داعشی‌ها؛ مهاجران جدید اروپا

محمد کرباسی / خبرنگار

چند‌ماه قبل وقتی در ابتدای فیلم قتل ۱۲مسیحی مصری، تروریست‌های داعش حرف از حمله و فتح رم زدند، شاید کسی فکرش را هم نمی‌کرد که خطر آنها برای اروپا اینقدر نزدیک باشد.

گزارش‌هایی که حالا منتشرشده اما نشان می‌دهد این گروه تروریستی برنامه‌ای بلندمدت برای اروپا دارد و این مسئله مقام‌های این قاره را به‌شدت نگران کرده است. تروریست‌های داعش شاید تاکنون چند حمله محدود را در کشورهای غربی مانند فرانسه، دانمارک و آمریکا انجام داده‌اند اما اکنون مشخص شده که آنها برای حملات گسترده علیه غربی‌ها با اعزام نیرو به اروپا در حال برنامه‌ریزی هستند. گزارش جدیدی که منتشرشده نشان می‌دهد مدت‌هاست نیروهای داعش توسط گروه‌های قاچاقچی در مدیترانه به اروپا انتقال داده می‌شوند و کسی نمی‌تواند آنها را شناسایی کند.

عبدالباسط هارون، از مشاوران دولت لیبی در گفت‌وگو با بی‌بی‌سی گفته که قاچاقچیان، نیروهای داعش را در قایق‌های مملو از مهاجران که به‌سوی اروپا می‌‌روند، جا می‌دهند. به گفته این مقام لیبی، داعش با اعزام نیرو به اروپا برنامه‌ای برای امروز یا فردا ندارد و آنها به فکر عملیاتی بزرگ در آینده هستند.

گزارش‌ها از سرازیر شدن نیروهای داعش به کشورهای اروپایی در حالی منتشر شده که امروز قرار است وزرای امور خارجه اتحادیه اروپا در نشست خود طرح عملیات نظامی علیه قاچاقچیان انسان در لیبی را بررسی کنند؛ اقدامی که نگرانی‌های امنیتی اروپا را بیشتر از گذشته نمایان می‌کند.

در مناطقی از لیبی که تحت کنترل داعش است، قاچاقچیان با پرداخت باج به این گروه تروریستی فعالیت می‌کنند. برخی گزارش‌ها نشان می‌دهد که داعش نیمی از درآمد این قاچاقچیان را از آنها می‌گیرد و علاوه بر این نیروهای خود را به‌صورت ناگهانی در قایق‌های آنها برای اعزام به اروپا قرار می‌دهد. برخی نیروهای داعش که به وسیله قاچاقچی‌ها به اروپا رسانده می‌شوند، خودشان تبعه اروپا هستند اما از مسیرهای معمول نمی‌توانند به کشورهای خود برگردند. آخرین گزارش‌ها نشان می‌دهد که تنها در سوریه حداقل 6هزار اروپایی تاکنون به گروه تروریستی داعش پیوسته‌اند. به گفته مشاور دولت لیبی، پلیس در خاک اروپا نمی‌داند که در بین این مهاجران چه‌کسی وابسته به داعش است و چه‌کسی مهاجر واقعی است و این مسئله کار را برای داعش راحت‌تر می‌کند.

چند قدم از شمال آفریقا تا اروپا

از لحاظ جغرافیایی از مناطق حاشیه دریای مدیترانه فاصله زیادی تا جنوب ایتالیا و رسیدن به اروپا وجود ندارد. در واقع با اشغال این مناطق، نیروهای داعش به نزدیک‌ترین فاصله به اروپا رسیده‌اند. سواحل لیبی به همین‌خاطر مدت‌هاست که به مقصد اصلی مهاجرانی تبدیل شده که قصد دارند به‌صورت قاچاق خود را در آرزوی زندگی بهتر به اروپا برسانند. آنطور که گزارش‌ها نشان می‌دهد نا‌‌امنی در آفریقا حالا بازار قاچاقچی‌های انسان در لیبی را حسابی سکه کرده و داعش هم از همین حجم مهاجرها برای اعزام نیروهای خود به اروپا سوءاستفاده می‌کند.

در میان مهاجرانی که این روزها خبر مرگشان زیاد شنیده می‌شود بسیاری برای فرار از خطر و جنگ بار سفر می‌بندند. این روزها در میان خبرها نام جزیره لامپادوسا ایتالیا زیاد شنیده شده است. این جزیره در فاصله ۲۹۰ کیلومتری سواحل آفریقا واقع شده و به همین‌خاطر یکی از مقاصد اصلی قایق‌های حامل مهاجران غیرقانونی است. هر چند این فاصله شاید کم به‌نظر برسد اما مسیر این مهاجرت بسیار پرخطر است.

تصمیم‌گیری برای حمله

امروز وزرای امور خارجه اتحادیه اروپا در بروکسل نشست ویژه‌ای را برگزار می‌کنند تا درباره عملیات نظامی علیه قاچاقچیان انسان در لیبی تصمیم‌گیری کنند. دولت لیبی پیش از این مخالفت خود با این مسئله را اعلام و تأکیده کرده که این اقدام جان غیرنظامیان را در معرض خطر قرار می‌دهد. مقام‌های اتحادیه اروپا اعلام کرده‌اند که به‌دنبال کسب مجوز از سازمان ملل برای این عملیات نظامی هستند تا به وسیله حملات هوایی یا حتی زمینی قایق‌های قاچاقچیان را هدف قرار دهند. انگلیس پیش‌نویس قطعنامه در این رابطه را ارائه کرده و مقام‌های اتحادیه اروپا منتظر تصویب آن در شورای امنیت هستند.

فدریکا موگرینی، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا اعلام کرده که امیدوار است در نشست امروز اعضای اتحادیه اروپا درباره مقر فرماندهی این عملیات تصمیم بگیرند. همچنین قرار است نشست ویژه‌ای با حضور مشترک وزرای امور خارجه و دفاع کشورهای اتحادیه اروپا درباره استراتژی این حملات برگزار شود.

رم که داعش ادعای فتح آن را در ویدئوی چند‌ماه قبل خود داده بود، به‌احتمال زیاد به‌عنوان مقر این عملیات انتخاب خواهد شد. بحث‌های مفصلی درباره اعزام نیروی زمینی به منطقه وجود دارد و برخی کشورها علاوه بر حملات هوایی، بر این مسئله پافشاری می‌کنند. نگرانی‌های شدیدی اما درباره کشتار غیرنظامیان طی این عملیات نظامی وجود دارد. برخی مقام‌های اروپایی گفته‌اند که امکان تشخیص قایق‌های معمول در دریای مدیترانه با قایق‌ قاچاقچیان وجود ندارد و احتمال کشته‌شدن غیرنظامیان بالاست.

ایتالیا، انگلیس، اسپانیا و فرانسه حضور قطعی خود را در این عملیات نظامی اعلام کرده‌اند. به‌احتمال زیاد فرماندهی این عملیات برعهده ایتالیا خواهد بود. شاید زمانی که کشورهای غربی تسلیحات برای گروه‌های افراطی سوریه ارسال می‌کردند، هیچ‌وقت تصور نمی‌کردند خطر گروهی مانند داعش به بیخ گوش‌شان برسد و حالا بیشتر از هر وقت دیگری نگران امنیت کشورهایشان هستند.