يمن؛ ويتنام آل‌سعود (بخش پنجم)

سرويس خارجي: همزمان با شروع حمله نظامي عربستان به يمن، اين کشور وارد معادله‌اي منطقه‌اي ميان «جبهه توفان کوبنده» و «جبهه مقاومت» شده که با پيشروي‌هاي انصارالله و عدم موفقيت حملات ائتلاف عربي به نظر مي‌رسد کشورهاي عرب حوزه خليج فارس به ويژه عربستان بايد بيش از اين نگران وضعيت خود باشند .ترس و نگراني کشورهاي عرب حوزه خليج فارس تنها به دليل درگيري داخلي يمن نيست بلکه به دليل منافع منطقه‌اي و بين‌المللي آنها نيز هست.

در صورت موفقيت انصارالله در تثبيت نفوذ خود بر استان‌هاي مختلف يمن و تنگه استراتژيک باب المندب، نفوذ عربستان بر اين کشور و تنگه مذکور که موقعيتي استراتژيکي در درياي سرخ دارد، تقريبا از بين مي‌رود که رياض هرگز حاضر به قبول آن نيست.

اين مساله همچنين برخي کشورهاي غربي به ويژه آمريکا را بر آن داشته تا براي افزايش و تقويت حضور خود در کشورهاي همسايه تنگه باب المندب، وارد رقابت با فرانسه شوند که از گذشته در جيبوتي، کشوري در کرانه غربي تنگه حضور داشته است.

باب المندب در فاصله 150 کيلومتري غرب شهر عدن واقع است و براي بسياري از همسايه‌ها از جمله مصر و رژيم صهيونيستي اهميت استراتژيک دارد .نگراني‌هاي کشورهاي عرب حوزه خليج فارس و کشورهاي اروپايي براي چالش‌هاي يمن تنها به امنيت درياي سرخ، تجارت بين‌الملل، تهديدات القاعده، آينده يمن و بقاي يکپارچگي يا تقسيم آن محدود نمي‌شود، بلکه پيشروي انصارالله باعث شده عربستان برگ برنده خود در سياست داخلي يمن را از دست بدهد و مجبور به در پيش گرفتن حملات نظامي شود که اين مساله خود باعث افزايش کينه‌ مردمي از اين کشور شده است.

نکته قابل توجه اين است که دخالت نظامي آل سعود همزمان با حمله بي‌سابقه رسانه‌هاي جهان عليه ايران و با هدف فتنه انگيزي، تحريک و ايجاد درگيري‌هاي طايفه‌اي در يمن همراه شده است.انصارالله قدرت خود را مديون همراهي مردمي، و پشتيباني چهره‌هاي سياسي و قبيله‌اي يمن هستند و در کنار اين حمايت آنها با بدنه ارتش اين کشور نيز روابط خوبي دارند که اين امر مسير را براي حوثي‌ها و همپيمانانشان در کنترل بر شهرها و پايگاه‌هاي دولتي آسان ساخت.تحولات يمن در چارچوبي منطقه‌اي رخ مي‌دهد و نمي‌توان آن را از فضاي مذاکرات ايران و آمريکا که بر مرحله توافق رسيده است يا از جنبشي که در منطقه در جريان است و از يمن تا عراق و سوريه شکل گرفته، جدا دانست.

عربستان از ابتدا تلاش داشت با آغاز اين حمله، مذاکرات ميان ايران و 5+1 را تحت الشعاع قرار دهد اما قدرت يافتن جبهه داخلي يمن و موفقيت انصارالله و همپيمانانشان در پيشروي ميداني به سوي عدن، باب المندب و مرزهاي يمن با عربستان باعث شد جنگ يمن به هدف‌ مستقيم عربستان تبديل شود.

عربستان قصد داشت از طريق حمله نظامي به يمن خود را به عنوان يک قدرت منطقه‌اي قوي که مي‌تواند زمام امور را به دست بگيرد معرفي کند و در گام نخست مذاکرات لوزان را متوقف کند که موفق نشد.

به نظر مي‌رسد عربستان اکنون در ارزيابي‌هاي خود سياست ترديد و انتظار را رها کرده و با ادامه جنگ عليه يمن تلاش دارد ضمن فرماندهي يک ائتلاف نظامي عربي جايگاه منطقه‌اي خود را حفظ کند. درگيري‌ در يمن اکنون رنگ و بوي منطقه‌اي و جهاني به خود گرفته که نتايج آن در نزديک‌تر شدن عربستان و ترکيه مشهود است و اين نزديکي در آينده بر جنگ فعلي در سوريه و عراق تاثير خواهد داشت.

عربستان اکنون اولويت خود را مقابله با جبهه مقاومت و جبهه‌اي که از سوي ايران حمايت مي‌شود قرار داده است و به حمايت سياسي ترکيه و همپيمانش قطر نياز دارد.البته موفقيت ايران در لوزان و پيروزي‌هاي ميداني در يمن، عراق و سوريه موجب به وجود آمدن اختلاف نظرها و تناقص‌هايي در درون ائتلاف عربي شده است که اين اختلاف‌ها در حضور کمرنگ برخي کشورهاي عرب در حملات هوايي و ترديد آنها براي آغاز عمليات زميني خود را نشان داده است.

به نظر مي‌رسد، کشورهاي عربي خليج فارس مانند عربستان و امارات تلاش دارند، با دستاويز قرار دادن «جنوب يمن» بلايي را بر سر يمن بياورند که در سوريه و عراق آوردند.اين روزها يمن شرايط حساسي را پشت سر مي‌گذارد و همين موجب شده تا اين کشور به عرصه دخالت طرف‌هاي منطقه‌اي از جمله کشورهاي عضو شوراي همکاري خليج فارس از جمله عربستان سعودي تبديل شود.

«علي جاهز»، نويسنده و تحليلگر جهان عرب در مقاله‌اي که روزنامه لبناني «الاخبار» آن را چاپ و منتشر کرد، نوشت: پس از تلاش تجزيه‌طلبانه‌ «عبد ربه منصور هادي»، رئيس جمهوري مستعفي يمن در فرار از «صنعا»، پايتخت اين کشور به شهر «عدن» جنوبي و اعلام اين شهر به عنوان «پايتخت موقت» يمن، مناطق جنوبي اين کشور به ستيزه‌جويي با مناطق شمالي و گروه‌ها و جريان‌هاي سياسي فعال در اين مناطق، از جمله جنبش «انصار الله» برخاستند.

در واقع از ابتداي بحران يمن، موضع نيروها و جريان‌هاي جنوبي اين کشور، موضع شفاف و روشني نبود، به خصوص «حراک جنوبي» که به جاي بازتاب دادن مشکلات و چالش‌هاي پيش روي جنوبي‌ها و خواسته‌ها و مطالبات آنها، مواضع متزلزل و متناقضي در قبال مسائل مختلف جاري در اين کشور گرفت و در حالي‌که هر روز بر پيچيدگي‌هاي عرصه سياسي يمن افزوده مي‌شود، رهبران جنوبي مقيم خارج يمن، در اين اواخر سخناني ايراد کردند که پرده از حقايق جديدي برمي‌دارد که در جنوب يمن درحال رخ دادن است.

در اين راستا «ابو بکر العطاس»، نخست وزير سابق يمن جنوبي تاکيد کرد ، قرار است، کشور امارات عربي متحده بزودي ميزبان کنفرانسي براي «حراک جنوبي» يمن باشد و روزنامه يمني «الأمناء» به نقل از العطاس نوشت که وي با شماري از رهبران حراک جنوبي يمن از جمله سفير «قاسم عسکر» در منزلش ديدار داشته است. العطاس در اين خصوص گفته بود که قرار بود، اين ديدار در رياض، پايتخت عربستان سعودي انجام شود، اما به دليل عدم همسويي سعودي‌ها با مواضع ما به زمان ديگري موکول شد.

تحليلگران امور منطقه و يمن بر اين باورند، اين دعوت‌ها در چارچوب تلاش براي تشکيل رهبري يکپارچه و منسجم جنوبي و تدارک براي آن انجام مي‌شود، اما اين دعوت با استقبال رهبران حراک جنوبي داخل يمن مواجه نشد. «عبد الرحمان الجفري»، رئيس حزب «الرابطه»‌ يمن ضمن اعتراض به برگزاري اين کنفرانس در امارات، در گفت‌وگو با رسانه‌ها اعلام کرد ، حزب متبوعش ارتباطي به کنفرانسي که قرار است، در امارات متحده برگزار شود، ندارد .

الجفري تاکيد کرده بود که نام آنها بدون گرفتن اجازه و کسب موافقت آنان به عنوان حاضران و شرکت کنندگان در اين کنفرانس گنجانده شده است.از سوي ديگر، «حسين زيد يحيي»، عضو شوراي عالي مصالحه يمن که حراک جنوبي نيز در آن عضويت دارد، تصريح کرد، نشستي که قرار است، ظرف روزهاي آينده در امارات متحده عربي برگزار شود، از سوي جنوبي‌ها و نيروهاي واقعي حراک جنوبي که در ميدان‌هاي مبارزه حضور و فعاليت دارند، مردود است.

وي در گفتگو با روزنامه لبناني الاخبار تاکيد کرد، نيروها و جريان‌هايي که به حضور در اين نشست تمايل نشان مي‌دهند و ديگر جريان‌ها و گروه‌هاي يمني از جمله گروه‌ها و جريان‌هاي در جنوب را به آن دعوت مي‌کنند، نيروهايي طرد شده از سوي مردم جنوب هستند.

بن يحيي در ادامه تاکيدات خود افزود،هر ديدار و نشستي که به دور از ميدان‌هاي جنوب برگزار و هر تصميمي که در اين خصوص اتخاذ شود، چيزي جز پافشاري از سوي برخي مزدوران نيست که با درد و رنج و مصايب جنوبي‌ها از جنگ تابستان سال 1994 تاکنون متاجره و داد و ستد مي‌کنند.

وي تصريح کرد ، مردم جنوب يمن و حراک ملي و مردمي آن، براي تشکيل دولت مدني عادل و توانمند مبارزه مي‌کنند و بالطبع کشورهايي که در آنها نام و نشاني از دولت مدني و دموکراتيک نيست، نمي‌توانند، چنين کنفرانس‌هايي را برگزار کنند، مگر آنکه حاضران در اين کنفرانس‌ها جمعي مزدور و سودجو و بهره برنده از نيروهاي مرتجع باشند که راضي هستند، با وجود درد و رنج و مصايب مردم يمن به زندگي مرفه و بي‌دغدغه خود ادامه دهند.

به همين دليل بن يحيي تاکيد کرد، مبارزان حراک جنوبي که در ميدان‌هاي مبارزه حضور دارند يا در بازداشتگاه‌ها و زندان‌هاي امراي جنگ 94 به سر مي‌برند، توجهي به کنفرانسي که قرار است، در کشور امارات برگزار شود، ندارند.اما انصارالله پس از اعلام خبر ميزباني کنفرانس حراک جنوبي توسط کشور امارات، تاکيد کرد که اين ميزباني به معناي محو کردن و از بين بردن موضوع قضيه جنوب است.

«علي القحوم»، عضو کميته سياسي جنبش انصار الله در گفتگو با روزنامه الاخبار تصريح کرد،اگر طرف‌هاي خارجي در حل قضيه جنوب يمن صداقت داشتند، پيش از بحران کنوني وارد عمل مي‌شدند، در حالي‌که پيش قدم شدن آنها در اين برهه از بحران يمن، تنها بر درد و رنج و مصايب جنوبي‌ها خواهد افزود .القحوم تصريح کرد،برخي طرف‌هاي خارجي و منطقه‌اي از جمله کشورهاي عربي حاشيه خليج فارس تلاش خود را بر هدف گرفتن يمن از طريق پياده کردن برخي طرح‌ها مانند حمايت از گروه‌هاي تروريستي «القاعده» و «داعش» به خصوص در جنوب يمن که ثبات و استقرار يمن را نشانه مي‌گيرد، متمرکز کرده‌اند .

القحوم افزود، اين سياست کشورهاي عربي خليج فارس در استان‌هاي لحج، ابين، شبوه، حضرموت و مأرب به عينه مشاهده مي‌شود و کاملا ملموس است. به همين دليل نمي‌توان گفت که اين کشورها براي منافع مردم يمن چه در شمال و چه در جنوب گام بر مي‌دارند، بلکه هدف آنها احياي مجدد طرح شوراي همکاري خليج فارس براي يمن است که انقلاب 21 سپتامبر گذشته آن را ساقط کرد.

وي تاکيد کرد ، گرايش و تلاش آشکاري از سوي کشورهاي عربي حوزه خليج فارس مشاهده مي‌شود تا شخصيت‌هايي بار ديگر به عرصه سياسي يمن باز گردند که از اين طرح حمايت مي‌کنند و آن را مي‌پذيرند.از سوي ديگر و در جنوب يمن، امتناع سرلشکر «محمد الصبيحي»، وزير دفاع يمن که او نيز به جنوب گريخته است، از ديدار با هادي و روانه شدن وي به «لحج» زادگاهش بحث و جدل‌هايي را ميان جنوبي‌ها به دنبال داشته است.

سرلشکر الصبيحي دليل امتناع از ديدار با هادي را عدم تمايل به ورود به منازعات و درگيري‌هاي جاري بيان کرده بود، تا تحليلگران تاکيد کنند که وي مي‌خواهد، دستگاه نظامي يمن همچنان در بحران اين کشور بي‌طرف باقي بماند، به ويژه در راستاي تهديداتي که القاعده و همچنين جنوب يمن براي ارتش در بردارد.آنچه بر اين تحليل مهر تاييد مي‌زند، سيطره القاعده بر منطقه «المحفد» در ابين و تحرکات گسترده آن در جنوب است، به گونه‌اي که منابع آگاه از رسيدن «جلال بلعيدي»، عامل جنايت کشتار سربازان يمني در مي گذشته در منطقه «حضر موت» به ابين جهت فرماندهي گروه‌هاي تروريستي القاعده در اين منطقه خبر مي‌دهند.

به موازات اين خبر، ‌اخبار ديگري منتشر شده که تاکيد مي‌کند، هادي براي مقابله با جنبش انصار الله و به ويژه پس از ظهور رسمي «داعش» در مناطق جنوبي يمن، تلاش دارند، از عناصر گروه‌هاي تندرو و افراط گرا در جنوب استفاده کنند.

اوضاع آشفته جنوب يمن

اما در عدن نيز اوضاع چندان بر وفق مراد هادي پيش نمي‌رود و رئيس جمهوري مستعفي يمن تاکنون تلاش‌هايش براي بازگرداندن تدريجي قدرتش با شکست مواجه شده و تا به امروز نتوانسته تصميم خود درباره برکناري يک مسئول امنيتي هوادار «علي عبد الله صالح»، ديکتاتور برکنار شده يمن و جماعت انصار الله را عملي کند.

براساس گزارش‌هاي رسيده از عدن سرهنگ «عبد الحافظ السقاف»، فرمانده نيروهاي ويژه امنيتي در استان عدن از فرمان هادي با وجودي‌که وي را به منصب ديگري گماشته سرپيچي کرده است.به همين دليل عدن شاهد بحران و درگيري‌هايي منقطع بين نيروهاي ويژه امنيتي و عناصر مسلح هوادار هادي است.

بيم از بروز جنگ داخلي

طبق گزارش الاخبار، اما در راستاي دخالت‌هاي منطقه‌اي به ويژه کشورهاي عربي حاشيه خليج فارس از جمله عربستان سعودي و امارات متحده عربي که آمادگي خود را براي ميزباني و برگزاري کنفرانس‌هايي براي يمني‌ها اعلام کرده‌اند، هر آن بر شدت بحران حاکم بر يمن و احتمال بروز جنگ داخلي در اين کشور افزوده مي‌شود .

انقلاب مردم يمن در کنار جنبش انصار الله نه تنها براي عربستان سعودي بسيار سنگين است، بلکه ديگر کشورهاي عربي حاشيه خليج فارس نيز اين تغيير معادله قدرت در يمن را خوشايند نمي‌دانند، به همين دليل حمايت‌هاي خود از هادي را براي مقابله با انصار الله دو چندان کرده‌اند و اين حمايت‌ها تنها هادي را در برنمي‌گيرد، بلکه قبايل حامي هادي، جدايي طلبان يمني و حتي گروه‌هاي افراط گرا و تندرو فعال در يمن را نيز شامل مي‌شود.

در طرف مقابل انصار الله نيز با درک درست از شرايط موجود آمادگي خود براي مقابله با اين تحريکات را اعلام و به شدت دخالت‌هاي عربستان سعودي و کشورهاي عربي حوزه خليج فارس و آمريکا را در يمن محکوم و تاکيد کرده، اين دخالت‌ها يمن را به پرتگاه سقوط مي‌کشاند.

کشورهاي عربي حاشيه خليج فارس و همچنين آمريکا سابقه قديمي در دخالت در يمن دارند و بيم آن مي‌رود، اين کشورها با درس نگرفتن از بحران‌هاي ليبي و عراق و سوريه با دخالت‌هاي خود يمن را به جنگي داخلي سوق دهند و در صورت وقوع جنگ داخلي در يمن بي‌ترديد اين جنگ رهاورد دخالت‌هاي خارجي و منطقه‌اي و اين جنگ بيش از آنکه نزاعي داخلي باشد، نزاعي منطقه‌اي و خارجي خواهد بود.          ادامه دارد...