مقرر میدارد ایران نباید غنیسازی کند و باید خیلی از تاسیساتش را تعطیل کند، اما اکنون همه اینها به کنار گذاشته و پذیرفته میشود که جمهوریاسلامیایران به برنامه غنیسازی خودش ادامه دهد و این چیز کمی نیست.
هیچ قطعنامه شورای امنیت نیست که به آسانی کنار گذاشته شده باشد، بهخصوص قطعنامه فصل هفت که از نظر حقوق بینالملل برای همه کشورهای دنیا لازمالاجراست.» او تاکید کرد: «شش قطعنامه لازمالاجرای صادر شده علیه ایران کنار گذاشته میشود.»عراقچی در مورد تحریمهای ثانویه نیز گفت: «از تحریمهای آمریکا علیه ایران تنها آنهایی که هستهای هستند برداشته میشود. در موضوع تحریمهای اقتصادی، آمریکا پس از انقلاباسلامی ایران تحریمهای مختلف اقتصادی را علیه ایران وضع کرده است که براساس آن هیچ یک از اتباع آمریکا حق ندارد با ایران تعامل اقتصادی داشته باشد و این قبل از بحث هستهای بود که به آن تحریمهای اولیه آمریکا گفته میشود، ولی در جریان بحث هستهای آمریکا طی اقدامی غیرقانونی به کشورهای دیگر هم گفت حق ندارند با ایران کار کنند که به آن تحریمهای ثانویه میگویند این تحریمها پس از توافق برداشته خواهد شد و تحریمهای کنگره که اصل تحریمهای اقتصادی را شامل میشود هم برداشته خواهد شد.»
قرار نیست کسی تسلیم شود
مذاکرهکننده ارشد تیم هستهای کشورمان در ادامه درباره تفسیرهای مختلفی که از بیانیه مشترک هستهای منتشر شده است، گفت: «باید بپذیریم طبیعی است که در هر توافقی که به سرانجام میرسد دو طرف روایتهای خودشان را از آن دارند و هر طرفی سعی میکند دستاوردهای خود را برجسته کند، اما در مرحله عمل به متن مراجعه میشود و در آنجا لغو تحریمها بهصورت کاملا روشن مشخص است. این موضع ماست و حتما تحریمهای اقتصادی و مالی در ابتدای توافق در مرحله اول باید برداشته شود. از سوی دیگر مذاکره سیاسی برای هر دو طرف دستاوردی خواهد داشت و اینگونه نیست که یک طرف بخواهد سند تسلیم امضا کند، همانطور که ما این کار را نخواهیم کرد.»مذاکرهکننده ارشد تیم هستهای کشورمان افزود: «برای اعتمادسازی نسبت به برنامه خودمان دو کار را پذیرفتیم که یکی از آن نظارتها و شفافسازی بیشتر است.
علیالاصول با این موضوع مشکلی نداریم زیرا وقتی که همه برنامههای ما در جهت صلحآمیز است هر چه قدر میخواهد نظارت شود و بازرسی شود. تا وقتی که سوءاستفاده از این بازرسیها نمیشود مشکلی نداریم. برای مدت مشخصی مثلا برای مدت ١٠سال فعالیتهای غنیسازی و هستهای خود را مقداری محدود یا کندتر میکنیم تا در یک فاصله زمانی اعتمادسازی شود، بنابراین هر وقت طرف مقابل ما تعهدات خود را نقض کند بلافاصله این مواردی را که کند کردیم تسریع میکنیم، اصل حاکمیت ملی ما حکم میکند که در نهایت خود ما هستیم که تصمیم میگیریم، اما برای حل اختلافاتی که ممکن است از این جهت پیش بیاید یک سازوکار حل اختلاف در خود توافق پیشبینی خواهد شد.
روی این موضوع فکر کردهایم و ایدههایی وجود دارد و با طرف مقابل هم صحبت کردیم و روی ایدهها تقریبا به توافق کلی رسیدیم. در لوزان در مورد همه موضوعات به راهحل رسیدیم.»عراقچی در پاسخ به این پرسش که آیا این بیانیه مشترک هستهای قابل تغییر است، گفت: «حتما قابل تغییر است زیرا ما بیانیه دادیم که میگوید به راهحل رسیدیم و اینکه این راهحلها چگونه اجرا میشود باید با همه جزییات نوشته و مکتوب شود. شاید دو تا سهماه دیگر کار داریم تا به این نقطه برسیم که یک توافق مکتوب قابل استناد داشته باشیم و در آن موقع اجرا میشود. درصورت نقض توافق، ایران تعهدات خود را بهجای اول برمیگرداند. اگر آن توافق نقض شود به سازوکار برگشتپذیری میرسیم که برای هر دو طرف بهصورت متوازن وجود دارد و قطعا تعهداتی را قبول میکنیم که اگر طرف مقابل نقض کرد ما هم بتوانیم تعهدات خود را بهجای اول برگردانیم.»