هنوز پیش نویسی در کار نیست

پایگاه بصیرت؛ گروه بین الملل: هر اندازه به ضرب الاجل آخر ماه ژوئن( 10 تیرماه) نزدیک تر می شویم، بر حساسیت مذاکرات هسته ای ایران و اعضای 1+5 افزوده می شود. در این میان، هنوز پرانتزها و موارد اختلافی و موضوعات مبهمی وجود دارد که در متن توافق نهایی مورد اتفاق نظر طرفین قرار نگرفته است. این موارد و اختلافات بیشتر در حوزه جزئیات و بعضا در بخش کلیات باقی مانده و طرف مقابل هنوز تصمیمی برای رفع آن ها اتخاذ نکرده است. صورت کار به گونه ای است که معاونین و کارشناسان در نشست های فشرده خود در صدد حل و فصل نقاط مبهم و اختلافی بر می آیند، با این حال تصمیم گیری در برخی موارد در حوزه اختیارات کارشناسان نیست و تصمیم های کلان و تعیین کننده تری را می طلبد. تصمیم گیری در این خصوص به نشست وزرای امور خارجه واگذار خواهد شد، نشستی که هنوز زمانی برای آن تعیین نشده است.

مذاکرات هسته ای اخیر در وین در نوع خود از اهمیت ویژه ای برخوردار بود. این دور از مذاکرات در فاصله کمتر از دو ماه تا فرا رسیدن ضرب الاجل تیرماه صورت برگزار شد. در این دور از مذاکرات بار دیگر معاونین وزرا و کارشناسان اعضای 1+5 بر روی نقاط اختلافی متمرکز شدند. ریاست هیات ایرانی در این نشست بر عهده سید عباس عراقچی و مجید تخت روانچی بود. هلگا اشمید نیز به نمایندگی از اتحادیه اروپا در این دور از مذاکرات حضوری فعال داشت. دیدار معاونین وزرای امور خارجه کشورمان با یوکیو آمانو مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی نیز از نکات قابل توجه این دور از مذاکرات بود. این دیدار در وین صورت گرفت. این دیدار مهم و تعیین کننده درست در زمانی صورت گرفت که یوکیو آمانو به واسطه اظهارات غیر قابل توجیه خود در خصوص لزوم بازرسی اماکن نظامی ایران در توافق نهایی جو مسمومی در میانه راه مذاکرات هسته ای ایجاد کرده بود. این جو سازی ها از سوی مدیر کل آژانس بین المللی انرژی اتمی مسبوق به سابقه بوده است.

آمانو طی سال های اخیر همواره یکی از مهره های مکمل آمریکا در بازی روانی هسته ای علیه فعالیت های صلح آمیز کشورمان بوده است. در این مقطع نیز آمانو قصد دارد همچنان این نقش آفرینی را ایفا کند. سید عباس عراقچی عضو ارشد تیم مذاکره کننده هسته ای و معاون وزیر امور خارجه کشورمان در خصوص دیداری که اخیرا با آمانو صورت گرفته است گفت:

"در بحث دسترسی ها، چیزی فراتر از پروتکل الحاقی مطرح نیست. آنچه به هر حال در مذاکرات مطرح است و آمانو هم در همان چارچوب صحبت کرده، دسترسی هایی است که در چارچوب پروتکل الحاقی داده می شود و چیزی فراتر از آنچه آژانس با بقیه کشورها اجرا می کند، مد نظر نبوده و نیست. دسترسی به مراکز غیرهسته ای که شامل مراکز نظامی هم می تواند باشد، طبق پروتکل الحاقی شرا��ط خاص خود را دارد. برای نمونه برداری های محیطی در یک دسترسی مدیریت شده است و این با آنچه در یک بازرسی یا بازدید از مراکز نظامی یا بازدید از یک مرکزی در ذهنمان هست که بیشتر یک مشاهده میدانی است، کاملا تفاوت دارد."

برخی معتقد بودند در جریان مذاکرات اخیر وین، پیش نویش نگارش متن توافق هسته ای به اتمام خواهد رسید، اما اختلافات باقی مانده به گونه ای بود که عملا مانع از رسیدن به این هدف گردید. در این خصوص، لازم است حداقل طرفین به مدت دو هفته با بیشتر بر روی پیش نویس متن توافق نهایی کار کرده و سپس ادامه مذاکرات را به وزرای امور خارجه ( جهت بحث بر روی اختلافات کلیدی و تعیین کننده) بسپارند.

اختلاف بر سر نحوه اجرایی شدن توافق نهایی و زمان آن، نحوه و زمان برداشته شدن تحریم ها، بازگشت فوری ( Snap back)  و بازرسی ها و دسترسی های هسته ای همچنان به صورت کم و بیش به قوت خود باقیست هر چند که در برخی حوزه ها اختلافات کمتر و در برخی دیگر بیشتر است. در هر صورت تا زمانی که همه این اختلافت حل و فصل نگردیده و طرف مقابل یعنی اعضای 1+5 تصمیم و اراده سیاسی لازم را جهت گذار از این موارد اختلافی اتخاذ نکنند، در عمل اتفاق مهمی در مسیر امضای توافق نهایی تا تیرماه امسال رخ نخواهد داد. نکته دیگر این که تیم مذاکره کننده هسته ای کشورمان و دستگاه سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران باید خود را برای گزینه های جایگزین ( در صورت شکست مذاکرات هسته ای ) آماده سازد. به عبارت بهتر، نباید مذاکرات هسته ای ایران و اعضای 1+5 را در نقطه فعلی تمام شده یا حتی نزدیک به پایان دانست، زیرا ممکن است طرف بدنام و بدسابقه ای که در آن سوی میز مذاکره قرار داد در دقایق پایانی مذاکرات دست به کارشکنی زند. این اقدام در جریان مذاکرات هسته ای آذرماه سال گذشته در وین نیز رخ داد. در چنین شرایطی اظهارات سید عباس عراقچی قابل توجه است :

"ایران در مذاکراتش با قدرت های جهان برای هر نوع سناریویی آمادگی دارد. هرچند که من خوشبینم ، این به معنای پذیرش هر نوع توافقی نیست. تمام طرف ها خواستار توافق خوب هستند و برای ایران توافقی خوب است که حقوق مشروع را ارج نهاده و به تحریم ها پایان دهد. ما تمام احتمالات را در نظر گرفته ایم و لذا بر اساس آن برای تمام سناریوها آماده ایم ." عراقچی گفت: "به گمان ما، حل بخش های فنی توافق در صورتی که خواست و اراده قوی وجود داشته باشد دشوار نخواهد بود. "/